“አቅጣጫ የጠፋበት የኢሕአዴግ አቅጣጫ!”

17 May

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

የኢሕአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ በብሔራዊ ደኅንነት ጉዳዮች ላይ በመወያየት ቀጣይ አቅጣጫዎችን አስቀመጠ

“ባለፈው አንድ ዓመት በአጠቃላይ በጸጥታው ዘርፍ ጠንካራ ስራዎች ቢከናወኑም በርካታ ተግዳሮቶች እያጋጠሙ መሆናቸው ኮሚቴው ገምግሟል፡፡”

 

 

አዲስ አበባ፣ ግንቦት 8፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የኢህአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ዛሬ ግንቦት 8 ቀን 2011 ዓም ባካሄደው ስብሰባ ባለፈው አንድ ዓመት የለውጥ ጉዞ ውስጥ የተከናወኑ የብሔራዊ ደነንት ስኬታማ ሥራዎችን እንዲሁም እያጋጠሙ ያሉትን ተግዳሮቶች የገመገመ ሲሆን የመፍትሄ አቅጣጫዎችንም አስቀምጧል።

ኮሚቴው የሃገሪቱን ብሔራዊ ደህንነት ለማረጋገጥ የተከናወኑ ስራዎችን በጥልቀት የተመለከተ ሲሆን ለአብነትም በውጭ ሀገራት የነበሩ የታጠቁ ኃይሎች ትጥቃቸውን ፈትተው ወደ ሃገር ውስጥ እንዲገቡ መደረጉ እንዲሁም ከኤርትራ ጋር የነበረው ሰላምም ጦርነትም ያልሆነ ግንኙነት መስተካከሉ ከለውጡ በኋላ የተገኙ ስኬቶች መሆናቸውን ገምግሟል፡፡

ከለውጡ ማግስት ጀምሮ በጸጥታና ደህንነት ተቋማት የሪፎርም ስራዎች መካሄድ መጀመራቸው፤ የደህንነት ተቋም አመራሮች ከፖለቲካ ወገንተኝነት የጸዱ እንዲሆኑ የሚያስችል የአመራር ለውጥ መደረጉን በጠንካራ ጎን የገመገመው የኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የመከላከያ ሰራዊት ባለፈው አንድ ዓመት ጠንካራ ሪፎርም ካደረጉ ግንባር ቀደም ተቋማት አንዱ እንደሆነና ከአደረጃጀቱ ጀምሮ አጠቃላይ የመከላከያ መዋቅሩን ለማዘመን የሚያስችሉ ስራዎች መከናወናቸውንም አይቷል፡፡

ባለፈው አንድ ዓመት በአጠቃላይ በጸጥታው ዘርፍ ጠንካራ ስራዎች ቢከናወኑም በርካታ ተግዳሮቶች እያጋጠሙ መሆናቸው ኮሚቴው ገምግሟል፡፡

ተግዳሮቶቹ በዋናነት ከጽንፈኛ ብሔርተኝነት፣ ከኢ-መደበኛ አደረጃጀቶች ወይም ደቦዎች፤ ከህገ-ወጥ የጦር መሳርያ ዝውውር እንዲሁም ከማህበራዊ ሚድያ ሀሰተኛ ዜናዎች ተጽዕኖ ጋር የተያያዙ መሆናቸውንም ተመልክቷል፡፡

እነዚህ ተግዳሮቶች ለዜጎች ሞት፣ መፈናቀልና የደህነንት ስጋት ምክንያት መሆናቸውንም አስምሮበታል፡፡

ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴው በብሔራዊ ደህንነት ጉዳይ በጥልቀት ከተወያየ በኃላ ቀጣይ አቅጣጫዎችን አስቀምጧል፡፡

በዚህም ብሔራዊ ደህንነትን ማረጋገጥንና የህግ የበላይነትን ማስከበር የመንግስት ዋነኛ የትኩረት አቅጣጫ መሆናቸን አፅንኦት በመስጠት የዜጎችን የሰላም ዋስትና የሚያረጋግጡ ስራዎች ላይ መረባረብ እንደሚገባ ውሳኔ አሳልፏል።

ለደህንነት ተግዳሮቶች መነሻ ወይም ችግሩን በአጭር ጊዜ እንዳይቀረፍ ከማድረግ አንጻር ዋነኛው ችግር ያለው ከፖለቲካ ስራ ጋር የተተያያዘ እንደሆነ በመለየት የደህንነትራው ከፖለቲካ ሥራው ጋር ጎን ለጎን ተያይዞ እንዲሠራና በአንዱ የጎደለው በሌላው እየተሞላ አስተማማኝ ሰላም በአጭር ጊዜ ለማረጋገጥ በሚያስችል መልኩ እንዲከናወን አቅጣጫ አስቀምጧል።

ከአንዳንድ የአስተዳደር ወሰኖች ጋር በተያያዘ ሲስተዋሉ የነበሩ የጸጥታ ስጋቶች ከቅርብ ጊዜ ወዲህ መሻሻሎች ያሳዩ ቢሆንም፣ ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት ክልሎች ከክልሎችና ክልሎች ከፌደራል መንግት ጋር ስለሚኖራቸው ግንኙነት እንዲሁም የክልል የጸጥታ ሃይሎች ቅኝትና አወቃቀር በሚመለከት የሚስተዋሉ ችግሮች በህገ መንግስቱ መሰረት ዘላቂ መፍትሄ እንዲሰጠው ለማድረግ የሚያስችል ስራ እንዲሰራ ኮሚቴው ወስኗል።

የጸጥታ ኃይሎች ህዝባዊ ወገንተኝነታቸውን ባረጋገጠ መልኩ የዜጎች በሰላም የመኖርና የመንቀሳቀስ እንዲሁም ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶቻቸው ለማስከበር በቁርጠኝነት እንዲንቀሳቀሱም አቅጣጫ አስቀምጧል፡፡

በየደረጃው ያሉ አመራሮች ከህዝቡ ጋር በመቀናጀት የየአካባቢያቸውን ሰላም ለማስከበር እንዲሰሩ ያሳሰበው ኮሚቴው ሰላም ወዳዱ ህዝብ እንደወትሮው ሁሉ ከጸጥታ አካላት ጋር በመተባበር የአካባቢውን ሰላም ለማስጠበቅ በንቃት እንዲረባረብ ጥሪውን አቅርቧል፡፡

ፍላጎትን በኃይል ለማስፈጸም የሚደረጉ አንዳንድ እንቅስቃሴዎችን ለመግታት ሁለንተናዊ ርብርብ እንደሚያስፈልግም አስምሮበታል፡፡

ኮሚቴው የደህንነት ስጋት ምንጮችን በዝርዝር በመለየት ተግዳሮቶቹን በአጭር ጊዜ በመፍታት የተሟላ ሰላም ለማረጋገጥ በሚያስችሉ ዝርዝር ተግባራት ላይ ተወያይቶ የአፈጻጸም አቅጣጫ በማስቀመጥ ስብሰባውን ማጠናቀቁን የኢህአዴግ ም/ቤት ጽ/ቤት አስታውቋል፡፡

 

 

 

 

ሕዝብና ፓርላማው!                    የዐቢይ አስተዳደር ባደረገው ሣይሆን ባላደረገው በታሪክ ተፈራጅ ሆኖአል! ዛሬ ኢትዮጵያ መንግሥት አላትን?

16 May

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

የኦነግ ጎዳፋነት!

“ቁጭ ባለበት አባቴን ወስደው ቤቴ በራፍ ላይ ገደሉት! እረ የሕግ ያለህ ድረሱልን! የመንግሥት ያለህ ድረሱልን እያልን 17 ቀበሌ ታጥቆ ትጥቅ ይዞ መጥቶ ፤ ላያችን ላይ ተኩስ ሲከፍትብን ቡየቤቱ እየገባ ሲገድል፣ ምንም የማይሰማን ምንም አካል አጥተናል!…

“በሃገራችን የትምህርት ታሪክ እንዲህ ዐይነት የተማሪ ቁጥር ተፈናቅሎ አያውቅም!
በጣም ከፍተኛ ቁጥር ነው!”

በአደባባይ መስቀለኛ ላይ ፌዴራል ባለበት፣ ፖሊስ ባለበት ስንገደል ስንጨፈጨፍ ስንኖር የመጨረሻ አማራጭ የሆነው በየቤታችን ከየሱቃችን እየተወጣን ስንደበደብ፣ ፖሊሲና ኃይል አጅቦ ነበር ሲይስደበድበን የነበረው!”

 

ማፈር ብቻ? ተጠያቂነትስ?

/ኢሣት

 

የኢትዮጵያ ፖለቲካ ችግር መንስዔ የሆነው ሕገ መንግሥታዊ ፖለቲካ!

13 May

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር ዐቢይ ስልጣን ከያዙ ጀምሮ በኢትዮጵያ የተስፋ ጎህ ቀዶ ነበር። ነግር ግን በጎሳ መካከል የሚፈጠረው ችግር የአገሪቱን ዜጎች በእጂጉ እያሳስበ ነዉ። በአገሪቱ በጎሳ ክልል መካከል እየተፈጠረ ያለው ችግር ሁሉንም የአገራችንን ክፍል እያዳራሰ ነው። በኢትዮጵያ ወደ 2.5 ሚሊዮን የሚጠጋ ህዝብ በአገሩ ውስጥ መፈናቀሉን መንግስት ገልጿል። ህዝቡ በራሱ አገር በኢትዮጵያ ውስጥ ስደተኛ ሆኗል። በዚህ ግጭት ብዙ ኢትዮጵያዊያን በግፍና በአሰቃቂ ሁኔታ ተገድለዋል። ብዙዎች የመከራ ኑሮ እየገፋ ነው። ንጹህ ዜጋ በህዝብ ተከቦ በቪድዮ እየተቀረጸ ሲገደልና ተዘቅዝቆ ሲሰቀል እስከማየት ደርሰናል። ለጋ ወጣት ልጅ ተሰልቧል። የዉጭ ዜጎች ሳይቀር ተገድለዉ ከነመኪናቸዉ ተቃጥለዋል። ብዙ ብዙ ተሰምቶ የማታወቅ ዘግናኝ ግፍ እየተፈጸመ ነዉ። ዛሬ ወያኔዎች በስልጣን ላይ ባይሆኑም የተከሉት ከፋፋይና አገር አጥፊ ስርዓት ግን መራራ ፍሬ እያፈራ ነዉ። ባጭሩ የጎሳ ፖለቲካ ንጹህ ዜጎችን እየበላ እያደገ እየተስፋፋና አገር እያፈርሰ ነው። <!–more–>

የዚህ የአገራችን ችግር ስረ-መሰረቱ ህውሃት-ኢህአዴግ በኢትዮጵያ ላይ የፈጠረው፣ ሆን ተብሎ የተተከለ፣ ስርዓታዊና ህገ መንግሥታዊ መሰረት ያለዉ፣ የጎሳ ወይም የዘር መድሎ ፖሊሲ ነው። ኢትዮጵያ ከገባችበት የፖለቲካ አዘቅት የምትወጣዉ ይህን የጎሳ ፖለቲካና በቋንቋ ላይ የተመሰረተ ከፋፍይና አድሏዊና አግላይ አከላለል አስወግዳ፣ በምትኩም የዜግነት ፖለቲካና ሁሉንም ዜጎች፣ በየትኛዉም የአገሪቱ ክፍል በዕኩልነት የሚዳኙበት የህግ የበላይነት ስትመሰርትና በተግባር ስታዉል ብቻ ነው። የጎሳ አደረጃጀት በኢትዮጵያ ያመጣዉ ቀዉስ በተግባርና በተጨባጭ ስለታየ መፍትሄው ይህን የችግሩን ምንጭ ማስወገድ ነዉ።

በአለማችን የመጨረሻ ድሃ ከሚባሉት አገሮች መካካል ያለችዉ ኢትዮጵያ፣ በሰላምና በአንድናቷ እንድትኖር፣ ብዙ ጊዜ በማይሰጠዉና ቀስፎ ከያዛት ድህነትና ድንቁርና ላይ ታተኩርና ከመቶ ሚሊዮን የሚበልጡ ዜጎቿን መመገብ ትችል ዘንድ፣ ይህን የጎሳ ፖለቲካና ግጭት ከስር መሰረቱ ማስወገድ ለጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር ዐቢይ አስተዳደርና ለኢትዮጵያ ህዝብ የመጀመሪያዉ ዋና ተግባር ሊሆን ይገባል። አገሪቱ በአንድነቷ እንድትቀጠልና የህዝብ ዕርስ በዕርስ ጦርነት እንዳይነሳ፣ በሩዋንዳ ያየነዉ እልቂት በኢትዮጵያ እንዳይደገም፣ ከዚህ የበለጠ ቅድሚያ የሚሰጠዉ ጉዳይ የለም። በዶ/ር ዐቢይ የሚመራዉ የለዉጥ ሃይልም፣ በቅርብ ጊዜ ታሪክ ባልታየ ደረጃ፣ ከፍተኛ የህዝብ ተቀባይነትና ተወዳጅነት ስላለዉ፣ ይህንም የጎሳ ፖለቲካ ለማስወገድ ግንባር ቀደም ሚና ሊኖረዉ ይገባል። ይህንም ለማድረግ የኢትዮጵያ የህዝብ ድጋፍ ሊሰጠዉ ይገባል። ይህ የፖለቲካ ጥያቄ ሳይሆን የመኖር ወይም የሞት ጥያቄ ነው።

በአንድ ወቅት የተባይ ማጥፊያ ነዉ፣ ለችግርም መፍትሄ ነው ተብሎ በመንግስት መመሪያ የተረጨ ኬሚካል ምድሩንና አየሩን ከመረዘዉ፣ ዉሃዉን ከበከለው፣ ጠቃሚ ተክሎችን የሚያጠፋ ከሆነ፣ መንግስት ምን ማድረግ አለበት? መጀመሪያ መደረግ ያለበት፣ ይህን መርዘኛ ኬሚካል በጥቅም ላይ እንዳይዉል በአዋጅ ወይንም በህግ ማገድ ነው። ቀጥሎ መደረግ ያለበት፣ ምንም እንኳ ስራዉ አዳጋች ቢሆንም፣ ጤናማ አገርና ህዝብ እንዲኖር ሲባል፣ የተበከለዉን አካባቢ በተለያዩ በተፈተኑ ዘዴወች ማጽዳትና አካባቢዉን ወደ ጤናማ ይዞታዉ መመለስ ነው። ከዚህ ሌላ አማራጭ የለም፣ ምክንያቱም ምድራችን አንድ ብቻ ናትና። ኢትዮጵያም አንድ ናት ተለዋጭ አገር የለንም።

የአሁኑ የኢትዮጵያ ሁኔታ በዚህ ይመሰላል። ህዉሃት ወደስልጣን ሲወጣ፣ ከኦነግ ጋር በመሆን ኢትዮጵያን በጎሳ የሚከፋፍለዉን ህገ መንግስትና የጎሳ አከላለል አዉጥተው የአገሪቱ መታዳደሪያ አደረጉ። በዚህም መሰረት ለሃያ ሰባት ዓመታት በአገሪቱ ዉስጥ ጥላቻ ተነዛ።

በአሜሪካ ፎርቹን 500 ተብለዉ ከሚታውቁት ኢኮኖሚዉን ከሚመሩት ታላላቆቹ ድርጂቶች፣ ወደ ግማሽ የሚጠጉት የተመሰረቱት ከዉጭ በመጡ ሰዎች ወይንም በእነርሱ ልጆች ነው። አገሩ ፈጠራንና ስራን እንጂ ጎሳን ወይንም የመጡበትን አገር ባለማየቱ ነዉ ሃያል ሆኖ የቀጠለዉ። ጎሳን ሳያዩ ከሁልም አገር የመጣን የለማ የሰዉ ሃይል የጠቀማሉ። ኢትዮጵያ ዉስጥ ግን ዜጎች ከአንድ ክልል ሄደዉ በሌላ ክልል እንዳይሰሩ ተደረገ። ኢትዮጵያዊያን በተሰደዱባቸዉና ወላጆቻቸዉ ባልገነቧቸዉ ምዕራባዊያን አገሮች ለፖለቲካ ስልጣን በሚወዳደሩበት ዘመን፣ የአንድ ጥቁር ኬኒያዊ ልጅ የአሜሪካ ፕሬዘደንት ሲሆን አይተን፣ ኢትዮጵያዊያን ግን በአገራቸዉ ከቦታ ቦታ ተንቀሳቅሰዉ የመሥራት ተፈጥሯዊ መብታቸው ተነፈገ። ዕዉቀትና ክህሎት በጎሳ ተተካ። ከወሊሶ ሂዶ ወልቂጤ ወይንም ከወልቂጤ ሂዶ ወሊሶ ስራ ማግኘት ጭራሽ የማይታሰብ ሆነ፡፡ ኢትዮጵያ አሳፋሪ ምድር ሆነች። ክፍፍሉ በሁሉም ዘርፍ ሆኖ በቤተሰብ ደረጃ ደረሰ። የባህልን ትሥሥር በማወቅ ከሌላ አካባቢ ከመጡ ወገኖቻቸው ጋር ለመተዋወቅ ሊረዱ የሚገባቸዉ የከፍተኛ ትምርት ቤቶች ሳይቀር የጎሳ ክፍፍል ማሰልጠኛና የጠብና የክክክል ሜዳዎች ሆኑ። የተማሪዎች ማደሪያ አመዳደብና፣ የተማሪዎች ማህበር አደረጃጀት ሳይቅር በጎሳ የተከፋፈለ ሆነ። በሁሉም ነገር ጎሰኝነት ሰረጸ ተስፋፋ።

የመንግስት ሰራተኞች በተወለዱበት አካባቢ እንዲወሰኑ ተደረገ፤ ራቅ ካለ ቦታ የመጡት እንዲባረሩ ተደረገ። ይህም የሃሳብ ብዝሃነት እንዳይኖርና፣ አዲስና የተሻለ ሃሳብ በስራ ላይ እንዳይዉል አደረገ። ዜጎች ከሌላዉ የአገሪቱ ክፍል ከመጣዉ ወገናቸዉ ጋር እንዳይተዋወቁ ሆን ተብሎ መጋረጃ ተደረገባቸዉ። የኢሃዲግ መንግስትም ዋናዉ ስራ ህዝብን በጎሳ መለያየትና ማጠር ሆነ። በተጨማሪም ዜጎች የተለየና አማራጭ ሃስብ ማመንጨት እንዳይችሉ የሚያደነዝዝ የህዉሃት ፖለቲካ ሰበካ ተደረገባቸው። ዜጎች ዕውነተኛ መረጃ አያገኙም፣ የተነገራቸውን ብቻ መቀበልና የታዘዙትን መከተል ባህላቸው እንዲሆን ተደረገ። አዲስ በሬ ወለደ ታሪክ በመፍጠር፣ አንዱ በሌላው ላይ ጥላቻና ጥርጣሬ እንዲኖረው ተደረገ። ለዚህ የትግራዩን የመምህር ገበረኪዳን ደስታንና የተስፋየ ገብረአብን ታሪክ ትንተና ማየት ይበቃል። ይህም አሁን ላለንበት ዕርስ በዕርስ መበላላት አደረሰን።

በአጭሩ ኢትዮጵያ የብሔረሰቦች እስር ቤት ናት በማለት እንቅስቃሴያቸውን የጀመሩት የስድሳወቹ የተማሪ ፖለቲከኞችና ህዉሃት፣ የአሁኗን ኢትዮጵያ ጎሳዎች በየጉሪያቸው ተከፋፍለው የታሰሩባት ወህኒ ቤት አደረጓት። አሁን በኢትዮጵያ የምናየው የጎሳ ግጭት የዚህ የኢሃዲግ መንግሥት ህገ-መንግስታዊና ሥርዓታዊ (systemic) ከፋፋይ ስራ ውጤት ነዉ። በወያኔና ኦነግ በተደረገዉ የረጂም ጊዜ አዕምሮ አጠባ (brain wash) የተነሳ ወይንም በፍርሃት፣ ብዙዎች ይህን አፍጥጦ የመጣ ሃቅ መረዳት እየቸገራቸዉ ነው። ይህ አስከፊ የዜጎች ዕርስ በዕርስ መገዳደል መቆም አለበት። ብዙ ሰዉ በግልጽ ያልተገነዘበዉ ነገር ቢኖር፣ ህዉሃትና ኦነግ ይህን ስርዓት የፈጠሩት፣ ህዝቡን በጎሳ ከፋፍሎና ደካማ አሻንጉሊት የጎሳ መሪዎችን በማስቀመጥ፣ የአገሪቱን ሃብትና መሬት ለመዝረፍና ለመሸጥ መሆኑን ነው። ከኢኮኖሚያዊ ምክንያቱ በተጨማሪ፣ በህይወት ለመኖር ስንል፣ ይህ የሚያጫርሰን የጎሳ ክፍፍል አስተዳደርና ፖለቲካ መቅረት አለበት። ለዚህም የሚከተሉት ዝርዝር አሳማኝ ምክንያቶች አሉ።

በማናዉቀዉ ፅንሰ-ሃሳብ እየተጋደልን ነው፤ በኢትዮጵያ ህገ መንግሥት ብሔር ብሄረሰቦች ህዝብ የሚለው ፅንሰ-ሃሳብና ትርጉሙ በውል ተለይቶ አይታውቅም፡፡ ፅንሰ-ሃሳቡም ለኢትዮጵያ አግባብ የለውም፡፡ ብሔር ብሔረሰብና ህዝቦች የሚለው ምን ለማለት እንደሆነ ለብዙው ኢትዮጵያዊ ቀርቶ ህግ አውጭ ነን ብለዉ ፓርላማ ዉስጥ የሚቀመጡት፣ ህግ አስፈጻሚ ነን የሚሉት ባለስልጣናት፣ የቃላቱን ወይንም ጽንሰ ሃሳቦቹን ትርጉም አያውቋቸውም። ስለዚህ ማነው ብሔር፣ ማነው ብሔረሰብ፣ ማነው ህዝብ የሚለው በትክክል አይታወቅም። ስለዚህ ኢትዮጵያዊያን ትርጉማቸዉ ባልገባን ባዕድ ቃላት ዕርስ በዕርስ ተከፋፍለን እየተጋደልን ነው። ይህ በብሔር ብሔረሰብ ህዝብ የሚለው ከስታሊን ዘመን ፖለቲከኞች፣ አገራቸዉን በአግባቡ ያላወቁ በአስራ ዘጠኝ ስድሳዎቹ ወጣት የተማሪ ፖለቲከኞች የተኮረጀና ለእኛ አገር ፍፁም አግባብነት የሌለው ባዕድ ነገር ነው እያጋደለን ያለዉ።

ያልነበረንና የማይኖርን ወሰን ለመፍጠር ሲባል ህዝብን ማጋደል፤ እነዚህ ብሔር ብሔረሰብ ህዝብ ተብለው በቋንቋ የተከፋፈሉ ክልሎች መካከል የማያሻማና ግልፅ ወሰንና የመለያ መስመር ለማድረግ የማይቻል ነዉ። የጎሳ የሃሳብ መስመሩ ያለው በወያኔ-ኢሃዲግና ኦነግ ፖለቲከኞች አዕምሮ እንጂ፣ በህዝቡና በመሬት ላይ የለም። ይህን በወያኔዎች የቅዠት ምናብ ያለ የጎሳ የሃሳብ መስመር በህዝቡ ወስጥ ለማስመር ሲባል ህዝብ ወደማይቆም ብጥብጥና ጦርነት እየገባ ነው። ለምሳሌ የኦሮሞ ክልል አልቆ የጉራጌ ዞን የሚጀምረው በትክክል ድንበሩ ወይንም መስመሩ የት ላይ ነው? በመካከል ሁለቱንም ቋንቋ የሚናገሩ የተሳሰሩ ዜጎች የሉም ወይ? በሱማሌና ኦሮሞ፣ በአማራና ትግሬ፣ እንዲሁም በሌሎችም መካካል ህዝቡን የጎሳ ፖለቲከኞች እንደፈለጉት መከፋፈል ባለመቻሉ ግጭቱ ይቅጥላል። የግጭቱ ምክንያት የማይለያይንና የተወሃደን ህዝብ ለመለያየት በሚደረግ ዋጋቢስ ትግል ነው።

የትኛዉ ቦታ ወይም መሬት ነው ለማን የሚሰጠው፣ በምንስ መሰረት? በደም ወይም DNA ምርመራ ነው? በሚናገረው ቋንቋ ነው? በህዝብ ብዛት ነዉ? በታሪካዊ ይዞታ ነው? ያስ ከሆነ ወደኋላ እስከመቼ ያለዉን ታሪክ ነዉ የምናየዉ? ቦታዉ በተሰየመበት ቋንቋ ነው? ለምሳሌ አሁን የቅማንት ነዉ፣ የአማራ ነው እየተባሉ ሰዎች የሚሞቱባቸው ቀበሌዎች ጉባይ፣ ሌንጫ፣ መቃ ይባላሉ። በቦታ ስም ካየን ኦሮምኛ ይመስላሉ። የቦታ ስም የተሰየመበትን ቋንቋ ካየን አንዳንድ የኦሮሞ የጎሳ ፖለቲከኞች ቅኝ ገዥ ናቸዉ የሚሏቸዉ፣ እቴጌ ጣይቱ ብጡል አዲስ አበባን የቆረቆሩት፣ የኦሮሞዉ የራስ ጉግሳ የልጅ ልጅ ልጅ ሲሆኑ፣ ባለቤታቸዉ አጼ ሚኒሊክ ከጣያሊያኖች ጋር ታሪካዊዉን ዉለታ የተፈራረሙበት ቦታ ደግሞ ከጢጣ አልፎ መርሳ ሳንደርስ ዉጫሌ ላይ ነዉ። ትንሽ ኦሮምኛ ለሚችል ሰዉ እንዲህ ያሉ የቦታ ስሞች በተለያዩ በሰሜኑ የአገራችን ክፍሎች መኖራቸዉን ሲሰማ፣ ምንም እንኳ ታሪክ ባያዉቅ፣ እንዴት ነዉ የነመለስን “የመቶ ዓመትን ታሪክ” ተብሎ የተነገረዉን ተቀብሎ የሚነዳዉ? በሌላ በኩል ደግሞ አዲስ አበባ የኦሮም ብቻ ናት ሌላው መጤ ወይም ሰፋሪ ነው የሚሉት ጎሰኖች በ1450 አካባቢ በዚያዉ በአዲስ አበባ አካባቢ ጥንታዊ የኢትዮጵያ ከተማ እንደነበር ያለዉን የአርኪዮሎጂ መረጃ ማየት አይፈልጉም። የጎሳ ፖለቲከኞች ይህን ትሥሥራችንን የሚያሳየዉን ሃቅ ግን መመርመርና ማጥናት አይፈልጉም። የተነገራቸዉን “የመቶ ዓመት ታሪክ” ይዘዉ ያላዝናሉ እንጂ። ይህንም ጎሰኝነት የእለት እንጀራቸው አድርገዉታል፡፡

ሁሉም የጎሳ ፖለቲከኞች አንድ ትልቁንና የሚያግባባቸዉን ካርታ በመያዝ፣ ታላቋን ኢትዮጵያን የራሳቸዉ በማድረግ ፋንታ፣ የግላቸዉን ትንንሽን የሚያጋጩ ካርታዎችን በኪሳቸዉ ይዘዉ ንግስናቸዉን እየጠበቁ ነው። ግጭቱ በቋንቋ ተለያይቶ ብቻ ሳይሆን በመንደርም እየሆነና መከፋፈሉ የማይቆም ነው። በደቡብ አካባቢ የማይቆም የሚመስል የክልል፣ የወረዳና የራስ አስተዳደር ጥያቄ እየተነሳ ነዉ። ምንድን ነዉ መመዘኛዉ? ኢትዮጵያ የጎሳ ፖለቲካ መሞከሪያ ቤተ-ሙከራ (laboratory) ሆናለች። በድንቁርና ሙከራዉን በሚያካሂዱ “ተመራማሪወች” የቤተ-ሙከራዉ መሳሪያወችና እቃዎች እየተቃጣጠሉ ነው። አሁን የምንፈራዉ አጠቃላይ ቤተ ሙከራው እንዳይቃጠልና እንዳይወድም ነዉ። በዚህ በክልል ድንበር የተነሳ እስከአሁን በአሰቃቂ ሁኔታ ያለቁት ወገኖቻችን፣ የተፈናቀሉት ዜጎች በቂ ትምህርት አይሰጠንሞይ? መቼ ነዉ የራሳችን ጉዶች የፈጠሩት መከራ የሚበቃን? ኢትዮጵያዊያን ምን አደነዘዘን? ቀኑ እየጨለመብን ይመስላል፡፡

አንድ ክልል ለተወሰኑ የህብረተሰብ አካል ሲሰጥ፣ በሌላ አባባል ሌላው የህብረተሰብ ክፍል የዚያ አካል አይደለም ወይንም ባዕድ ነዉ ማለት ነው። ይህም “የኔ የብቻዬ ነው” ለማለት ነዉ። የአማራ ክልል ለአማራ ነው ማለት፣ በሌላ አባባል፣ የትግሬው አይደለም፣ የኦሮሞው አይደለም፣ የጉራጌው አይደለም ማለት ነዉ። ስለዚህ አከላለሉ፣ የአንተ ነው ተብሎ ለአንድ ጎሳ ሲሰጥ፣ ሌላውን በዚህ ቦታ አያገባህም፣ ይህ አካባቢ የኔ እንጂ የአንተ አይደለም ማለት ሲሆን፣ ህገ-መንግስታዊ የሆነ ፍፁም አግላይ የሆነ፡ አሰራር ነው። በየትም አለም የራሱን ዜጎቹን እንዲህ የሚያገልና የሚከፋፍልና የሚያጋድል ህግ የለም። ለምሳሌ በህንድ በማንነት ፖለቲካ አደረጃጅት አገር አፍራሽ መሆኑን የተረዳው የህንድ የመጨረሻዉ ፍርድ ቤት፣ የማንነት ፖለቲካ እንቅስቃሴ ህገ ወጥ እንደሆነ በይኗል፣ አግዷል። የጎሳ አከላለል፣ የኢትዮጵያ ህዝብ የዉጭ ጠላት ቢመጣበት እንኳ ተግባብቶና ተባብሮ አገሩን መከላከል እንዳይችልና፣ ኢትዮጵያን ለማጥፋት የተሸረበ ስልታዊ (strategic) ደባ ነው። ኢትዮጵያን ማፍረስ የሚመኙ የዉጭ ጠላቶችም እንዳሉን አንዘንጋ፡፡ አንዳንዶች የአረብኛ ቴቪዥን ፕሮግራም ከፍተዉ ለአይዞህ ባዮቻቸው እለታዊ ስራቸዉን በዘገባ ሲያቀርቡ እንደነበረ አይተናል፡፡

የቡድን ጥያቄ የዜጋን መብት በማክበር ይፈታል። የጎሳ ፖለቲካ፣ ግለሰቦች የሃሳብ የበላይነት ማግኘት ሲያቅታቸው፣ ወደ ስልጣን ለመዉጣት የሚጠቀሙበት አቋራጭ መንገድ ነው። የግለሰብ መሰርታዊ መብቱ ከተከበረ፣ ያማይከበር የቡድን መብት የለም። በየትኛዉም የአገሪቱ ክፍሎች፣ በክልል ወይም ጎሳ ሳይወሰን፣ ዜጎች በአፍ መፍቻ በቋንቋቸው መማር፣ በቋንቋቸው መጠቀም፣ መዳኘት፣ የመስራት፣ ሃብት የማፍራት፣ መሪያቸዉን የመመረጥ፣ ሃሳብቸዉን የመግለጽና የመደራጀት መብታቸው ያለምንም ገደብ ሊከበርላቸው ይገባል። ይህን ለማደረግ የግድ የጎሳ አደረጃጀት ወይም የጎሳ ክልል አያስፈልግም። ለአንዱ መብት ለመታገል፣ የዚያ ሰዉ ጎሳ አባል መሆን የግድ አያስፈልግም፣ ዜጋ ወይንም ምክናያታዊ ሰዉ መሆን ብቻ ይበቃል። ጎንደር ዉስጥ ያለ አንድ ኦሮምኛ ተናገሪ፣ የምችለው ቋንቋ ኦሮምኛ ብቻ ነዉ፣ በኦሮምኛ ልዳኝ ይገባኛል ካለ፣ አስተርጓሚ ሊመደብለት ይገባል። ይህን ለማደረግ የግድ የጎሳ ክልል አያስፈልግም። ይህ በየትኛዉም የአገራችን ክፍል የዜጎች ሁሉ መብት ሊሆን ይገባል።

በጎሳ ግጭት የማይነካና የማይጎዳ ክልል ወይንም የህበረተሰብ ክፍል አይኖርም። ባለፉት ሦስት ዓመታት ብቻ ያየነው ይህን ነዉ። የጎሳ ፖለቲካ መሃንዲስ ነን የሚሉት ግለሰቦች፣ ሌላዉ መጤ፣ ሰፋሪ፣ ቤት የለሽ፣ ነዉ እናባርረዋለን፣ የሚሉት ሳይቀሩ ራሳቸዉ ባጠመዱት ወጥመድ እየገቡ ነው። ኦሮሞ ከሶማሊ፣ጉጂ ከጌዶ፣ ቤኒሻንጉ ከኦሮም፣ ኦሮሞ ከአማራ፣ ሲዳማ ከወላይታ፣ አማራ ከቅማንት፣ አማራ ከትግሬ፣ አማራ ከቤኒሻንጉል ብዙ ቦታ ማቆሚያው የማይታወቅ ግጭት ተነስቷል። ይህ ችግር ወደ እኔ አይመጣም ብሎ ተዝናንቶ የሚቀመጥ የህብረተሰብ ክፍል የለም። በዚህ ከቀጠለ የጊዜ ጉዳይ ሆኖ እንጂ እሳቱ ሁሉንም ያዳርሳል። አንድ ቀን ደግሞ ከቁጥጥር ዉጭ ሊወጣ ይችላል። ስለዚህ ይህ ሁኔታ አንዱ ወገን አባራሪ ሆኖ ሌላው ተባራሪ፣ አንዱ የራሱን አገር ሲመሰርት ሌላዉ አገር የሚፈርስበት ክስተት አይደለም፣ የዕርስ በዕርስ መተላላቅ እንጅ። ማንም አይተርፍም። አንዱ ወገን ሲጠቃ ሌላዉም አልሞት ባይ ተጋዳይ ሆኖ ራሱን ያዘጋጃል፣ በምላሹም ጥፋት ያደርሳል። እየገደለ ይሞታል። በነሩዋንዳ፣ የመን፣ ሶሪያ የደረሰው እልቂት በኛ ላይ ካልደረሰ አንማርም ብሎ እልቂትን መጋበዝ ከድንቁርናም አልፎ ደደብነት ነው።

በጎሳ ስም ማጥፋትና ማጥቃት እንጂ ተጠያቂ ጎሳ አይኖርም። ጎሳ ሰው አይደለም “አብስትራክት” ሃሳብ እንጂ፡፡ በጎሳ ፖለቲካ መሪወች በጎሳ ስም በግለሰብ ላይ ጥፋት ይፈጸማሉ እንጂ ተጠያቂ የሚሆን ወይንም ሃላፊነት የሚወስድ ጎሳ ወይም ቡድን ግን አይኖርም፣ ሊኖርም አይገባም። የጎሳ ፖለቲካ በህግ አግባብ በማይጠየቅ ቡድን ስም፣ ግለሰቦች ወንጀል የሚፈጽሙበት አሰራር ነዉ። ግለሰቦች በቡድን ስም ያለህጋዊ ዉክልና ሃይል የሚያገኙበት ነገር ግን ጥፋቱን በህግ ወደማይጠየቅ ጎሳ የሚያላክኩበት፣ በጥፋታቸዉም ሲጠየቁም ጎሳችን ወደሚሉት ቡድን ሂደዉ የሚደበቁበት ሀገወጥነትና በጥላቻ የተነሳ ወንጀለኝነት ነዉ።

የጎሳ አከላለሉ፣ አሁን እንዳለ እንዲቀጥል ቢደረግ እንኳ፣ አገሪቱን ወደ ኢኮኖሚያዊ አዘቅጠት ከዚያም ወደ ማህበራዊ ቀውስ ይወስዳታል። በየትም አገር ለዕድገት አስፈላጊ የሆኑ መሰረታዊ ነገሮች አሉ። አንዱና የመጀመሪያው የህግ የበላይነት ነው። ሌላው የንብረት ባለቤትነት መብት ሲሆን፣ ስራን፣ ችሎታን፣ ፈጠራንና፣ ተወዳዳሪነትንና የሚያበረታታ ነጻ ገበያ ነው። ይህም የሰዉን ሃብት በነጻነት ማንቀሳቀስን መሰረት ያደረግ ነዉ። እዲሁም እነዚህን በስርዓትና በህግ የሚያስከበር ህጋዊ ተቋማት ሊኖሩ ይገባል። ማንም አካባቢ ሆነ ግለሰብ በራሱ ብቻ ምሉዕ እይደለም። አንዳችን ለአንዳችን እናስፈልጋለን። ነገር ግን ማንም ቢሆን ያለውን ሀብትና ዕዉቀት አውጥቶ ወይንም ሙያውን ተጠቅሞና ተቀናጅቶ ለመሥራት የህይወትና የንብረት ዋስትና ያስፈልገዋል።

በአሁኑ የኢትዮጵያ ሁኔታ ሰዎች ህጻናት ሳይቀሩ ካደጉበት አካባቢ በግፍ እየተባረሩና እየተገደሉ፣ ምን አይነት ሰዉ ነው ህይወቱን ለአደጋ እየሰጠ በዘላቂነት አገርን አልምቶ ራሱንም የሚጠቅመው? ከምንም በላይ ከግዚአብሄር ቀጥሎ ሃይል ያለውን የሰው አዕምሮ በትምህርት አልምቶና እንደተፈላጊነቱ አዘዋዉሮ መጠቅም ካልተቻለ፣ ከድህነት መዉጣት አይቻልም። አደጉ የሚባሉት የአለማችን አገሮች እዚህ የደረሱት በቆዳ ስፋታቸው አይደለም፣ በተፈጥሮ ሃብታቸዉም አይደለም፣ የሰው ሃብታቸዉን አስተምረዉና አልምተው ይበልጥ ምርታማና ዉጤታማ በሚሆነብት ቦታ አሰማርተዉ፣ ያለዉን የማምረትና የመፍጠር ችሎታ በመጠቀማቸዉ እንጂ። የምጣኔ ሃብት እድገት ምንጩና ቁልፉ የሰዉ ልጅ አዕምሮ ነው። ትርጉም ያለዉ የኢኮኖሚ ለውጥ ያመጣዉ ፈጠራ innovation ነዉ። ለዚህም አሜርካንን፣ ጀርመንን፣ ጃፓንንና ቻይናን የመሳሰሉትን አገሮች ማየት ይበቃል። ጎሰኝነት አሳፋሪ ድንቁርና ነው። አገር አያሳድግም።

ዜጎች ለዓመታት ለፍተው ላባቸዉን አንጠፍጥፈው ያፈሩትን ንብረት በሚቀሙበት አገር፣ ንብረታቸው በጎሰኞች በሚቃጠልበት አገር፣ የውጭ አገር ባለሃብት ቀርቶ፣ ኢትዮጵያዊያን ያላቸውን ሀብት ወደ ዉጭ ያሸሹ እንደሁ እንጂ በልማት ላይ አያውሉትም። ምንም እንኳ እንድ አንዶች ቢኖሩም፣ ያገኙትን የተፈጥሮ ሃብት አራቁተውና በክለዉ፣ የኢትዮጵያን ባንኮች ዕዳ ላይ ጥለው፣ ዘርፈው ለመውጣት ካልሆነ፣ በአገሪቱ ሰላም ተማምነው ያላቸዉን ሃብት አፍስሠዉ ዘላቂ ልማት አያመጡም። ዘመናዊ ቴክኖሎጂ የሰዉን ልጅ ስራ እየተሻማ ባለበት ዘመን፣ በተራ ጉልበት ስራ ላይ በሚመሰረቱ ጥቂት የቻይና ፋብሪካዎችም ላይ መተማመንም አይቻልም። በቴክኖልጂ (robotics, 3D printing, artificial inteligence) ምርታማነታቸዉን ሲያሳድጉና በጥቂት ሰዎች ብቻ ማምረት ሲችሉ፣ ስራዉን ወደ አገራቸዉ ይመልሱታልና። ወይም የተሻለ ሰላም ወደ አለበት አገር ያዞሩታል። በህዝብ ልማትና ምርታማነት ላይ ያልተመረኮዘ ዕድገት ዘላቂነት የለዉም፡፡ በጎሳ ግጭት የሚንገራገጭ ኢኮኖሚ ዛላቂ እድገት አያመጣም። ወያኔ የፈጠረዉ የጎሳ ሥርዓት፣ ሰው በችሎታውና ዕውቀቱ ወይም የሥራ አፈፃፀሙ የሚለካበት ሳይሆን በጎሳ ፖለቲካ ታማኝነቱ ወይም በገዛዉ ሰርቲፊኬት ነዉ። ይህም ወጣቱን በአቋራጭ ሀገወጥ ሃብት ፈላጊ እንጂ የዕዉቀት ፍላጎት እንዳይኖረው አድርጓል፡፡ በማጭበርበር ላይ የተመረኮዛ ኢኮኖሚ የትም አያደርስም።

አንዲት አዋሳ ተወልዳ ያደገች ወጣት የዩኒቨርሲቲ ትምህርቷን አጠናቃ ሥራ እያፈለገች ያጋጠማትን የገለፀችው ልብ የሚነካ ነበር። አንድ አጎቷን ይህን ጠየቀቸው። አጎቴ፣ እኛ ምንድን ነን? አጎቷም ምን ማለትሽ ነው ይላታል፡ እሷም “ዘራችን” ምንድን ነው? አለች፣ አጎቷም በመገረም “ዘሯ” የተቀላቀለ መሆኑንና በቀላሉ ኢትዮጵያዊ መሆናቸዉን አብራራላት። እሷ ግን ሥራ ለማግኘት ዘር ይመረጣል። የተወለድኩት እዚህ፡ ነው። ነገር ግን አንቺ የዚህ ክልል ዘር አይደለሽም እያሉ ስራ ሊቀጥሩኝ አልቻሉም ብላ ወጣቷ በሃዘን ተናገረች። ከአገራችን በድህነት ወደኋላ ከመቅረት በተጨማሪ፡ ህውሃቶች ህዝቡን በጎሳ ከፋፍለው በፈጠሩት ስርዓት ሰው የሙያ ችሎተው ሳይሆን ጎሳዉ ታይቶ ሥራ የሚቀጠርበት ድንቁርና የሚበረታታበት አገር ሁኗል። በዚህ ሁኔታ ያደገ ወጣት ለአገሩ ምን አይነት በጎ አመለካከት ሊኖረዉ ይችላል?

አገራችን ያላትን የሰው ሃይል ማልማት እትችልም። ያላትንም የለማ ህዝብ በሚያስፈልግበት ቦታ መጠቀም አልቻለችም። ወደ 105 ሚሊዮን የሚጠጋ ህዝብ ያላትና 80 በመቶ ወጣት በሆነበት አገር፣ ወጣቱን በአግባቡ አስተምሮ በሥራ ማሰማራት ዋነኛ ጉዳይ መሆን ሲገባው፣ በጎሳ ፖለቲካ ላይ በማተኮረ ሰውን ሠርቶ እንዳይበላ ማድረግ በወገን ላይ የሚፈፀም ከባድ ወንጀል ነው። በአንድ አካባቢ ሰልጥነው የተቀመጡ ሥራ አጥ ወጣቶች ሲኖሩ በሌላ አካባቢ ደግሞ ያሉትን ባለሙያወች በጎሳቸዉ የተነሳ አባርሮ ህዝቡ ባለሙያ አጥቶ በችግር ይሰቃያል። ይህም የጎሳ ፖለቲካ ያመጠው ጣጣ ነው።አገራችን ካለባት አጠቃላይ ድህነት በከፋ የገጠሩ አካባቢ ከፍተኛ የተማረ የሰው ሃይል እጥረትና ችግር አለበት። በከተማዎች አካባቢ የተጠራቀመው የሰው ሃይልና ሃብት ራቅ ወዳለዉ የአገሪቱ ገጠር ክፍል ሄደ እንዳይሠራ፣ እንዳያለማ፣ የሰዉ ህይወት እንዳያድንና፣ አገሩንም እንዳያዉቅ፣ ይህ የጎሳ ክፍፍል መስናክል ሆኗል። በአገሪቱ ገበሬው ያመረተውን ምርት በማዕከላዊ ገበያ መሸጥ ባለመቻሉና የስርጭት ችግር በመኖሩ ነው በአገራችን የምግብ እህል እጥረት የሚፈጠረው ተብሎ፣ የገበያ ልውውጥ ማዕከል (የኢትዮጵያ ምርት ገበያ) ያቋቋመዉ መንግሥት፣ ለዕድገት ፍጹም አስፈላጊ የሆኑትን የተማሩ ወጣቶች ግን ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ በነጻነት ሄደው መሥራት እንዳይችሉ አድርጓል።

የጎሳ ፖለቲካና ግጭትና ዘረኛ ቅስቀሳ በህዝብ መካከል የሚይረሳ የታሪክ ጠባሳ ጥሎ ያልፋል። ይህም ለወደፊት የአገሪቱን አንድነት አደጋ ላይ ይጥላል። የዘሬ ጥፋት የነገ ታሪካዊ ችግር ይሆናል። በአርባጉጉ፣ በደኖ፣ አጣየ፣ ጂጂጋ፣ ቡራዩ፣ ቤኒሻንጉል፣ ጌድኦ፣ ጋምቤላ፣ አጣየና፣ ጎንደርና ሌሎችም አካባቢ ጎሳ ለይቶ የተፈጸመው አሰቃቂ ድርጊት በቪደኦና ፎቶግራፍ ተቀርጾ ታሪክ ይመዘግበዋል። መጪዉን ጊዜ የተሻለ ለማድረግ ልንማርበትና ላለመድገም ሁላችንም ሃላፊነት አለብን።

ዘመኑ ከአንድ ክፍለ ዓለም ሌላው ክፍለ ዓለም መረጃ በቅፅበት የሚደርሰበት፣ የአገር አለማቀፍ ድንበሮች የሰውን እንቅስቃሴ የማይገድቡበት ዘመን ነው። የተፈጥሮ ሃብትም ቢሆን የልዩነትና የግጭት ምንጭ መሆን የለበትም። እያንዳንዱ አካባቢ የራሱ የሆነ የተፈጥሮ ሃብት አለው። አንዱ ነዳጅ፡ ሲኖረው ሌላው እብነበረድ ሊኖረው ይችላል፣ አንዱ ደግሞ ለም የእርሻ መሬት ሊኖረው ይችላል፤ ሌላዉ ሲሚንቶን ማምረት የሚያስችል ሃብት ሲኖረዉ፣ ሌላዉ የዉሃ ሃብት ይኖረዋል። ስለዚህ ሁሉም ዋጋ አለው ሁሉም ለአገራችንና ለህዝባችን ያስፈልጋል። ዘመኑ በጎሳ ታጥሮ የምንኖርበት አይደለም። የሚያዋጣዉና ሃይል የሚኖረን የጎሳን አጥር አስወግደን ስንተባበርና ሁላችንም በችሎታችን ስናበረክት ነው።

ኢትዮጵያ የጎሳ መብት የግለሰብን ወይንም የዜጋን መብት ያጠፋባት አገር ሆናልች። ኢትዮጵያ ዜጋ የሌላት የጎሳ ስብስብ ተደርጋለች። በጎሳ ፖለቲካ ማንም በዘላቂነት አያተርፍም። ኢትዮጵያ አሁን ለገባችበት የፖለቲካ ችግር ዋናዉ መንሰዔ የጎሳ ፖለቲካ ነዉ። በየከተማዉ የዚህ ብሄርና የዛ ብሄር እርቅ እያሉ በባለስልጣናት በቴሌቪዥን ለመታየት ሲባል ገንዘብ ማበከኑ ዘላቂ መፍትሄ አያመጣም። ችግሩ ከስሩ ይነቀል። ዶ/ር ዐብይ ከጎሳ ፖለቲካ ድርጅት መሪነታቸው ከፍ ብለው የአጣቃላይ ኢትዮጵያ መሪነታቸዉን በተግባር ሊያሳዩን ይገባል። ስለዚህ የጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ መንግስት ተቀዳሚ ስራ ይህን የችግሩ ምንጭ የሆነዉን የጎሳ አደረጃጀትና ፖለቲካ በህግ ማገድና ሁሉንም ኢትዮጵያዊ ያለአድሎ የሚያስተናግድ የዜግነት ፖለቲካን በህግ ማስፈን ነው። ከዚህም በላይ ቅድሚያ የሚያሻ ጉዳይ የለም። ዶ/ር ዐብይ ይህን ካላደረጉና ለዉጡን ካልመሩ ለሚደርሰዉ ጉዳት ከተቀዳሚ ተጠያቂነት አያመልጡም።

ይህንም ማድረግ ይቻል ዘንድ ኢትዮጵያዊያን ረጋ ብለንና ምክንያታዊ፣ ገንቢና ሰላማዊ ወይይት በማድረግ፣ ችግሩ ምን አመጣዉ የሚለዉን ከስር መሰረቱ በመመርመር፣ ካለፈዉ ስህተት በመማር፣ የወደፊት አቅጣጫችንን ራሳችን መንደፍ አለብን። ሁሉ ነገር እያለን ሚሊዮኖች በሚራቡባት አገራችን፣ ሰዉ ቅድሚያ ሰጥቶ በጎሳ የተነሳ ሲጋደል ከማየት የበለጠ ለኢትዮጵያዊያን አሳፋሪ ነገር የለም። አገራችን እየፈረሰች ሃላፊነቱን ለተወሰኑ የጎሳ መሪወች መተዉ የለብንም። ሁላችንም እኩል ሃላፊነት አለብን። የኢትዮጵያ ምሁራን ፈረንጆች ከጻፉት የመማሪያ መጽሃፍ ዕዉቀት (textbook knowledge) በዘለለ፣ የአብዛኛዉን የአገራችንን ህዝብ ኑሮና ችግር ከተለያየ የዉቀት ዘርፍ ቀርቦ በማጥናት ለአገራችን ሁኔታ የሚስማማ አገር በቀል የመፍትሄ ሃሳብ ሊያቀርቡ ይገባል። የኢትዮጵያ ህግ አዉጭወች፣ አገሪቱን ወደዚህ ደረጃ ያደረሱትን ከፋፍይና አግላይ ህጎች በማስወገድ፣ ሁሉም ዜጋ በእኩልነት የትም የአገሪቱ ክፍል በነጻነትና በሰላም የሚኖርበት ህግ ሊያወጡ ይገባል። የሃይማኖት መሪዎች እባካችሁ እዉነቱን ተናገሩ። እንዲዚሁም የኢትዮጵያ ጦር ሃይል፣ የአገሪቱን ዳር ድንበርና የአገር አንድነትና የአገር ዉስጥ ሰላም ለድርድር የማይቀርብ መሆኑን አዉቆ፣ የተጣለበት አገራዊ ሃላፊነት በንቃት ሊወጣና ኢትዮጵያን ሊጠብቅ ይገባል። የኢትዮጵያ የፖለቲካ መሪወችና ባለድርሻወች፣የአገሪቱን ስልታዊ (strategic) ጥቅም፣ ለጊዚያዊና የአጭር ጊዜ የፖለቲካ ድል መስዋዕት ሳያደርጉ፣ የጎሳን ፖለቲካ በህግ በማገድ፣ ለዘላቂ ሰላምና ዕድገት መሰረት በሆነው የዜግነት መብትና ፖለቲካ ላይ ሊያተኩሩ ይገባል።

 

/ዶር አበራ ቱጂ
ሚያዚያ 28፤ 2011 ዓ፣ ም

 

 

 

Where are we heading?

7 May

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

In recent years institutional barriers and nationalist ideologies have inhibited reasoned discussion of our constitutional future. The politics of Oromia is to a large extent setting the agenda for Ethiopian politics.

Clearly, Oromo nationalists have plenty of people with authority to speak for it. In contrast, Oromo federalists, who also number not a few in Ethiopian politics, are having difficulty responding to their opposite counterparts’ thoughts powerfully expressed by people like Msser Jawar Mohammed and Bekele Gerba.

Similarly an Amhara nationalist movement has dramatically emerged in the last three years, and growing by the day. Both nationalist movements present a real existential threat to Ethiopia.

Across the country we also notice that the pressures for solidarity within competing nationalist communities continue to deepen the differences between them, and impede the discovery and stimulation of commonalities that would have strengthened citizenship ties.

Both the theory and the practice of divided identities and dual representation in Ethiopian federalism have become a key target of nationalists, and especially of Oromo, Amhara, Sidama nationalist elites seeking to monopolize the voice of their people. From their perspective, the ‘Ethiopian’ civic identity of the country as a whole is a threat and a rival. Indeed, there are many who describe the federal system as a threat because it divides Oromos or Amharas against themselves.

But wait…what if we break up: How will we treat each other if we do become foreigners?

Would we be the best of friend? Would we be the worst of enemies…. There will, I fear, be great bitterness and a nasty split. Of course these tendencies do not yet dominate the way in which we view each other. They coexist with the on-goingness of the existing system. Even in Oromia a complete break from Ethiopia does not seem to be sought by the majority. The point nevertheless remains that on both sides, inside and outside Oromia or Amhara, a possible future in which we no longer belong to the same country is worrying people of all walks of life.

From some nationalist perspective, Ethiopia is already seen as a foreign country. Future relations are viewed from the perspective of Oromo’s or Amharas self-interest. What will happen outside Ethiopia is relevant only to the extent that it will have an effect in, say, Oromia or Amhara.

That’s the current discourse in the country….Backwardness by excellence.

Dear readers, why not elevate our thoughts in the way to get people live peacefully with one another, do business, work hard and cooperate. Why?

Why is it we can’t reflect on what a modern postnational state should look like. By postnational state read a country with no core identity, no exclusionary space, say, an Ethiopia that accommodates any resident born anywhere in Ethiopia, together with new comers from Africa and the world. A country philosophically predisposed to openness. A post modern state emerging and thriving amid multiple identities and allegiances. Indeed, a new model of another way of belonging.

Yes, such ideas are never going to be easy to agree to given our history. But do we really have much choice but adopting the use of a different lens to examine the 21st century challenges and precepts of an entire politics, economy and society. So again, why is it that, we Ethiopians, can’t build a better society, can’t even discuss the creation of a dynamic new conception of nationhood, one unshackled from the state’s, and old-fashioned politicians, demarcated borderlines and walls… its connection to blood and soil. Are we that dim?

/Kebour Ghenna

 

 

Ethiopia’s economic miracle is an environmental tragedy

2 May

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

A giant rose farm, a soda works, and thousands of local farmers pay nothing for the water they take so freely from Ethiopia’s rivers and lakes, which are now drying up at terrifying speed.

Around Ethiopia’s Lake Abijatta the ground crunches beneath you, and it becomes impossible to approach the lake’s pink flamingos without the risk of it cracking completely. More than half of the lake has disappeared in the past 30 years, leaving a vast expanse of salt flats. Satellite images collected by researcher Debelle Jebessa Wako reveal that from 1973 to 2006, its surface area shrank from 76 to 34 square miles. Its depth dropped from 43 to 23 feet between 1970 and 1989, and fish have disappeared because of the remaining water’s increased salinity. The other lakes in the central part of the Great Rift Valley (Ziway, Shalla, and Langano) face the same threat.

The core problem is Ethiopian-style development, the downside of the economic miracle vaunted by prominent economistsThe World Bank praised Ethiopia’s double-digit growth from 2005 to 2015, mostly due to expanding agriculture, construction, and services. Ethiopia, a landlocked state, is doing all it can to attract foreign investors, with water and electricity almost free and rents at 10 percent of market rate, especially in the textile sector. The rural population and the environment are the biggest losers.

The town of Ziway near Lake Abijatta and about 125 miles south of the capital, Addis Ababa, is thriving, thanks to dynamic primary industries. France’s Castel Group, the second-largest producer of beer and soft drinks in Africa, has established vineyards, and the Dutch multinational Afriflora Sher has set up the world’s largest rose farm, employing 1,500 workers who earn $83 a month. These companies pay nothing for water from the Bulbula river, which flows into Lake Abijatta. Local farmers have installed an estimated 5,000 to 6,000 illegal pumps that consume even more water.

Since 1970, when Abijatta-Shalla National Park was created, the water table has officially been protected. The 342-square-mile park, once all acacia forest, includes both lakes and the 70,000 people who live there and graze their cattle within the protected area. Some boost their income by selling charcoal made from felled trees, which can lead to a five-year prison sentence, though checks are rare; the park wardens have only two vehicles, so patrols are minimal. Thieves remove truckloads of sand from the park to sell to the construction industry. Park director Banki Budamo said, “Two years ago, a warden was killed trying to stop these thieves. Seven others have been seriously injured.” Antelopes and Ethiopian wolves have gone from the park, and so have migratory birds.

‘WE’RE TRYING TO BE DIPLOMATIC’

Budamo’s 63 wardens are trying new tactics. Warden Amane Gemachu, in her military fatigues, plays with village children and converses with the elders. “We’re trying to be diplomatic and sensitize people,” she said. When she was hired five years ago, the lake was more than half a mile wider, she said. She blames the Abijatta-Shalla Soda Ash Share Company (ASSASC), which makes bicarbonate of soda and uses water from Lake Abijatta. She insisted the company, 45 percent owned by the Ethiopian state, is also responsible for the disappearance of fish because of chemical discharges. Berhane Amedie, ASSASC’s director, assured me that it does not use any chemicals.

At the company’s headquarters in Addis Ababa, he introduced me to Worku Shirefaw, the engineer responsible for the construction of a factory that will use water from Lake Shalla. “The Abijatta factory is a pilot project. The plan was always to build another, bigger one. Lake Shalla is much deeper and so less prone to evaporation,” Amedie said. The company aims to increase production from the current 3,000 tons a year to 200,000 tons, possibly even 1 million. “We’re expecting to make $150 million a year.” Bicarbonate of soda is used in the manufacture of glass bottles, for cleaning products, and by local tanneries. The size of the new factory will enable it to export, mainly to Asia, which will generate foreign currency.

Ethiopia imports five times as much as it exports—$15.59 billion compared with $3.23 billion in 2017—and it needs foreign currency. Dollar-based loans can take up to a year to be approved, during which time businesses are unable to import materials or equipment. So the government encourages export-oriented investment. That is why Shirefaw is unfazed by a government report that concluded that the new factory was “not recommended on environmental grounds.” He said construction will begin within a year and production within four to five years.

Five-year development and transformation plans encourage horticulture, although it, too, is heavily water dependent. Ethiopia’s first rose farm was established in 2000, and the country quickly became Africa’s second-largest rose exporter, after Kenya. Michel van den Bogaard, Afriflora Sher’s finance director, said, “In 2005 the government sought us out in Kenya. We had a good reputation.” The company’s appeal was mainly due to its charitable projects. In Ziway it has funded a hospital and schools and pays the wage bills. “When we arrived, we pumped water from Lake Ziway, but we’ve reduced our consumption by half since then by using computer-controlled drip irrigation, water recycling, and rainwater collection. It rains as much in Ethiopia as it does in Holland, but here it all falls in three months.”

/ Christelle Gérand

Continue reading Continue reading

Abiy holds talks with new World Bank chief David Malpass. What could WB do abt unemployment?

2 May

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

Addis Ababa May 1/2019 (ENA) Prime Minister Abiy Ahmed conferred with World Bank Group president, David Malpass and his delegation in his office on Wednesday.

Malpass is taking his first oversea trip to three African countries including Ethiopia since assuming leadership of the World Bank Group on April 9, 2019.



The World Bank Group is an important source of finance for Ethiopia’s development efforts, according to Office of the Prime Minister.

In October 2018, the WB has approved 1.2 billion USD in grants and loans to Ethiopia to support its economic growth and the ongoing reforms in the country, it was learned.

WB Group President David Malpass said “We must increase Africa’s development momentum to foster broad-based growth, raise median incomes, create jobs, tackle climate resilience, and incorporate women and young people in economies.’

Moreover, he said “I am looking forward to hearing from government leaders, private sector representatives and directly from the people of Ethiopia, Madagascar, and Mozambique on how the Bank Group can further assist in meeting these challenges.”


What is DAVID MALPASS going to do about, when World Bank’s own 2030 poverty reduction target is quietly pushed off the table?


The President’s visit to Ethiopia, Mozambique and Madagascar is as part of his plans to deepen the Bank’s effort in promoting economic stability in the countries.

 

 

OMN: ኢሕአዴግና የዴሞክራሲ ማዕክላዊነቱ ደንዝዞ መገነዝ!

18 Apr

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

 

 

ከሕወሃት ዘረኝነትና ሌብነት በከፋ የኦዴፓ ካሁኑ ከረፋ!

15 Apr

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

የኦዴፓ ገበና ሲጋለጥ

 

 

 

/Abbay Media

 


ለኦሕዴድ ልጓም ከወዴት ይምጣ ?


 


RELATED

 

ገቢዎች ሚኒስቴር በመሪው ፓርቲ ዘር ተሞልቷል ይላሉ ኦዲተሩ! ምነው ኦዲፒ ቸኮለ ለውድቀት ከሕወሃት ትምህርትና ዝግጅት ባለማድረግ!
ክፍል 1

 

ገቢዎች ሚ/ር በአንድ ወገን ተይዟል! ገቢዎች አብዛኛ ኢትዮጵያንን ገለል እያደረገ መንግሥት እኩለነት/ሕግን አስከበርኩ ማለት ይችላልን? 

ክፍል 2

Ethiopia’s transition to democracy has hit a rough patch. It needs support from abroad

LosAngelesTimes

%d bloggers like this: