ሌሎችን በማሠቃየት ከታየው የሕወሃቶች አረመኔያዊነት በኋላ ወንጀለኞች ለፍርድ፤ ሕወሃትም ወደ ማክተም መገፋት አለበት!

13 Dec

በከፍያለው ገብረመድኅን The Ethiopia Observatory (TEO)

በየሣምንቱም ሆነ በየአጋጣሚው፡ ሕወሃት መቀሌም ሆነ በየመንደሩ— በኢትዮጵያ የሚካሄደውን ለውጥ በመቃወም — በጸረ-ኢትዮጵይዊነት ያሠልፋል! ዓላማው አፍኖ የያዘውን የትግራይን ሕዝብ ከራሱ ጋር የተቆራኘ በማስመሰል፡ መሸሸጊያው ለማድረግ ነው።  ይህም የመጀመሪያው አይደለም። 

ሕዝቡም በልቡ፡ ይህ ለግንባሩ ጥቅም እንጂ ዋርካው እንዳልሆነ ያውቀዋል የሚል እምነት አለኝ። የዚህ እምነቴ መሠረት ደግሞ፡  ሁሌም የድርጅት ዓላማና  የሕዝብ ፍላጎቶች የተሳለጡ አለመሆናቸውን ታሪክ ስለሚያስተምረን ነው።  በሃገራችንም  ለአያሌ አሥርታት ከ”ሠልፍ ካልወጣችሁ ስኳርና ዘይት አታገኙም”፡ “ድጋፍ ካልሠጣችሁ ከቀበሌ ቤት ትባረራችሁ”፣ 2ከገዥው ፓርቲ ጋር ካለተባበራችሁ ከኅብረት ሥራ ማኅበር ብድር አታገኙም” ወዘተ ኢትዮጵያውያን ተገቢውን ትምህርት ወስደዋል።

ይህ ማለት ግን በእምነት፡ በዘር አዋዜ የታጀሉ፡ በቅጥር፡ በጥቅማ ጥቅም  የተሳሰሩ ግለሰቦች የሉም ማለት አይደለም!

ከሁሉም የሚያሳዝነው፣  ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በትግራይ ወንጀለኛውና ፋሽስቱ ሕወሃት የሕገ መንግሥት አስከባሪ አድርጎ  ራሱን መሠየሙ ነው! ደብረጽዮንም በተከበረችው አክሱም ጽዮን  መንበር ላይ—  ለዚያውም በማትያስ አጋፋሪነት — አክሊል ደፍቶና ተኮፍሶ መታየቱ፡ በስብሃት ነጋ ትዕዛዝመላው ኢትዮጵያውያን ምዕመናን እምነት በወንጀለኛው ሕወሃት ቡድን መረገጡ ነው!

እውነቱን እንነጋገር ከተባለ፣ ትግራይ የግንባሩ መሣሪያ  ላለመሆንና ድርጊቱን በጣም በሚጠላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ፊት ትሥሥሩ የግንባሩን ሕይወት ማራዘሚያ ከመሆን ውጭ  ሃቀኛ ሁኔታውን አንጸባራቂ አይደለም። ሆኖም በዚህ አስከፊና አሳዛኝ ወቅት ሕዝቡ — ሕወሃት እንደሚያስተጋባው —የወንጀሎቹ ደጋፊና ተሳታፊ አለመሆኑን በግልጽ ማሳየት በቻለ፡ ለሁሉም ዜጎች እንዴት ጠቃሚ በሆነ!

ህ ጉዳይ የወደፊቱ የትግራይ ሕዝብ የችግር ምንጭ መሆኑን የተገነዘቡት ሌተና ጄኔራል ጻድቃን ገብረተንሣይ ነሐሴ 24/2016 የትግራይ ሕዝብ ሚና ወደፊት ምን መሆን እንዳለበት እንዲጠና በጻፉት አስተያየት (የሃገራችን ፖለቲካዊ ሁኔታና የመፍትሔ ሃሳቦችየሚከተለውን ምክር ለግሠውነበር፦

የዚህ ጉዳይ የወደፊቱ የትግራ ሕዝብ የችግር ምንጭ መሆኑን የተገነዘቡት ሌተና ጄኔራል ጻድቃን ገብረተንሣይ ነሐሴ 24/2016 የትግራይ ሕዝብ ሚና ወደፊት ምን መሆን እንዳለበት እንዲጠና በጻፉት አስተያየት (የሃገራችን ፖለቲካዊ ሁኔታና የመፍትሔ ሃሳቦችየሚከተለውን ምክር ለግሠውነበር፦

“አሁን ባለችው ኢትዮጵያ የትግራይ ህዝብ የሚኖረው ድርሻና የሚጫወተው ሚና ምን መሆን አለበት? የትግራይ ህዝብ የስልጣን ዘመኑን በፀጥታ ሃይሎች ድጋፍ የሚያራዝም በየግዜው ከህዝብ እየተነጠለና በህዝብ እየተጠላ የሚሄድን የፖለቲካ ስርዓት ጠባቂና ተከላካይ ነው መሆን ያለበት? ወይስ ሌላ ምርጫ አለው? የትግራይ ህዝብ አሁን ባለው የኢትዮጵያ የፖለቲካ ሁኔታ የሚወስደው የፖለቲካ አቋም ምን ይሁን? ብሎ መጠየቅ ይገባል። በሌሎች የኢትዮጵያ ህዝቦችስ ሕገ መንግስታዊ መብታቸውን የሚጥስ ፖለቲካዊ ስርዓት ጠባቂ ተደርጎ የተለየ ጥቅም የሚያገኝ ጠላት ተደርጎ ነው መታየት ያለበት ወይስ በዴሞክራሲና በእኩልነት ላይ ለተመሰረተ የህዝቦች አንድነት ፣ ለህዝቦች መብት መከበር ለትክክለኛ ፍትሕና ለፍትሃዊ ኢኮኖምያዊ ተጠቃሚነት በፊታውራሪነት የሚታገል ህዝብ ተደርጎ ነው መታየት ያለበት? ብለን እየጠየቅን መልሱን መፈለግ ይኖርብናል።”

ግፍና ሠቆቃ በኢትዮጵያ የሥውር እሥር ቤቶች

ይህንን ውይይት ለኔ አሁን አስገዳጅ ያደረገው፣ አያሌ ኢትዮጵያውያን ቤተሰቦች ውስጥ ከማክሰኞ ምሽት ታኅሳስ 11/2018 ወዲህ ከፍተኛ ኃዘን ንዴትና ቁጣ ስሜት መቀስቀሱ ነው። በአቃቤ ሕግ ቀደም ሲል በተገለጸው መሠረት፡ ማክሰኞ በትግራይ የወንበዴዎች አመራር ትዕዛዝና ተሳታፊነት በዜጎቻችን ላይ የተፈጸመው ሠቆቃ ዶክመንታሪ ፊልም ለሕዝብ ዕይታና ግንዛቤ በቴሌቪዥን ቀርቦ ዐይተናል።



ማናችንም እንደሰብዓዊ ፍጡር ግለሰባችን መሸከም የማይችለውን ወንጀሎች አያሌ ወጣቶቻችንና ምሁራኖቻችን ላይ በተለይም ያለኃጢያታቸው በዝርያቸው ብቻ እየታፈኑ ለሠቆቃ መዳረጋቸውን ተመልከተን ልባችን ተሠብሯል!

ሃገር ውስጥም በአፈናው ምክንያት፡ ዜጎቻችን ላይ ሥቃዩ ሲፈጸም፡ ሌሎቻችን ለዓመታት እንዳላየን አፋችንን ሸክፈን ፊታችንን አዙረን ለመኖር ብንሞክርም፡ በማንኛውም ሰላማዊ ሕይወት አልተገኘም! የሕወሃት ሰዎች —ተማርን የሚሉት ጭምር —ጥጋብና ብልግና እንዲሁም አይተው የማያውቁት ሃብትና ሥልጣን አላግባብ ‘ባለቤት’ መሆን ስላሰከራቸው— ሌላውን በመፍራት ብቻ በድንቁርናና ስግብግብነታቸው ምክንያት— ሕዝብን መርገጥ፡  ማሰናከል ማኮላሸትና  ማጥፋት ምርጫቸው ሆነ! 

አያሌ ዜጎቻችን በሕይወት ለመኖር ዕድሉን ተነፍገዋል! 

ዶኪመንተሪ ውስጥ የሚታዩት እነዚህ ሰቆቃ የደረሰባቸው ዜጎቻችን ተመልሰው ጤናማ ሕይወት ለመምራት አይችሉም! እንዴት ነው የሚደገፉትና በፊታቸው የተጋረጡት ችግሮች የሚቃለሉላቸው? መልሴ ሶስት ዘርፍ አለው:-

ሀ.   ትግራይ ውስጥ የተሸሸጉት ፀረ-የሰው ዘር የሆኑት ወነጀለኞች የሕዝብና የሃገራችን ጠላቶች በመሆናቸው፡ ንጹሃን ትግራውያን ላይ ሁሉ አስከፊ ድርጊታቸው እንዳይለጠፍ፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ እንዳሉት “ግፍ ሠርቶ መንደላቀቅ አይቻልም[ና]” በገባው ቃል መሠረት፣  ወንጀለኞቹን የዐቢይ አስተዳደር ለፍርድ ለማቅረብ ማናቸውንም እምርጃ በአፋጣኝ እንዲወስድ እንጠብቃለን/ እንጠይቃለን! ወንጀለኞቹ በኢትዮጵያና የዓለም ሕዝብ ፊት ፍርዳቸውን መቀበል  ይገባቸዋል። 

ለ.  የአንድ መንግሥት ኃላፊነት የዜጎቹን ደኅንነት መጠበቅና ማስከበር እንደመሆኑ፡ በተፈጸመባቸው ሠቆቃ ምክንያት አካለ ጎደሎ የተደረጉት፡ እስትንፋሳቸው ስላለ ለመኖር ለሚገደዱ እነዚህ ዜጎች እንክብካቢ ያስፈልጋቸዋል። ለዚህም በዘረፋም ሆነ በተለያየ መንገድ ሕወሃቶች  ያፈሩት ሃብትና ንብረት ለነዚህ ወገኖች እንክብካቤ መዋል ይኖርበታል። እስከዚያ መንግሥት ሊንከባከባቸው ይገባል!

ሐ. እነዚህ የሕወሃት ወንጀለኞች የሕግን የበላይነት እንዲቀበሉ፡  ኢትዮጵያ ሁሉንም ዐይነት አማራጮች መመርመርና መጠቀም ይኖርባታል። ከነዚህም መካከል፣ የአፍሪካ ዲክታተሮች –  በአፍሪካ አንድነት ድርጅት መድረክ ና በተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት አማካይነት (በቴድሮስ አድሃኖምና/ኃይለማርያም ደሣለኝ መሣሪያነት ሊያጠፉት የሞከሩትን  — የዓለም አቀፍ  የወንጀል ፍርድ ቤትን (International Criminal Court -ICC) በመፈረም ቀደሚ እርምጃ በመወስድ እንቅስቃሴ መጀመር አለበት! ከLeague of Nations ጀምሮ ሃገራችን የምትታወቀው የሕጎች መከበር ለብሔራዊና ዓለም አቀፍ ሰላም የሚኖረውን እሴት ሃይማኖቷ በማድረጓ መሆኑ እስከዛሬ ይጠቀሳል!  ይህ ዛሬ እንደገና ሊታደስ ይገባዋል!

የትግራይ ሕዝብ ለእነዚህ እርምጃዎች ስኬት ከኢትዮጵያ ወገኖቹና ከመንግሥት ጋር ተባባሪ እንዲሆን ይጠበቃል። ሕወሃት መቶ በመቶ የ2015ን አምስተኛ ዙር ምርጫ አሸነፍኩ ብሎ ሃገር በአሰችኳይ ጊዜ አዋጅ  ለመግዛትት ሲያደባ ነው፡ የኢትዮጵያ ሕዝብም ትዕግሥቱ አልቆ ግማሽ ዓመት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ እልሁን ሠንቆ ወደ ትግል በመግባት የአሁኑን ለውጥ ማምጣት የቻለው።

ከላይ ሶስተኛውን እርምጃ በተመለከተ፡ ነገሩን ግልጽ ለማድረግ ICC (ዓለም አቀፍ  የወንጀል ፍርድ ቤት) አፍሪካ ውስጥ ተቀባይነት እንዳያገኝ የአፍሪካውያን ጠላት ነው ብለው በአፍሪካ አንድነት (የዲክቴተሮች ክለብ) ውስጥ የሃሰት የጥላቻ ዘመቻ ያካሄዱት:- ኢትዮጵያ (ሕወሃት)፡ ሱዳን፡ ኡጋንዳ፣ ሩዋንዳ ዋናዎቹ ናቸው። እነዚህም ሃገሮች በጨቋኝ አመራሮች መዳፍ ሥር ስለሆኑ፡ መሪዎቹ አንድ ዓላማ ብቻ ነበራቸው— ራሳቸውን ከዓለም አቀፍ ፍርድ ማዳን!

ከብሔራዊ ጥቅማችን በላይ ምንም ስለሌለ፡ ይህ ዓለም አቀፉን ኅብረተሰብ የማንቀሳቀስ እርምጃ ኢትዮጵያ አያሌ ገንዘብ ከሃገር ሸሽቶ (በሕወሃቶችና የውጭ አጋሮቻቸው)፡ በውጭ ባንኮች ስለተከማቸና ተንከባላይ ሃብት በተለያዩ የአውሮፓ፣ እስያና አፍሪካ ሃገሮች ውስጥ ስላፈራና ተጠቃሚዎቹም የኛው ሌቦችና የውጭ ደላሎቻቸው በመሆናቸው፡  በሕግ ሃብቱንና ንብረቶቹን ለማሳገድና ብሎም ለማስመለስ ማናቸውንም ዓለም አቀፍ ዕድል መጠቀም ያስፈልጋል!

የዛሬ ሁለት ዓመት ገደማ ነበር የተመድ ዋና ፀሐፊ የነበሩት ኮፊ አናን — ነፍሳቸውን ይማረውና — ታኅሳስ 18/2016 ከነበራቸው ልምድ በመነሳት ለአፍሪካውያን ወገኖቻቸው The Guardian ላይ የሠጡት ምክር እንዲህ ይላል

“The apparent African exodus from the international criminal court must be stopped or the most heinous crimes will be allowed to go unpunished… ICC remains the continent’s most credible court of last resort for the most serious crimes … [It] does not supplant national jurisdictions; it only intervenes in cases where the country concerned is either unable or unwilling to try its own citizens.”

እንደሁኔታው እየታየ፣ ትግራይ የመሸጉት የሕወሃት ወሮበሎች  ኢትዮጵያ በፈረመቻቸው ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰት ወንጀሎች በሕጉ በብሔራዊ ደረጃ በቅድሚያ ተፈላጊ ናቸው (Person/s of interest)። ከአፍሪካ ጥቅሞችም አንፃር፡ ሰላምን በማናጋትና ለሕይወቶች መጥፋት ምክንያት በመሆናቸው፡ ፍላጎታቸው ሰላም ሣይሆን የአፍሪካ ቀንድ ወደ ጦርነት አዘቅት ማሽቆልቆል ስለሆነ፡ ሰላምን በማደፍረስ ወንጀል ተፈላጊ ሊሆኑ እንደሚችሉ መመከር አለባቸው!

በሠቆቃው ዶኪመንተሪ እንደተገለጸው፡ በብዛት ደግሞ እስከ 70% ጥቃቱ የተፈጸመው ኦሮሞች ላይ ሲሆን፡ ቀሪው ሰለባ የሆኑት በሃገሪቱ ሁለተኛ ከፍተኛ ቁጥር ባለው  ሕዝብ — አማሮች ናቸው።

የሥልጣን ላይኛውና ታችኛውም መዋቅር ውስጥ የተሠገሠጉት በአያሌው ሕወሃቶች በመሆናቸውም፡ ይህ ከአንድ ብሄረሰብ ሰዎች በየጊዜው የሚወጣው ቅሌትና ውርደት እስካሁን በሃገራችን ታሪክ ተወዳዳሪ አልተገኘለትም!

የቢቢሲ 4 The Reith Lectures 2018 አሸናፊ ካናዳዊዋ Prof Margaret MacMillan አንድ ጥይቄ ቀርቦላቸው ሲመልሱ፦

“War even affects our language. In English, if you want to say something rude, you tend to use the word ‘Dutch’ or ‘French’ and that refers back of course to times when the Dutch and the British or the French and the British were enemies.” 

በሌላ በኩል ደግሞ፣ ስለ ግጭትና ጦርነት ጎጂነት ብዙ የተመራመሩ በመሆናቸው፣ The Uses and Abuses of History (2010) ፈረንሣዊውን ፈላስፋ Ernest Renan በአንድ ወቅት “The existence of a nation is a plebiscite of every day, as the existence of an individual is a perpetual affirmation of life” የሚለው ሃሣብ ቀልባቸውን እንደያዘው በጽሁፎቻቸውና ሌክቸሮቻቸው ሁሉ ይንጸባረቃል! ይህም አለመክንያት አይደለም!

ስለሆነም እንደማንኛውም በሰው ልጅ ላይ እንደተፈጸመና እንደሚፈጸም ዘግናኝ ሥቃይ በእነዚህ 27 ዓመታት ዘመነ አፓርታይድ በመላው ኢትዮጵያ፡ የሕወሃት ቅጥረኞች በወጣትና በተማሩ ኢትዮጵያውያን ላይ የፈጸሙት ጭካኔ፡ የትግራይ ተወላጅ ለሆኑ ዜጎቻችን በቀላሉ የማይገመት የጥላቻና የቂም በቀል አደጋ እንዳረገዘ  ማድረጉን መገመት አያዳግትም! 

ኢትዮጵያውያንም ሰዎች እንጂ መላዕክት ስላልሆን፣ አልፎ አልፎ ክፉው እንደሚሆን ጥርጥር አይኑር! ባይሆን ደስ ይለኛል፤ መሆንም የለበትም! ይህን መሰል ችግር በቂም በቀል አይፈታም! በዓለም ላይ እስካሁን ከተደጋገሙት ጦርነቶችና ቀጣይ ግጭቶች የምንማረው ቢኖር፡ አሁን ሕወሃት የሚሠራው ዐይነት የሞኝ ብልጠቶች የችግሮች ምንጭ ናቸው!

የሕወሃቶች ትግሬዎች ስለሆን ተጠቃን ስሞታ እጅግ ያማል

መንግሥት በዕቅድም ይሁን ካለማሰብ፣ እስካሁን በትግሬዎች ላይ የበቀልና የማግለል እርምጅ ሲወስድ አይታይም። አንድ አስገራሚ ምሣሌ ልስጥ! 

ሪፖርተር  በረቡዕ ዕትሙ  እንደዘገበው፣ ሁለት የትግራይ ተወላጆች የዘር መድልዎ ሳይደረግባቸው፣ እስከ ኅዳር 29/2018 ሥራና ሹመት ላይ ነበሩ:  አንዱ አቶ መአሾ ኪዳኔ —የአቶ ጌታቸው አሰፋ ልዩ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ ሆነው ሲሠሩ የነበሩና —እንዲሁም እስከተከሰሱና በቁጥጥር እስከዋሉ ድረስ፡ በዲፕሎማትነት እስታምቡል ተመድበው፣ የመሂጃ ቀናቸውን እየተጠባበቁ እንደነበሩ ተገልጿል። 

ሀ.  አቶ መአሾ ኪዳኔ የተወነጁሉት የኦነግና የአርበኞች ግንቦት ሰባት አባል ናቸው ተብለው በሐሰት የተጠረጠሩ ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር እንዲውሉ፣ ለበታች ሠራተኞች ትዕዛዝ መስጠታቸውንና ጉዳት እንዲደርስባቸው ማስደረጋቸውን መርማሪ ቡድኑ ለፍርድ ቤት አስረድቷል። በተጨማሪም አቶ መአሾ ኪዳኔ “ከገቢያቸው በላይ ሦስት ቤቶች መገንባታቸውንና ምንጩ ያልታወቀ ሀብት አከማችተውና ለባለቤታቸው ውክልና ሠጥተው በመገኘታቸው በሙስና ወንጀልም እንደጠረጠራቸው” ፓሊስ አስታውቋል፡፡ 

ለ.  ሁለተኛው ተከሳሽምየብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት የኦፕሬሽን ክፍል ዳይሬክተር መሆናቸው የተገለጸው ሌላው የደኅንነት አባል አቶ ሃዱሽ ካሣ ሲሆኑ እርሳቸውም የተወነጀሉት “በከባድ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰት ወንጀል”ና አላግባብ የተገኘ ሃብት ማከማቸት ነው!

ከሁሉም የሚያስገርመው፣ የሕወሃት ወሮበሎች ሌሎች ኢትዮጵያውያንን በዘራቸው ምክንያት በጥላቻ ሲያሰቃዩና ሲገሉ 27 ዓመታት የቆዩ ሰዎች በወንጀል ተጠርጥረው ሲያዙ፡ የመጀመሪያ ዑዑታቸው በዘራቸው ምክንያት እንደተሠቃዩ የሚያሰሙት ስሞታቸው በተለይ በአሁኑ ወቅት ያሳምማል።

ለምሣሌም ያህል በፌዴራል ፖሊስ ዳይሬክተር ጄኔራል እነዶር ወርቅነህ ገበየሁ ተመልምለው ቀደም ሲልም ሽልማት ተሠጥቷቸው  የነበሩት አቶ መአሾ ኪዳኔ የታሠሩበትን ምክንያት— ሪፖርተር እንደዘገበው— እንዲህ ሲሉ ይገልጻሉ፦

“የተከሰስኩበትና በቁጥጥር ሥር እንድውል የተደረገበት ምክንያት ሁለት ነው፡፡ አንደኛው የትግራይ ተወላጅ መሆኔ ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ በፖለቲካ ውሳኔ ነው፤”

 

በነፃነትና ዲሞክራሲ ስም ላለፉት 27 ዓመታት በብቸኝነት ሥልጣን ላይ በመፈናጠጥ የትግራይ ሕዝብ ነፃነት ግንባር (ሕወሃት) በዚህም ምክንያት ሌቦችን፡ ነፍሰ ገዳዮችንና ወንጀለኞችን ከሕግ ለመደበቅ ሕወሃት ተደጋጋሚ ሠልፎች ሲያደርግ የኢትዮጵያ ሕዝብ እነዚህ ሰዎች መቼ ነው ከከንቱነታቸው የሚላቀቁት ከማለት ባሻገር፡ በመገረም ነበር የሚመለከታቸው።

ምነው እነዚህ ሰዎች እንዲህ ፍንጣቂ ሰብዓዊነትና ይሉኝታ አጡ?

ከላይኛው ጋር ተያያዥ የሆነ ሌላ ምሣሌ ላቅርብ:

ወ/ሮ ትርፉ ኪዳነማርያምን (የአቶ ዐባይ ወልዱ ባለቤት) ሕወሃት ግንባሩ አመራር በ12ኛው ኮንግሬስ መስከረም 2015 ላይ ከአባልነት ሊያባርር ፣ ነሐሴ ውስጥ በሲያትል በተከበረው የትግራይ ፊስቲቫል ላይ እንዲገኙ ተደረገ።  ስለሆነም እግረ መንገዳቸውን ከደኅንነቱ ኃላፊ አቶ ጌታቸው አሰፋ ወንድም ከአቶ ዳንኤል አስፋ ጋር ዋሽንግቶን ዲ.ሲ. ኢትዮጵያ ኤምባሲ ጎራ ይላሉ።    

ለነገሩ ወይዘሮ ትርፉ — ከሕወሃት አመራርነት ቢባረሩም፡ የአቶ ዐባይ ወልዱ ባለቤት ስለሆኑ  ተከታዩን በር መከፈት የግንባሩ ባህል በመሆኑ— ወድያውኑ ያላንዳች ብቃት አውስትራሊያና ኔውዚላንድ አምባሳደር ሆነው ተሾሙ። ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ቴድሮስ አድሃኖም ከዲፕሎማቲክ ባህልና አሠራር ውጭ በቦታው ላይ የነበረው አምባሳደር ቤተሰቡን አንኳ ሳያሰባስብ በአስቸኳይ እንዲወረውር መደረጉ በአያሌው ተነግሯል!

የሕወሃትን ሥራ አከናወኑ ለመባል፣ መቶ ያህል በሃገሬው ነዋሪ ከሆኑ የትግራይ ተወላጆች ብቻ (በግል ጥሪ) ስብሰባ ስለተደረገ —አምባሳደሩንና የቤት ሠራተኞችን ጭምር  አስወጥተው — እርስ በርስ የተባሉበትን ስብሰባቸውን አደረጉ!

ምን አጨቃጨቃቸው?  ለወይዘሮ ትርፉና አቶ ዳኔኤል አሰፋ የቀረበላቸው ጥያቄ፡ “የኢትዮጵያ ህዝብ፣ ብሄር ብሄረሰቦች ለምንድነው የሚጠሉን?…ዲሞክራሲና አንድነትን የማንፈልግ የሚመስላቸው ለምንድን ነው?” 

ሁለቱ የሕወሃት መልዕክተኞች በሠጡት መልስ፡ “የኢትዮጵያ ህዝብ አይጠላንም … ይልቁንም ባለን ቦታና ሚና ይበልጥ እየተከበርን እንገኛለን …በየትኛውም የኢትዮጵያ ክልል የትግራይ ተወላጆች በሰላምና ተከብረው እንደሚኖሩ አስረድተዋል። የሚጠሉን ተቃዋሚዎችና ከህወሃት ያፈነገጡ ግለሰቦች ናቸው።”

የሚቀጥለው አስገራሚውና የብስጭት ጥያቄያቸው ያተኮረው ልማት — ትግራይን ዘሎ —ለምን አዲስ አበባና ባሕር ዳር ላይ ብቻ አተኮረ የሚል እንደነበር ታውቋል። ዋናው ጉልህ ፍላጎታቸው በምሽቱ በምሥጢሩ ስብሰባ የተንጸባረቀው ዓመታዊ ስፖርት ውድድር ትልቅ ስታዲዮም ትግራይ ውስጥ ተሠርቶ እዚያ እንጂ ባሕር ዳር እንዳይካሄድ የሚሻ ነበር።

በመጠኑም ቢሆን፣ ይህም የአስተሳሰባቸውን ጤንነት መቃወስ ያመለክታል!

ማጠቃለያ

ባለፈው ቅዳሜ — የትግራይ ክልል ም/መስተዳደር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል መቀሌ በኢትዮጵያ ሃብትና ንብረት እንዲሁም በአያሌ ዜጎች ላይ በብሔራዊ ደረጃም ሆነ በዓለም አቀፍ ሕግጋት የተወገዙ ወንጀሎች የፈጸሙ ወንጀለኞችን አሳልፎ ላለመስጠት፡ ሕዝቡን በመገፋፋትና በማሳሳት ዛቻና ጦር ሰበቃ ውስጥ መግባታቸውን በገሃድ በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ  የተቃጣ ነው!

ብዙ ቅር የሚያሰኙኝ ነገሮች ቢኖሩም፡ ኢትዮጵያ ትላንት በወሮበሎች ከተያዘችበት 27 ዓመት የተሻለ አመራር ዛሬ አላት ብዪ አምናለሁ! በዚህም ምክንያት፣ በኢትዮጵያ ውስጥ አሁን በዘር ሳቢያ ሥልጣን ላይ እንደ ወያኔዎቹ ለመንጠላጠል የሚሞክሩትን አመራሩ ካየና ገብስና ገለባውን ከለየ በኋላ ሃገሪቱን በትክክለኛ መሥመር እንዲወስዳት እጠብቃለሁ!

ያ ከተደረገ — ሕወሃት ብዙ ክፋትና ጥፋት ሊያደርስ የሚችልበት ቀዳዳዎች መኖር እንደተጠበቀ ሆኖ— ከኢትዮጵያ ጋር የጥፋትን ጎዳና ከመረጡ ከታሪክ አለመማራቸውን ብቻ ነው የሚያሳየው!

ለማንኛውም በቴሌቪዥን የወገኖቻችንን ሠቆቃና ሥቃይ ማየቴ ቢያናድደኝም፣ ስለስማነው አስፈሪ ሠቆቃ በቴለቪዥን ዐይተን ለማመንና የኢትዮጵያ ሕዝብ ጠላት የሆነው ሕወሃት ምን ዐይነት አስከፊ አውሬ መሆኑን በማየት፣ የግንባሩን ዘላለማዊ ሞት እንድንፈልግ ኢትዮጵያውያንን የሚገፋፋን ልዩ ኃይልና አስፈላጊ ቁጣ አድርጌ ተቀበየዋለሁ።

 

 

”ወንጀለኞቹ ማንም ይሁኑ ማን . . . አድነን ለሕግ ማቅረባችን አይቀሬ ነው” — ጠ/ሚ ዐብይ አሕመድ

12 Dec

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

 

 

 

ፓርላማው ትናንሽ ጥርስ ማውጣቱ ተቃዋሚነት ሳይሆን፡ ኃላፊነቱን ለመወጣት ጥረት መጀመሩን አመላካች ነውና ጠቅላይ ሚኒስትሩ ቀንደኛ ደጋፊ እንዲሆኑ ዜጎች ያበረታቱ!

5 Dec

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

ሪፖርተር:  የጠቅላይ ሚኒስትሩ ካቢኔ ውሳኔዎች በፌዴሬሽን ምክር ቤት ተቋማዊ ልዕልና ላይ ያጫሩት ጥያቄ

የፌዴራል ሥርዓትን የሚከተሉ ሁሉም በመላው ዓለም የሚገኙ መንግሥታት የተለያየ ቅርፅና አደረጃጀት ይኑራቸው እንጂ፣ በሁለት መሠረታዊ ባህርያት ያመሳስላቸዋል። እነዚህም በሚመሩበት ሕገ መንግሥት ተደንግጎ የተለየ የሥልጣን ክፍፍል ማድረጋቸው፣ በዚህ ማዕቀፍ ውስጥ ሆነው በአንድ አገር ውስጥ የሚኖሩ ሕዝቦችን የሚያገለግሉ ከአንድ በላይ የሆኑ ነገር ግን የሚተባበሩና የሚደጋገፉ መንግሥታት መሆናቸው ነው። ኢትዮጵያ ብሔርን መሠረት ያደረገ የፌዴራል ሥርዓት መከተል ከጀመረች ከሁለት አሥርት ዓመታት በላይ ያስቆጠረችና በዚህም የብሔረሰቦችን ተፈጥሯዊ መብቶች በማስከበርና ራስን በራስ በማስተዳደር ረገድ አዎንታዊ ዕርምጃ ብትራመድም፣ በተለይ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በፌዴሬሽኑ ውስጥ የሚገኙ መንግሥታትና የሕዝቦች ግንኙነት ከመተባበር ይልቅ መገዳደር ውስጥ መግባቱ ላለመረጋጋት መንስዔ እየሆነ ይገኛል። ከማንነትና ከአስተዳደር ወሰን፣ እንዲሁም ከፍትሐዊ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት ጋር በተያያዘ የበርካቶችን ሕይወት እየቀጠፉ በሚገኙ ደም አፋሳሽና አሰቃቂ የእርስ በርስ ግጭቶች በመላጋት፣ በሕዝቦችና በፌዴሬሽኑ ህልውና ላይ የፈጠጠ ሥጋት ተደቅኖ ይገኛል።

በመጋቢት 2010 ዓ.ም. ወደ ሥልጣን የመጣው የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መንግሥት አንፃራዊ መረጋጋትን በመፍጠር ተስፋን ቢፈነጥቅም፣ ግጭቶች በተለያዩ አካባቢዎች አሁንም መታየት መቀጠላቸው ሥጋቱ ከእነ ሙሉ ባህሪው አለመወገዱ ለማንም የተሰወረ አይደለም።

የግጭቶቹ መልክና ባህሪ ተመሳሳይ ቢመስልም ራሳቸውን የቻሉ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ልዩነቶች የወለዷቸው መንስዔዎችን የተላበሱ ናቸው። አፋጣኝ መፍትሔን ካላገኙ ደግሞ በሕዝቦች ላይ ብሎም በፌዴሬሽኑ ላይ የሚያደርሱት ጉዳት ሥጋት ይፈጥራሉ።

ይኼንን የተረዱ የሚመስሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ ከፌዴራል ሥርዓቱ የተገኘውን ጥቅምና ጉዳቶች ለማጥናትና መደረግ የሚገባቸውን እርማቶች ለመለየት፣ ኮሚሽን እንደሚያቋቁሙ በተለያዩ ሕዝባዊ መድረኮች ላይ በተደጋጋሚ ሲናገሩ ተደምጠዋል።

ኮሚሽኑን ዕውን ለማድረግም እሳቸው የሚመሩት የሚኒስትሮች ምክር ቤት ኅዳር 5 ቀን 2011 ዓ.ም. ባካሄደው ስብሰባው ሁለት ኮሚሽኖችን ለማቋቋም በተረቀቁ የሕግ ሰነዶች ላይ ተወያይቶ በማፅደቅ፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ረቂቅ አዋጆቹን እንዲያፀድቃቸው በላከው መሠረት ኅዳር 20 ቀን 2011 ዓ.ም. ረቂቆቹ ለምክር ቤቱ ቀርበዋል።

የሕግ ሰነዶቹ እንዲያቋቁሟቸው ከሚፈለጉት ሁለት ተቋማት አንዱ የብሔራዊ ዕርቀ ሰላም ኮሚሽን ሲሆን፣ ሌላው ደግሞ የማንነትና የአስተዳደር ወሰን ጉዳዮች ኮሚሸን ነው።

የብሔራዊ ዕርቀ ሰላም ኮሚሽንን ለማቋቋም የቀረበው ረቂቅ አዋጅ እንደሚያስረዳው፣ ኮሚሽኑ የሚቋቋምበት መሠረታዊ ዓላማ በኢትዮጵያ ለበርካታ ዓመታት በተለያዩ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ግጭቶች ምክንያት በሕዝቦች መካከል የተደራረቡ የቁርሾ ስሜቶችን እውነትና ፍትሕ ላይ በመመሥረት ለማከም፣ በእነዚህ የታሪክ አጋጣሚዎች የሰብዓዊ መብት ጥሰትና ሌላ በደል ተጠቂዎች ወይም ተጠቂ ነን ብለው የሚያምኑ ዜጎች ስለበደላቸው የሚናገሩበት፣ እንዲሁም በደል ያደረሱ ያደረሱትን በደል በግልጽ በማውጣት የሚፀፀቱበትና ይቅርታ የሚጠይቁበትን መንገድ ለማበጀት ነው።

በውጤቱም በኢትዮጵያ ሕዝቦች መካከል ሰላም፣ ፍትሕ፣ ብሔራዊ አንድነት፣ መግባባትና ዕርቅ እንዲሰፍን በማድረግ እየፈረሰ የሚሠራ ሳይሆን፣ እየተገነባ የሚሄድ ሥርዓት እንዲፈጠር ማስቻል መሆኑን የረቂቅ አዋጁ አንቀጾች ያመለክታሉ።

የኮሚሽኑ አባላት በመንግሥት እንደሚሰየምና የኮሚሽኑ ሰብሳቢ፣ ምክትል ሰብሳቢና ሌሎች አባላት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እንደሚሰየሙ፣ እንዲሁም ኮሚሽኑ ኃላፊነቱን ለመወጣት እንዲያስችለው ራሱን የቻለ ጽሕፈት ቤት እንደሚኖረው ረቂቅ ሰነዱ ይገልጻል።

የኮሚሽኑ ጽሕፈት ቤት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሾም ኃላፊና ሌሎች አስፈላጊ ሠራተኞች እንደሚኖሩትም ረቂቁ ይገልጻል። በተጨማሪም ኮሚሽኑ ሥራውን በነፃነትና በገለልተኝነት እንደሚያከናውን በረቂቁ አንቀጽ 12 ላይ የተመለከተ ሲሆን፣ የኮሚሽኑ ተጠሪነትም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እንደሚሆን፣ በረቂቁ አንቀጽ 2(12) ላይ ተደንግጓል። የኮሚሽኑ የሥራ ዘመን ሦስት ዓመት እንደሚሆን ነገር ግን እንደ ሁኔታው ሊራዘም እንደሚችል ተገልጿል።

በርካታ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት የኮሚሽኑን መቋቋም እንደሚቀበሉት የገለጹ ቢሆንም፣ በረቂቁ የተገለጹ አንዳንድ ቃላት ለምሳሌ ‹‹በደል›› የሚለው ቃል ትርጓሜ ሊሰጠው እንደሚገባ፣ ለበርካታ ዓመታት በተለያዩ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ግጭቶች ምክንያት በሕዝቦች መካከል የተፈጠረውን ቁርሾ ማከም ተገቢ ቢሆንም፣ ‹‹ለበርካታ ዓመታት›› ማለት የተለጠጠ የጊዜ ወሰን በመሆኑ ለኮሚሽኑ አዳጋች ከመሆኑ ባለፈ፣ የተረሱ በደሎችን በማስታወስ ማለቂያ ወደ ሌለው ግጭት ሊከት እንደሚችል ሥጋታቸውን ገልጸዋል።

የኮሚሽኑ አባላት በጠቅላይ ሚኒስትሩ እንደሚቀርቡ፣ የኮሚሽኑ ተጠሪነትም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እንደሚሆን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ኮሚሽኑ ኃላፊነቱን በነፃነትና በገለልተኝነት ያከናውናል የሚሉት ድንጋጌዎች የኮሚሽኑን ገለልተኝነት ለማረጋገጥ እንደማያስችሉ፣ የተለያዩ የምክር ቤቱ አባላት በመግለጽ እንዲሻሻል ጠይቀዋል።



በቀጣይ የቀረበው ረቂቅ አዋጅ የአስተዳደር ወሰንና የማንነት ጉዳዮች ኮሚሸንን የሚያቋቁም ነው።

ይኼንን ኮሚሽን ማቋቋም ያስፈለገበት ምክንያት በተለያዩ ክልሎች ከአስተዳደር ወሰን፣ ራስን በራስ ከማስተዳደርና በማንነት ጥያቄዎች ዙሪያ በተደጋጋሚ የሚታዩ ግጭቶች ከፍተኛ አለመረጋጋት መንስዔ በመሆናቸው፣ ከፍተኛ ሙያዊ ብቃት ባለውና ሰላማዊ በሆነ መንገድ በአገር አቀፍ ደረጃ በማያዳግም መንገድ ለመፍታት መሆኑን የረቂቅ ሰነዱ ድንጋጌዎች ያስረዳሉ።

የዚህ ኮሚሽን ሰብሳቢ፣ ምክትል ሰብሳቢና ሌሎች አባላት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እንደሚሰየሙ፣ የኮሚሽኑ ተጠሪነትም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እንደሚሆን በረቂቁ ተደንግጓል።

የኮሚሽኑ ሥልጣንና ተግባር በረቂቁ ተዘርዝሮ የቀረበ ሲሆን፣ ከእነዚህም መካከል ከአስተዳደራዊ ወሰኖች አከላለል፣ ራስን በራስ ከማስተዳደርና ከማንነት ጥያቄ ጋር የተገናኙ ማናቸውንም ችግሮችና ግጭቶች በጥናት በመለየት፣ አማራጭ የመፍትሔ ሐሳቦችን ለጠቅላይ ሚኒስትሩና ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ማቅረብ አንዱ ነው።

ከአስተዳደራዊ ወሰኖች ጋር በተያያዘ የተነሱ ግጭቶች ተፈተው፣ በአጎራባች ክልሎች መካከል ያለው መልካም ግንኙነት የሚታደስበትና የሚጠናከርበትን መንገድ ማመቻቸት፣ በሕዝቦች እኩልነትና ፈቃድ ላይ የተመሠረተ አንድነት ሥር እንዲሰድና እንዲዳብር ለማድረግ ሊወሰዱ ስለሚገባቸው ዕርምጃዎች፣ ለጠቅላይ ሚኒስትሩና ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ምክረ ሕሳቦችን ማቅረብ ሌላው የኮሚሽኑ ሥልጣን ሆኖ በረቂቁ ተደንግጓል።

ኮሚሽኑ ሥራውን በነፃነትና በገለልተኝነት እንደሚያከናውን፣ የሥራ ዘመኑ ለሦስት ዓመት ሆኖ እንዳስፈላጊነቱ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሊራዘም እንደሚችልም በረቂቁ ተደንግጓል።

በርካታ የምክር ቤት አባላት የዚህን ረቂቅ አዋጅ ሕጋዊነት የተመለከተ ጥያቄዎችን ያነሱ ሲሆን፣ ምክንያታቸው ደግሞ ለኮሚሽኑ የሚሰጠው ተልዕኮ በሕገ መንግሥቱ በግልጽ ለፌዴሬሽን ምክር ቤት የተሰጠ መሆኑ ነው።

ሁለቱንም ኮሚሽኖች ለማቋቋም የቀረቡት ረቂቅ አዋጆች በዝርዝር እንዲታዩ ምክር ቤቱ ለሚመለከታቸው ቋሚ ኮሚቴዎች መርቷል።

ይሁን እንጂ ሪፖርተር ሁለቱንም ኮሚሽኖች ለማቋቋም በቀረቡት ረቂቅ አዋጆች ዙሪያ ያነጋገራቸው የሕግ ባለሙያዎች፣ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በተጠቀሱት የዕርቅና ከአስተዳደር ወሰን ጋር በሚያያዙ ጉዳዮች ዙሪያ ረቂቅ ሕጎችን የማመንጨትም ሆነ ተቋማቱ እንዲቋቋሙ የማድረግ ሕገ መንግሥታዊ ሥልጣን እንደሌለው፣ ተግባሩም በፍጥነት ካልታረመም ደካማ በሆነው የተቋማት ግንባታ ሒደት ላይ ሌላ አሉታዊ ተፅዕኖ ሊያስቀጥል እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።

የሚኒስትሮች ምክር ቤት ውሳኔ የሚፈጥረው እክል ምንድነው?

የአገሪቱ ሕገ መንግሥት ለጠቅላይ ሚኒስትሩና እሳቸው ለሚመሩት የሚኒስትሮች ምክር ቤት በዋነኝነት የሚሰጠው ሥልጣንና ተግባር የፌደራል መንግሥቱ ርዕሰ መስተዳድርነት ወይም ሥራ አስፈጻሚነት ሲሆን፣ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ደግሞ ሕግ የማውጣትና አስፈጻሚውን የመቆጣጠር፣ ለፌደሬሽን ምክር ቤትም በዋናነት ሕገ መንግሥቱን የመተርጎምና የፌዴሬሽኑ መንግሥታትን ግንኙነት በማስተባበር አገራዊ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማኅበራዊ አንድነት እንዲጎለብት የማድረግ ኃላፊነትን በመስጠት ሕገ መንግሥቱ የሥልጣን ክፍፍልን፣ እንዲሁም የእርስ በርስ ክትትልና ቁጥጥርን ማበጀቱን በጉዳዩ ላይ ሪፖርተር ያነጋገራቸው የፌዴራሊዝምና የመንግሥታት ግንኙነት (Inter Governmental Relation) ተመራማሪ የሆኑ ስማቸውን መጥቀስ ያልፈለጉ ባለሙያ ይገልጻሉ።

ሕገ መንግሥቱ ለፌዴሬሽን ምክር ቤት በዝርዝር ከሰጠው ሥልጣንና ተግባር መካከል የሕዝቦች እኩልነትና በመፈቃቀድ ላይ የተመሠረተ አንድነት ሥር እንዲሰድና እንዲዳብር ማድረግ፣ በክልሎች መካከል ለሚነሱ አለመግባባቶች መፍትሔ ማፈላለግና የብሔር ብሔረቦችና ሕዝቦች የራስን ዕድል በራስ የመወሰን እስከ መገንጠል መብት ጋር ተያይዞ ለሚነሱ ጥያቄዎች ሕገ መንግሥቱን መሠረት በማድረግ መወሰን ዋነኞቹ መሆናቸውን ያስረዳሉ።

በተጨማሪም ይኼንን የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ኃላፊነት ለማጠናከርና ሥልጣንና ተግባሮቹን ለመዘርዘር አዋጅ ቁጥር 251/1993 በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መደንገጉን ያስታወሱት እኚሁ ባለሙያ፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤት በሕገ መንግሥቱ የተጣሉበትን ኃላፊነቶች ለመወጣት የሚያስችለውን ተቋማዊ አሠራር መፍጠር እንደሚችል የዚህን አዋጅ ድንጋጌ ለአብነት ይጠቅሳሉ።

‹‹የሚነሱ አለመግባባቶችን ለማስወገድ የሚረዱ ባህላዊም ሆነ ዘመናዊ የግጭት መከላከያና ማስወገጃ ሥልቶችን በማጥናት የአሠራር ሥርዓትና ሥልት እንደሚዘረጋና ተቋማዊ ይዘትና አደረጃጀትም እንዲኖራቸው ያደርጋል፤›› በማለት በግልጽ እንደሚደነግግና ይህም የተጠቀሱት ኮሚሽኖችን የማቋቋም ኃላፊነት የፌዴሬሽን ምክር ቤት መሆኑን ያስረዳሉ።

ለሕዝቦች እኩልነትና አንድነት መጠናከር እንቅፋት የሆኑ አመለካከቶችንና አዝማሚያዎችን በማጥናትና በመለየት የመፍትሔ አቅጣጫ ቀይሶ የሚመለከታቸው እንዲያስፈጽሟቸው፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ማድረግ እንደሚችል በዚሁ አዋጅ መደንገጉንም ይጠቅሳሉ።

በተለይ በዚህ አዋጅ አንቀጽ 57 ላይ የፌዴሬሽን ምክር ቤት በሥልጣን ክልሉ ውስጥ በሆኑ ጉዳዮች ላይ የሕግ ረቂቅ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የማቅረብ ሥልጣን፣ እንዲሁም የተሰጡትን ኃላፊነትና ተግባራት ለማከናወን ተገቢ ሆኖ ሲያገኘው ደንብ ማውጣት እንደሚችል መደንገጉ፣ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሁለቱን ኮሚሽኖች ለማቋቋም ያረቀቃቸው አዋጆች ሕግን የጣሱ ስለመሆናቸው ግልጽ ማሳያ መሆኑን ያስረዳሉ።

የሚኒስትሮች ምክር ቤትን ሥልጣንና ተግባር በሚዘረዝረው የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 77 ሥር ሁለቱ ኮሚሽኖች እንደሚያከናውኗቸው የተገለጹ ኃላፊነቶች አንድም ቦታ አለመጠቀሱን፣ ሕገ መንግሥቱ ለጠቅላይ ሚኒስትሩና እሳቸው ለሚመሩት የሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚሰጠው ሥልጣን የፌዴራል መንግሥት ርዕሰ መስተዳድርነትን ወይም አስፈጻሚነትን እንደሆነ ያስረዳሉ።

ይሁን እንጂ በአንቀጽ 77 ሥር የሚኒስትሮች ምክር ቤት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅን ጨምሮ በማናቸውም አስፈላጊ ነው ብሎ ባመነባቸው ጉዳዮች ላይ ሕግ በማመንጨት፣ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ማፀደቅ እንደሚችል የሚደነግግ መሆኑን ባለሙያው ይጠቅሳሉ። ነገር ግን ይህ ድንጋጌ መታየት ወይም መተርጎም ያለበት ሕገ መንግሥቱ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ከሰጠው መሠረታዊ የሥራ አስፈጻሚነት ሥልጣን አንፃር ብቻ ሊሆን እንደሚገባ ባለቤታቸው ይከራከራሉ።

ማናቸውንም ሕግ የማመንጨት ሥልጣን ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ተሰጥቷል ተብሎ ኮሚሽኖቹ እንዲቋቋሙ የሕግ ረቂቅ ማፅደቁ የፌዴሬሽን ምክር ቤት የሥልጣን ክልልን የሚጥስ የሕግ ስህተት ብቻ ሳይሆን፣ ተቋሙን በድጋሚ የማዳከም ተግባር እንደሚሆን ወይም ይኼንን ውጤት እንደሚያስከትልም አስጠንቅቀዋል።

አገሪቱ ከወሰንና ከማንነት ጋር በተያያዙ ግጭቶች ለዓመታት ስትናወጥ በከረመችበት ወቅት የፌዴሬሽን ምክር ቤት ይህ ሥልጣን የት ነበረ የሚል ጥያቄ መነሳቱ ተገቢ ቢሆንም፣ መልሱ የሚያጠነጥነው ሥራ አስፈጻሚው መንግሥት ላለፋት ሁለት አሥርት ዓመታት የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ሥልጣንና ተግባር ነጥቆ በመውሰዱ መሆኑን ባለሙያው ይሞግታሉ።

ላለፋት ሁለት አሥርት ዓመታት የነበረው ሥራ አስፈጻሚ መንግሥት ባቋቋመው የፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር አማካይነት የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ሥልጣንና ኃላፊነት ነጥቆ በመጠቅለሉ ምክር ቤቱ ደካማ ተቋም ሆኗል፡፡ ነጣቂ የነበረውም የፌዴሬሽን ምክር ቤት ፋይዳ አልባ ሆኖ በአሁኑ ወቅት መፍረሱን ይጠቅሳሉ። በመሆኑም አሁን ሥልጣን ላይ ያለው ሥራ አስፈጻሚ መንግሥት ኮሚሽኖቹን ለማቋቋም የሚያደርገው ጥረት ከተመሳሳይ ጣልቃ ገብነት የዘለለ ፋይዳ እንደማይኖረው ይከራከራሉ።

ለዚህ የሚያቀርቡት ምክንያት ደግሞ በፌዴራሊዝም ሥርዓት ወስጥ በተለይም ቋንቋንና አሰፋፈርን መሠረት ባደረገ ፌዴሬሽን ውስጥ ግጭት ተፈጥሯዊ በመሆኑ፣ ግጭቶችን የሚፈታ ጠንካራ ተቋም መገንባት ዘላቂ መፍትሔ ሊሆን እንደሚገባ ያሳስባሉ።

በጉዳዩ ላይ ሪፖርተር ያነጋገራቸው በፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር በግጭት ጉዳዮች ላይ ከፍተኛ አማካሪ የነበሩትና በአሁኑ ወቅት በአንድ የውጭ ተቋም የፖለቲካ ጉዳዮች አማካሪ ሆነው በማገልገል ላይ የሚገኙት አቶ ምሥጋናው ሙሉጌታ፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ደካማ ተቋም ያደረገው በፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር በኩል የተደረገው የፖለቲካ ጣልቃ ገብነት መሆኑን ይስማማሉ።

በአሁኑ ወቅት ጊዜያዊ ኮሚሽኖችን ለማቋቋም የተፈለገበት ምክንያት ትርጉም ይኖረዋል ብለው አንደማያምኑም ለሪፖርተር ገልጸዋል።

በሰጡት ማብራሪያም ጊዜያዊ (Ad hoc) ኮሚሽኖች ወይም ተቋማት እንዲቋቋሙ የሚደረገው በሁለት ምክንያት እንደሆነ ያስረዳሉ።

‹‹አንደኛው ምክንያት ኃላፊነቱን መወጣት የሚችል ተቋም ሳይኖር ሲቀር ወይም ያለው ተቋም ሽባ ሲሆን፣ አልያም በሕዝብ ዘንድ ተዓማኒነቱን ያጣ ከሆነ ነው፤›› የሚሉት አቶ ምሥጋናው፣ ‹‹ሌላው አዲስ ኮሚሽን ለማቋቋም ምክንያት የሚሆነው ተቋሙ የሚሠራበት መርህ (ፎርሙላ) የተቀየረ እንደሆነ ነው፤›› ብለዋል።

አሁን ባለው ሁኔታ የሚቋቋሙት ሁለት ኮሚሽኖች እንዲያከናውኑ የሚፈለገውን ተግባር ለመወጣት እንዲያስችለው የተነደፈ አዲስ መተግበሪያ ‹ፎርሙላ› አለመኖሩን፣ የሚሰጣቸውን ተልዕኮ ለመወጣት የሚከተሉት ማንነትን፣ ቋንቋንና አሰፋፈርን መሠረት ያደረገ የከረመ ‹ፎርሙላ› መሆኑን ይገልጻሉ። ይህ ፎርሙላ ሕገ መንግሥታዊ ከመሆኑ የተነሳ ለመቀየር እንደማይቻል የጠቀሱት አቶ ምሥጋናው፣ በተመሳሳይ የችግሮቹ መፍቻ መንገድ እንዲሠሩ ኮሚሽኖቹን ማቋቋም ከጊዜ መግዣነት ያለፈ ትርጉም ይኖረዋል ብለው እንደማያምኑ ገልጸዋል።

ይህ ከሆነ ደግሞ ያለውን የፌዴሬሽን ምክር ቤት ድክመቶች የሚቀርፍ ጥገና በማካሄድ፣ በማጠናከርና ገጽታውን በመመለስ የተባሉትን ኃላፊነቶች ይዞ እንዲቀጥል በማድረግ ዘላቂና ጠንካራ ተቋም መገንባት የተሻለ መሆኑን ያሳስባሉ።

ምርጫ ቦርድ ምርጫ ለመምራት ተዓማኒነት እንዳልነበረው፣ ነገር ግን ይኼንኑ ተቋም በመጠገንና ገጽታውን በማሻሻል እንዲቀጥል በአሁኑ ወቅት በመካሄድ ላይ የሚገኙትን ተግባራት በማሳያነት በመጥቀስ፣ ይኼንኑ ተሞክሮ በመድገም የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ማጠናከሩ ተገቢና ዘላቂ ፋይዳ እንደሚኖረው አስተያየታቸውን ሰጥተዋል። የፌዴሬሽን ምክር ቤት ምን ይላል?

የፌዴሬሽን ምክር ቤት በሚያዚያ ወር 2010 ዓ.ም. ባካሄደው ስብሰባ አንድ ፖሊሲ አፅድቋል። ይህ ፖሊሲ በክልል መንግሥታት መካከል፣ እንዲሁም በክልሎችና በፌዴራል መንግሥት መካከል የሚኖረው ግንኙነት በሕግ የሚመራና ዘላቂ የሆነ ተቋማዊ መሠረት እንዲኖረው የሚያስችል የመንግሥታት ግንኙነት ፖሊሲ የተሰኘ ነው።

የኢትዮጵያ ፌዴራሊዝም ሥርዓት ከተመሠረተ ከሁለት አሥርት ዓመታት በላይ ቢያስቆጥርም፣ የፌዴሬሽኑ መንግሥታት ሕጋዊ ማዕቀፍን የተከተለ ተቋማዊ ግንኙነት ከማድረግ ይልቅ በገዥው ፓርቲ ላይ የተንጠለጠለ እንደሆነ፣ ይህ የፓርቲ መስመር በመንግሥታት ግንኙነት ላይ የበላይነትን በመያዝ የመንግሥታት ግንኙነት ሥርዓቱ ተቋማዊ እንዳይሆን እክል መፍጠሩን ፖሊሲውን ለማፅደቅ በወቅቱ የቀረበው የውሳኔ ሐሳብ ይገልጻል።

የፓርቲ ግንኙነት መስመሩ ለጊዜው ጠቃሚ ቢመስልም የኢሕአዴግ አውራ ፓርቲነት ቀስ በቀስ ተቀይሮ የተለያዩ ፓርቲዎች በተለያዩ እርከን ሥልጣን የሚይዙበት ዕድል ቢፈጠር፣ በፓርቲዎቹ ብሎም በፌዴሬሽኑ መንግሥታት መካከል የሚኖረው ግንኙነት ሰላማዊና የሰመረ ላይሆን እንደሚችልና የፌዴራል ሥርዓቱን ህልውና አደጋ ላይ ሊጥል እንደሚችል ይገልጻል።

በመሆኑም የመንግሥታቱን ግንኙነት ተቋማዊ ለማድረግና ግንኙነቱን ሙያዊና ቴክኒካዊ በሆነ መንገድ የሚያስተባብርና ተፈጻሚነቱንም የሚከታተል አንድ አገር አቀፍ ተቋም፣ በፌዴራልና በክልል መንግሥታት በጋራ እንዲመሠረት የሚያስችል ፖሊሲ በማፅደቅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትም ሕግ እንዲወጣለት ወስኗል።

በዚህ ፖሊሲ አማካኝነት እንዲመሠረት የታቀደው ተቋም በፌዴራል መንግሥትና በክልሎች መካከል፣ እንዲሁም በክልሎች መካከል አለመግባባቶችና ግጭቶች የሚፈቱበት የግንኙነት ተቋም እንደሚሆንም የውሳኔ ሐሳቡ ያመለክታል።

ይህ ፖሊሲ በፌዴሬሽን ምክር ቤት በሚያዚያ ወር ቢፀድቅም፣ እስካሁን ፖሊሲው በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርቦ አልፀደቀም። ፖሊሲው በዚህ የተጓተተ ሁኔታ ውስጥ እያለ ነው፣ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሁለቱ ኮሚሽኖች እንዲቋቋሙ ረቂቅ አዋጆቹን ለፓርላማ ያቀረበው።

ሪፖርተር ሁለቱን ኮሚሽኖች የሚያቋቁሙ አዋጆችን የማፅደቅ ሒደት መጀመሩን ተከትሎ የፌዴሬሽን ምክር ቤትን አቋም ጠይቋል።

በጉዳዩ ላይ አስተያየት የሰጡት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የሕዝብ ግንኙነት ዳይሬክተር አቶ ገብሩ ገብረ ሥላሴ ምክር ቤቱ ኮሚሽኖቹን ለማቋቋም የተጀመረውን ጥረት እንደሰማ፣ የባለሙያዎች ቡድን መሥርቶ ከፌዴሬሽን ምክር ቤት ሥልጣንና ከሕገ መንግሥቱ ጋር የሚጣረስ መሆን ወይም አለመሆኑን ማጥናት እንደ ጀመረ ተናግረዋል። በመሆኑም ጥናቱን እንደጨረሰ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አቋሙን እንደሚገልጽ አስታውቀዋል።

 

 

በኢትዮጵያ ሕገ ወጥ የገንዘብ አዘዋዋሪን በቁጥጥር ሥር ለማዋል ለ3 ሰዓት የበረረ አውሮፕላን ተመልሶ እንዲያርፍ ተደረገ!

4 Dec

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

አዲስ አበባ፣ ህዳር 25፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ) በኢትዮጵያ ህገ ወጥ የገንዘብ አዘዋዋሪን በቁጥጥር ስር ለማዋል ለ3 ሰዓት የበረረ አውሮፕላን ተመልሶ እንዲያርፍ ከተደረገ በኋላ ግለሰቧ በቁጥጥር ስር መዋሏን የገቢዎች ሚኒስቴር አስታወቀ።

የገቢዎች ሚኒስቴር ለፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት እንደገለፀው፥ ከትላንት በስቲያ እኩለ ለሊት ላይ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ሰራተኛ ያለመፈተሽ መብቱን ተጠቅሞ ወደ ቻይና ለምትጓዝ ግለሰብ ከፍተኛ መጠን ያለው የተለያዩ ሀገራት የገንዘብ ኖቶችን የፍተሻ መስመሩን አሳልፎ ለማቀበል ይሞክራል።

ይሁንና ይህን የተመለከቱ የአየር መንገዱ የፍተሻ ሰራተኞች እና የጉምሩክ ሰራተኞች ወደ ቻይና ለምታቀናው ግለስብ አሳልፎ ሊያቀብል የነበረውን ሻንጣ በመቀበል ይፈትሻሉ።

የአየር መንገዱ የፍተሻ እና የጉምሩክ ሰራተኞቹ በጋራ ሻንጣውን ሲፈትሹም በውስጡ 6 ሺ 170 ፓውንድ፤ 33 ሺ 115 ዩሮ እና 1 ሚሊዮን 264 ሺ 975 የኢትዮጵያ ብር በማግኝታቸው ሰራተኛውን በቁጥጥር ስር ያውሉታል።

የአየር መንገዱ ሰራተኛ በቁጥጥር ስር ቢውልም፤ የገንዘቡን ኖቶቹን ተቀብላ ወደ ቻይና የምትወስደው ግለሰብ ግን ከቦሌ አለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ በተነሳው አውሮፕላን ወደ ቻይና በትኬት ቁጥሯ መሰረት ጉዞዋን ትጀምራለች።

በዚህም መሰረት ግለሰቧን በቁጥጥር ስር ለማዋል የጫናትን አውሮፕላን ከ3 ሰዓት በረራ በኋላ ዳግም ተመልሶ አዲስ አበባ ቦሌ አለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ እንዲያርፍ በማድረግ ግለሰቧ በቁጥጥር ስር ውላለች።

መንግስት ህገ ወጥ የገንዘብ ዝውውርን ለመግታት በከፍተኛ ትኩረት እየሰራ በመሆኑ ህብረተሰቡ መሰል ድርጊቶችን በማጋለጥ ለህግ የበላይነት የበኩሉን እንዲወጣ የሚኒስቴሩ ኮሚኒኬሽን ዳሬክተር አቶ አዲሱ ይርጋው ጥሪ አቅርበዋል።

 

 

In Ethiopia’s long-term interests

4 Dec

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

Related:

In Ethiopia’s long-term interests

 

 

In Ethiopia’s long-term interests: Diaspora engagement and dual citizenship

4 Dec

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

by Ayenachew Aseffa Woldegiyorgis*

Last summer during PM Abiy’s visit to the US one of the issues that surfaced was the question of dual citizenship. Some in the diaspora stressed that it was the right time Ethiopia reconsidered its citizenship law to make dual citizenship legal so that Ethiopian born foreign citizens and their descendants could enjoy the full rights and privileges of Ethiopian citizenship. The idea resonated with many in light of the unprecedentedly open arms approach the new PM extended towards diaspora members of all political views. However, not everyone was thrilled by this proposal. In consequent discussions on social media and elsewhere, many argued for and against dual citizenship in the context of Ethiopia.

Last week, when it was revealed that the newly appointed press secretary of the Office of the Prime Minister is a Canadian citizen (of Ethiopian origin, of course), the issue once again came to the fore. The citizenship of the press secretary raised a legal challenge, and controversies followed. The legal challenge comes from the provisions of a 2002 law (proclamation 270/2002) which not only restricts Ethiopian born foreign nationals from voting and running for any public office at any level of government, but also explicitly deprive them from being “employed on regular basis in the National Defense, Security, Foreign Affairs and other similar political establishments”. Some argued that, the press secretary being a position so high up in the political echelon and with a great deal of access to the work and person of the PM, her appointment violets the law and sets dangerous precedence. Others emphasized her qualification for the job as the most important factor while downplaying the fact that she ‘holds a different passport’. Dual citizenship was raised again as a solution to get around this challenge.

 

The debate:

This is not an issue unique to Ethiopia. For several decades, diaspora communities of many countries have been advocating for dual citizenship and/or voting rights – some with success. Some countries allow dual citizenship; others allow it only with specific countries (e.g. Spain with several South American countries with which it had colonial relations); and many others do not allow dual citizenship at all.

One of the most common arguments from members of the diaspora, in favour of dual citizenship, is that as major contributors to Ethiopia’s economy, they deserve to have a say in its political future. They also point out that having dual citizenship status would increase their economic participation. True that the economic contribution of the Ethiopian diaspora is unquestionably significant. But the counterargument in this regard refers to earlier sited law which stipulates that Ethiopian born foreign nationals are entitled to participate in all economic activities as Ethiopians would. One might even argue that they are entitled to privileges that are the envy of resident Ethiopian citizens. In all fairness, in the past years, these rights and privileges have been compromised by lower level directives, by the corrupt bureaucratic structure, and by political decisions. Nonetheless, if the law is effectively implemented (with the necessary reforms), the need for dual citizenship as a basis for better economic participation would be nullified.

On the other hand, in the past decades, the diaspora community has had an enormous influence on Ethiopian politics – for better or worse. Through the use of different mechanisms – from social media campaigns to armed struggle and everything in between (i.e. diplomatic influence, staging a series of demonstrations, financing the oppositions, establishing media organizations, remotely organizing and leading civic resistance, economic sanction by withholding remittance, etc.) – the Ethiopian diaspora was instrumental in shaping up the internal politics of the country.

As the country aspires to move into a more open approach to the political participation of all sectors of society, it is indeed prudent to have conversations on more formal and legally established ways for diaspora engagement in the political process. In doing so, there are some points to note, one can raise as the risk of legalizing dual citizenship. First is the age old question of loyalty. Being citizen of two countries, one is expected to pledge allegiance to each. The dilemma of divided national and patriotic loyalty becomes a serious concern in specific cases, although not in everyday life.

Second, dual citizenship gives foreign nationals to directly participate in the political process. As such they get to influence the electoral results the consequences of which they do not have to bear. This resonates with one of the most common and persistent criticisms against the political participation of diaspora members in the past years. Political hardliners in the diaspora push for heightened political resistance, they call for protests of different kind, and sometimes even instigate agitation and violence, while they are not the ones to face the repercussions which included the loss of thousands of lives.

Third, dual nationals assuming public offices and working in key positions pertinent to national security flags risks. On one hand, even if we rule out that such individuals may be more susceptible to external influence, the precedence could open a way for ill-intentioned individuals to infiltrate the political, military and security structures with agendas of their own that sway benefits to their ‘other country’. This is a more serious concern, as some argue, in relation to neighboring countries and foreign groups that have competing interests with Ethiopia on regional geo politics, as well as control over resources. On the other hand, dual citizenship provides individuals ‘a way out’ in times of difficulty. Therefore, the election of dual citizens, or the appointment foreigners in important positions of government, raises a legitimate concern on the possibility of reckless decisions the consequences of which they do not have to live. They have another country and another life elsewhere, hence it is reasonable to question if accountability in its real sense is even possible in such a case.

Fourth, in a more practical sense, besides the new power dynamics that such appointments can create in the respective work environments, corruption and illicit outflow of money could be even more difficult to trace. The registration of wealth of government officials, for instance, will be difficult to complete as well as to keep track of as it involves foreign jurisdictions.

Finally, all of this has to be seen in light of the precarious nature of our politics and the diversity of opinions among political actors that are very vulnerable to easily shift from political difference to disagreement and to conflicts. It is also important to note that the points raised here are not meant to reflect on any one, individually or collectively, but to indicate potential risks in hypotheticals.

The way forward:

It is indeed a legitimate concern that the Ethiopian diaspora needs to have a voice commensurate with its economic contributions to the country. Besides, as most diaspora members put it, they change citizenship because they are forced to do so either due to repression at home or practical necessity to them and their families. Most make a sentimental argument claiming to be Ethiopians at heart, despite what their passport says. Having family members, relatives and friends, and properties back home, it is indeed legitimate that they seek to have a voice in the [political] future of the country.

One of the ways such political participation can guaranteed is by giving representation for the diaspora community in the government. Instead of dual citizenship, or rights to directly vote in national elections, diaspora members may be represented in the executive and/or legislative branches of government. Several countries organize diaspora affairs at ministerial level, giving their concerns a representation at the highest executive level. The ministerial portfolio does not solve all the problems, of course. It has to be designed in a manner it can closely work with diaspora communities with several consultative working groups that directly involve the diaspora. Another option could be to establish a high level consultative board, perhaps at the Office of the Prime Minister, that advocates to the concerns and issues of the diaspora.

Alternately, diaspora members can also be allowed representation in the legislature. In a 2010 report, the Migration Policy Institute has documented that eleven countries around the world reserve seats in their legislatures for their diaspora. Such representations can also be cascaded to other levels of government, at regional level for example. It goes without saying that these are only major legal reforms that need to be accompanied by a number of initiatives that address different aspects of the engagement of the diaspora.

Most importantly, with some controversial cases floating in the public arena, and a national election coming up in just about a year and half, it is high time a clarity is brought on the issue. The claim that foreign citizens of Ethiopian origin should be allowed to freely participate in the political process is as problematic as the counter claim that they should ultimately and indefinitely be sanctioned from the process. It is possible to create a middle ground. If nothing else, those who choose to directly participate in politics can, according to proclamation 378/2003, easily reclaim their Ethiopian citizenship, by renouncing their foreign citizenship and relocating their domicile to Ethiopia.

 

Ayenachew Aseffa Woldegiyorgis is a PhD candidate at the Center for International Higher Education, Boston College, and researches diaspora engagement in higher education. 

/Borkena

 

በአገሪቷ የወጡ ሕጎች ተግባር ላይ ባለመዋላቸው የሕግ የበላይነትን ለማስከበር አዳጋች ሆኗል-ምሁራን

1 Dec

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

አዲስ አበባ ኅዳር 22/2011 (ኢዜአ) ኢትዮጵያ ያወጣቻቸው ሕጎች ወደ ተግባር ባለመቀየራቸው የሕግ የበላይነትን ማስከበር አዳጋች እንዳደረገው ምሁራን ገለጹ።

ምሁራኑ ቀደም ሲል በነበረው ሁኔታ ለአገራቷ የሚጠበቅባቸውን ያህል ሙያዊ አስተዋጽኦ አለማበርከታቸውንም ተናግረዋል።

አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ ምሁራን እንዳሉት ኢትዮጵያ እስካሁን ያወጣቻቸውሕጎች ሁሉንም ያማከለና ለአተገባበርም ምቹ ናቸው።

ይሁንናሕጎቹ በአግባቡ ተግባራዊ ባለመደረጋቸው በተደጋጋሚ ሲጣሱ ብሎም ሲረሱ ይስተዋላል።

ህጎቹን በወረቀት ላይ ከማስፈር ባለፈ በተግባር ላይ ውለው ህያው መሆናቸውን ማሳየት እንደሚያስፈልግም ምሁራኑ ይጠቁማሉ።

የታሪክ ተመራማሪና የሕግ ባለሙያ ዶክተር አልማው ክፍሌ እንደተናገሩት አገሪቷ እንደ አገር የራሷ የሆነ ሕግ አላት የወንጀለኛ መቅጫ፣ የፍትሐብሄር አላት ይህ ነገር መሬት መውረድ አለበት ዝም ብሎ እንደ ኳስ ብቻ እየተንከባለለ ከዘመን ዘመን መሸጋገር የለበትም  ስር ማብቀል መቻል አለበት።

መለምለም መቻል አለበት ሁላችንም በሱ ጥላ ስር የምንከለል መሆን አለበት ጾታን ብሄርንም ሃይማኖትንም ባማከለ መልኩ ለሁላችንም ጥላ ሊሆን የሚችል ህግ መሆን አለበት እስከዛሬ እንደ ኳስ እየተንከባለለ ነው የመጣው ስር የለውም ስር ማስያዝ ቅጠል እንዲይዝ ማድረግ ያስፈልጋል።” ብለዋል

በኮተቤ ሜትሮፖሊታን ዩኒቨርስቲ የምርምርና ማህበረሰብ አገልግሎት ምክትል ፕሬዚዳንት ዶክተር ኤሌዘር ታደሰ በበኩላቸው ህገመንግስቱ በራሱ በአብዛኛው ጥሩ ነገር ይዟል። ግን ሕገ መንግስቱን እየፈጸምን ነው ወይ ስንል በጣም ትልቅ ክፍተት አለ ብለዋል ።

በአገሪቷ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እየታየ ካለው ለውጥ አንዱ የህግ የበላይነትን ለማስከበር እየተደረጉ ያሉ ጥረቶች መሆናቸውን የተናገሩት አስተያየት ሰጪዎቹ ይህ ተግባር ተጠናክሮ እንዲቀጥል የሁሉም ዜጋ ሃላፊነትና ግዴታ መሆኑንም ጨምረው  አንስተዋል።

መንግስት የዴሞክራሲ ተቋማትን በማጠናከር የህግ የበላይነትን ለማስከበር እያደረገ ያለውን ጥረትም አድንቀዋል።

የዴሞክራሲ ተቋማት በቂ ልምድና ችሎታ ባላቸው ሰዎች መመራቱ ደግሞ ሥራውን የበለጠ ውጤታማ እንደሚያደርገውም ነው አስተያየት ሰጩዎች የሚናገሩት።

”ኢትዮጵያ ውስጥ የሕግ የበላይነት ተከብሮ አያውቅም በታሪክም በምናይበት ጊዜ የመንግሥት የበላይነት ነው በተቋማት ውስጥ የሚታየው የዕዝ ሂደት ነው የዕዝ ውሳኔዎች ነበሩ፡፡ አሁን እነዚህ ተቋማትን ብቃታቸው እየዳበረ አለምአቀፍም አገራዊም ልምድና ችሎታ ያላቸውን ሰዎች እያመጣ እያየን ነው ይህ በዚህ ከቀጠለ መልካም ነገር የምናይ ይመስለኛል።  ” ብለዋል ዶክተር አልማው ክፍሌ

ዶክተር ኤሌዘር ታደሰ በበኩላቸው ስርዓተ አልበኝነት እየሰፈነ የመጣበት ሁኔታ እንደነበር ሕግን ከማስከበር አንጻር በጣም ጥሩ ጅምር ሥራ እየተሠራ እንደሆነ  ጠቁመዋል  

እስካሁን በነበረው ሁኔታ በተለይ የተማረው የሰው ሃይል ለአገሪቷ በእውቀቱና በክዕሎቱ ማበርከት የነበረበት ሙያዊ አስተዋዕኦ የጎላ እንዳልነበርም  ገልጸዋል።

ምሁራኑ ፍትህና ዴሞክራሲ እንዲሰፍን ጥያቄ ማቅረባቸውን ተከትሎ እስር፣ ከሥራ መታገድና ሌሎች ተጽዕኖ ይደርስባቸው የነበረ በመሆኑ ሙያዊ አስተዋጽኦ ከማበርከት ሸሽተው እንደነበር አስታውሰው አሁን የመጣው ለውጥ ተስፋ ሰጪ እንደሆነ ተናግረዋል።

መንግስት ዴሞክራሲንና የሕግ የበላይነትን ለማረጋገጥ እየወሰዳቸው ካሉ እርምጃዎች መካከል የፍትህና የዴሞክራሲ ተቋማትን  በአዲስ መልክ ማደራጀትና አዳዲስ አመራሮችን መሾም አንዱ ነው።

 

 

Coalition of civil society organisations urge PM Abiy to protect Ethiopians’ rights of dissent

1 Dec

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

Joint civil society letter to the Prime Minister of Ethiopia on the need to revise a draft law that would restrict freedom of association in the country.

  • Human rights groups in Ethiopia have suffered from funding constraints and the intrusive powers of a key government agency that oversees the registration of civil society organisations.
  • Since Prime Minister Abiy came to power, a draft law has been developed that still contains some restrictions on the funding and activities of civil society organisations. The draft law is to be considered by Parliament in the coming weeks.
  • CIVICUS and a coalition of rights groups, have written the below letter to Prime Minister Abiy Ahmed, to draw attention to civil society’s concerns in the draft law

To: Prime Minister-, Dr. Abiy Ahmed
Cc: Tagesse Chafo, Speaker of the House of Peoples’ Representative

Your Excellency,

The undersigned international, regional and national human rights and development organisations write to urge your government to ensure that the draft Charities and Societies (CSO) Proclamation complies with regional and international human rights norms and standards relating to freedom of association. The tabling of the draft law represents a pivotal moment to address long standing deficits in existing legislation, create a robust and resilient civil society and an enabling environment for human rights defenders in Ethiopia. Authorities should ensure that the new text is in line with the African Commission’s Guidelines on Freedom of Association and Assembly in Africa, the African Charter on Human and Peoples’ Rights and international law.

We understand that the draft law developed by the Legal Advisory Council, and currently under consideration by the Office of the Attorney General, is expected to be tabled in Parliament in the coming weeks. The draft addresses long standing concerns over funding constraints, the intrusive powers of the CSO Agency, and the lack of an appeal process over registration; while it is a marked improvement on the current legal framework governing the operations of civil society organisations, we remain concerned that it includes a number of unwarranted restrictions on the activities and independence of international and national civil society organisations.

Of critical concern are vague and unduly cumbersome limitations on the independence and operating environment for national civil society. In particular, the law imposes an authorisation regime compelling all CSOs in Ethiopia to register with the CSO Agency, potentially allowing for organizations to be criminally liable should they be operating informally. Civil society organisations already registered under the previous law would have to re-register. This proposed process, which can take up to four months, is primarily overseen by government-appointed CSO Agency that is endowed with broad discretion to order closures and asset freezes of civil society organisations.

Moreover, requirements capping the administrative costs of civil society organisations at 20 percent of their income would subvert their ability to independently determine the range of legitimate activities they support and prioritise. Given the diversity of initiatives assumed by civil society organisations in Ethiopia, such inflexible limitations will unreasonably hamper the work of many civil society organisations.

We are further concerned that overly broad provisions would curtail the extent to which international civil society organisations can engage in advocacy and lobbying, and that burdensome registration requirements may be invoked to suppress the activities of international civil society organisations and threaten essential rights-based initiatives.

Such measures erode Ethiopia’s commitment to protect, promote and fulfil the right to freedom of association. On repeated occasions, independent international and regional experts have called on the Ethiopian authorities to amend or repeal the CSO Proclamation by addressing unwarranted restrictions on freedom of association.

The announcement to revise laws that have in the past been used to stifle dissent was one of a series of planned reforms announced by your office that has rightly earned praise from Ethiopians and international actors alike. As such, we the undersigned, have watched closely to see whether the revision of the first of those laws, the CSO Proclamation, would reflect the long-standing concerns that many domestic and international actors have had. Despite the above reservations, we are encouraged by the Legal Advisory Council’s draft and watch with keen interest how the draft proclamation will move through the Attorney General’s office to the Council of Ministers for eventual approval by the House of Representatives. The process by which the CSO Proclamation was revised by the Legal Advisory Council and will eventually be considered for approval by the House of Representatives, the first of the three laws to go through such a process, is an important harbinger of how different organs of the government will show their commitment to revising laws in line with international human rights norms ahead of the 2020 elections.

During this time of critical reform, we urge the government of Ethiopia to consider these recommendations and take the following measures:

  1.  Ensure that the majority of CSO Board members are sourced from civil society through a transparent appointment process;
  2.  Replace provisions requiring an authorisation regime for registration with one requiring simple notification;
  3.  Where applicable, reduce the time frame for decisions on CSO registration applications and appeals and ensure that the CSO Agency and   the Board provide detailed written grounds for rejecting registration applications;
  4.  Include precise and limited justification for under what conditions the CSO Agency can investigate and freeze the assets of civil society  organisations and ensure that they are subject to judicial oversight;
  5.  Revise the mandatory cap on administrative costs at 20% of income and replace it with a non-mandatory best practice standard;
  6.  Ensure that all foreign and domestic civil society organisations operating in Ethiopia, are able to choose the areas they will work in and  permit them to engage in lobbying and advocacy initiatives.

Thank you for your consideration.

Sincerely,

  • ARTICLE 19 Eastern Africa
  • Association for Human Rights in Ethiopia (AHRE)
  • CIVICUS
  • Civil Rights Defenders
  • Consortium of Ethiopian Rights Organizations (CERO)
  • DefendDefenders (EHAHRDP)
  • FIDH, within the framework of the Observatory for the Protection of Human Rights Defenders
  • Front Line Defenders
  • Human Rights Watch (HRW)
  • PEN International
  • Robert F. Kennedy Human Rights (RFKHR)
  • World Organisation Against Torture (OMCT), within the framework of the Observatory for the Protection of Human Rights Defenders

 

/ ECADF

 

%d bloggers like this: