Tag Archives: Abdi Iley

የጅግጅጋው ግጭትና የመረጃ አፈናው አይደገም!

8 Aug

በከፍያለው ገብረመድኅን  The Ethiopia Observatory (TEO)

ዕድሜ ለአብዲ ዒሌ —ጅግጅጋ ዕልቂቱ ለቀናት ተጧጡፏል። እስካሁን 96 ሰዎች መገደላቸው ይነገራል። ግድያው ግብ ያለቢሆንም፣ የሚላስ የሚቀመስ በሌለበት ሁኔታ ሕይወት እየቀጠለች ነው ለማለት ያዳግታል። የጤና ጥበቃ ሚኒስትር በተከሰተው ግጭት ለተጎዱ ሰዎች የሕክምና አገልግሎት የሚሰጥ 24 የሕክምና ባለሙያዎች ያሉበት ቡድን ወደ ሥፍራው መላኩን ተገንዝበናል

አብዲ ዒሌም አንዴ ታሥሯል፣ አዲስ አበባ ስብሰባ ላይ ነው እንባላለን፤ በአጭር አባባል ይህ ሃገር አጥፊ ወንበዴ የትና በምን ሁኔታ እንዳለ እንደዜጎች አናውቅም!

አልፎ አልፎ መቀለጃው ቢያደርገንም፣ ዘንድሮ ሶሻል ሚዲያ ባይኖር ኖሮ፣ ባልጠበቅነው መንገድ ድቅድቅ ጭለማ ውስጥ እንወድቅ ነበር። አሁንም ጥያቄዬ የዐቢይ መንግሥት ለምን ይሆን መረጃ የሚያፍነው?  ለላው ቀርቶ ለምሣሌም ያህል ሚዲያ ውስጥ ያሉ ባለሙያዎች የሚሉትን እንኳ አዳምጡ! የኢሣቱ ፋሲል የኔዓለም በተለመደው ጨዋ አቀራረቡ እንዲህ ይላል፦ 

“በግሌ አብይ በድካም ብዛት ታሞ ካልሆነ ወይም ቀደም ብሎ ለእረፍት ወጥቶ ካልሆነ ፣ እንዲህ አይነት አንገብጋቢ ነገር ሲያጋጥም ዝም ብሎ ይቀመጣል ብዬ አላስብም፤ አብይን የምንወደው ግልጽነትን ስላሳየን ነው፤ ዛሬም ያንን ግልጽነት እንፈልጋለን። ትክክለኛ መፍትሄ ማመንጨት የምንችለው ትክክለኛ መረጃ ሲኖረን ነውና አብይ ከቻለ ራሱ ካልቻለ ደግሞ ወኪሉ ቀርቦ ያስረዳን።”

ሕዝብ ለችግሮቹና ለጥያቄዎቹ መልስ ባለማግኘቱ፣ ተቃውሞውን የባሰ የሚያቀጣጥልበት ዘመን ውስጥ ነው ያለነው። ከጥር እስከ ሚያዝያ 2018 ብቻ በሶማሌ ክልል በየትኛውም ክልል ያልታየ መጠን ተቃውሞ (57%) ተካሂዶ በዚያ ነዋሪ የሆነው ሕዝብ ለአሁኑ ክፉ ሁኔታ ተዳርጓል— አንድ ጥናት እንደሚያሳየው። ደጋግሞ የሚቃወምና መሥዋዕትነት የሚከፍል ሕዝብ ማሸነፉ አይቀር

የሶማልያ ክልል ሕዝብም ብልሹውን አብዲን ለማባረር ለመቁረጡ ለዚህ ማረጋገጫ ነው። አብዲ ዒሌም ሆናችሁ ሕወሃትም “ከወደቁ ወዲህ መንፈራገጥ ለመላላጥ” የሚለው ትምህርት ሆኗችሁ ሃገሪቱን ማመሳችሁን አቁሙ!

ከጥር-ሚያዝያ 2018 በተካሄዱ ተቃውሞዎች ብዛት የሶማሌ ክልል ከፍተኛውን ድርሻ ይዛለች

እምብዛም ባይገርምም፣ የመጨረሻ ምሽቱ መድረሱን በሚገባ ተገንዝቦ፣ ለራሱ መሰንበት ሲል አብዲ ዒሌ ሃገር እስከማፍረስ ሃሣብ እንደነበረው ተነግሯል። በአብዲ ዒሌ የጥፋት መሣሪያዎች ቤተ ክህነቶች ተቃጥለው ካሃናት መገደላቸውን ሰምተናል።

ይህም አረመኔያዊነት በነዋሪውና በተለይም የአካባቢው ተወላጅ ባልሆኑት ዜጎች ላይ ነፍሰ ገዳዩ አብዲ ያሴረው ወረራና ግድያው ብዙ ጥፋቶችን አስከትሏል። የክልሉን ተወላጆችም ከአደጋው ነጻ አላዳረጋቸውም!

‘ቄሱም ዳዊቱም ዝም!’

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ! ይህ ሰው ለፍርድ ቀርቦ ለጥፋቱ ተገቢውን ቅጣት ካልተቀበለ፡በንጹሃን ላይ የተፈጸመው ግፍና የፈሰሰው ደማቸው በሃገራችን ላይ መጮሁን አይቀርም! ይቀጥላል። ጎን ለጎንም ለዘለቄታው የማረጋጋት ሥራ ሊሠራ ይገባል! በዚያ አካባቢ የሚቀጥል ችግር ሃገር ጎጂ ነው!

በኢትዮጵያ ቴሊቪዥን ጣቢያ ፊት ለፊት በኃዘን ተመተው ግራ የተጋቡ ወገኖች — ሶማሌዎች፣ አማሮች፣ ኦሮሞዎች፣ ወዘተ —ፍርሃታቸውና ኃዘናቸው መንግሥት ጆሮ እንዲደርስላቸው፣ አንዳንዶቹም በቁጣና እምባቸው እየፈሰሰ ጥሪ ሲያደርጉ ተመለከትኩ። በኃዘናቸውም ውስጥ ኃዘን ብቻ ሣይሆን፡ ኢትዮጵያዊነታቸውም አንድ አድርጓቸዋል!

እነዚህስ ለምን አይደመጡም! የዐቢይ መንግሥት ደጋፊ ነኝ። ነገር ግን ‘ቄሱም ዳዊቱም ዝም’ ሆኖብኝል!

ሁኔታው ልብ የሚሠብር፣ በጥጋበኞች ላይ ጥርስ የሚያስነክስ እንደሆነ አምባብያን ራሳችሁን በእነርሱ መጫሚያዎች ውስጥ አድርጋችሁ መገመት ትችላላችሁ።

በሁኔታው ዙርያ፣ እንደሌሎቻችን ሁሉ ከውጭ የተመለሱ ድርጅቶች አክቲቪስቶችም ስለተነኩ ከሠልፈኞች ውስጥ መመልከትም አይሳንም!

ምናልባትም የሁኔታው አስከፊነት በታሪክ ከታዩት አንዳንድ አስከፊ ጦርነቶች ሁኔታዎች ተመሳሳይ ሆኖ ነው የታየኝ— መሣሪያ የታጠቁ ወንበዴዎችና ደራሽ የሌለው ሕዝብ በተጠቂነት የቆመበት፣ የተተኮሰበት፣ የተመታበት፣የተዘረፈበት… !

ኢትዮጵያውያን በሊቢያ የታረዱትን ወንድሞቻቸውን በማሰብ ባደረጉት ሠልፍ ላይ የአጋዚ ራምቦ የሕወሃትን ዘላለማዊነት ለማረጋገጥ በዜጎች ላይ ጥቃት ሲፈጽም(Foto Negere Ethiopia).

ውጭ ሃገር ሆኜ ከወገኖቼ ጋር እንኳ በማላለቅስበት ሁኔታ፣ ሰላሣ ኢትዮጵያውያን በምድረ ሊቢያ በአረመኔዎች የታረዱበትን ሁኔታ አስታወሰኝ! 

ተያያዥ ነገሮችም አብረው ስለሚመጡ፡ የአዲስ አበባ ወጣቶች ማምሻውን ከየአካባቢዎቻቸው ተሰባስበው ልደታ፡ ጨርቆስና በማግሥቱም አብዮት አደባባይ ተሰባስበው ማልቀስ ጀመሩ።

የተነቃነቀው ዙፋን እንዳይደፋ ሕወሃቶች ወገኖቻችንን በዱላ፡ በሠደፍ ሲሏቸው በቴክዋንዶ ሲያዳፏዋቸው — መጽናናት የሚገባቸው ዜጎች ሲረገጡና ወደ እሥር ሲጋዙ በቴለቪዥን አየሁ! 

ለኃዘን የወጣች ነፍሰ ጡርም፡ በጸጥታ ኃይሎች ተደብድባ እንዳስወረዳት ሰማሁ! ለምን ያቺ የኛ ኢትዮጵያ ትሆናለች?

እግዚአብሔር ይመስገንና በዛሬይቱ ኢትዮጵያ ይህ አደገምም ብዬ ለመናገር የምደፍርበት ጊዜ ሩቅ አይሆንም ብዩ ተስፋ አደርጋለሁ!

እስከ ዛሬ የሶማሌ ክልልን ችግር እገነዘበዋለሁ የሚል ግምት ነበረኝ!  አሁን ግን ልክ እንዳልነበርኩ ተንገንዝቤያለሁ! ይህ በአንድ በኩል የሲስተም ችግራችን ጥልቅ መሆኑን፣ በሌላው በኩል ደግሞ ኢትዮጵያውያን ችግር ተሸካሚዎች ስለመሆናችን ይመሰክራል። ነገር ግን ይህ ችሎታ አለመሆኑን ልብ ሊሉት ይገባል!

ራሳችንን ብዙ ያከበርንና የወደደን ይምስለን እንጂ፡ ለሌላው ስብዓዊ ፍጡር (ለራሳችን ወገኖች ጭምር) አሳቢነትና ተቆርቋሪነት ስለነፈገን፡ ከሰብዓዊነት ገንጥሎናል! ይህ በቅርብ ሊታይና ሊታሰብበት ይገባል!

በአሁኑ ወቅት ጅግጅጋም ባፈሰሰችው ደም፣ በዘረፋዋና ጭካኔዋ ይህንኑ ነው እንደገና ያስታወሰችን! እንደገና ያሳያችን ይህንኑ ነው! ሃገራችንን ለመገነጣጠል፡ ከፍተኛ ጥጋብ ያሰከረውንና የበላበትን ወጭት ሰባሪነት አባዜ የተጠናወተው ልበ ድፍን ግለሰብ አንቀጽ 39ን ተግባራዊ ለማድረግ የተንቀሳቀስውን ቦዞ ከፓርላማ መከላከያ ሠራዊታችን ጎትቶ እንዳወጣው ይነገራል። መቼም የዐቢይ መንግሥት ስላልነገረን፣ ስለትክክኝነቱ መፈረም አልችልም!

ለመሆኑ ለምን ይሆን የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ አስተዳደር በዚህ አሳሳቢ ጊዜ ሕዝቡን በመረጃ ጨለማ የተወው?አልጠበኩም ነበር!

የኢትዮጵያ የመከላከያ ጦር

ይመስለኛል፣ በአካባቢው ለሠፈረው የመከላከያ ጦር የውሳኔ ሰዓት ሆነ፤ ዘራፊው የአብዲ ወንበዴዎች ጥርቅም የሆነው “ልዩ ፖሊሶች” ቡድንና  ሰውየው ባዘጋጃቸው “ሄጎ” (የወጣቶች ጉም)  በተባሉ ወጣቶች ተደግፎ ግድያና ዘረፋዎች መፈጸማቸው፡ የእምነት ቤቶችን ማቃጠላቸው ለመከላከያ ሠራዊቱ —በግዴታው መሠረት ተገቢውን እርምጃ እንዲወስድ – ያላንዳች ጥርጥር አስገዳጅ ሁኔታ ተፈጥሯል! ልዩ ፖሊስ  ተ.መ.ድ. በ Somalia Eritrea Monitoring Group –SEMG– ሪፖርቶቹ ሶማሊያ ውስጥ በተደጋጋሚ ወንጀለኛ ያደረገው ቡድን ነው። 

የኢፌዴሪ መከላከያ ሚኒስቴር በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል የሕዝቡን ሰላምና ደህንነት ለማረጋገጥ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን ጠብቆ አስፈላጊውን እርምጃ እንደሚወስድ ሐምሌ 28 ፍንጭ ሠጠ።  ”በክልሉ የሕዝቦቻችን ሰላም እና ደኅንነት አደጋ ውስጥ እየገባ ያለበት ሁኔታ በመፈጠሩ የመከላከያ ኃይላችን ሁከትና ብጥብጡን በዝምታ የማይመለከት መሆኑንና የአካባቢውን ሰላም ለማረጋገጥ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን ጠብቆ አስፈላጊውን እርምጃ የሚወስድ መሆኑን” ነው በጥብቅ ያስጠነቀቀው። 

መከላከያ በመግለጫው እንዳለው በግዳጅ ተሠማርቷል ወይንስ አልተሠማራም የሚለው በተለያየ መልኩ ተሠምቷል። ከአካባቢው ጋር የተደረጉ ያዳመጥኳቸው የስልክ ቃለ መጠይቆች በተደጋጋሚ እንዳሰሙት። ሰዎች እየተገደሉም፣ ንብረቶችም እየወደሙ፣ መከላከያ እንዳለው አልገባም — ምክንያቱ ግን አልተነገረንም!

መከላከያ በሳይኮሎጂ ጦርነት ብቻ መወሰኑ ይሆን? ወይንስ የፌደራል መከላከያ መግባት መንግሥት ግልበጣ ነው በማለት ሕወሃት በባለጥቅሞች ስም ወይንም የሁሉን አውቃለሁ “የሕግ ትንተና”ያካሄደው ዘመቻ  አስደንግጦት በዚያው ቀረ?  ወይንስ በቂ መሣሪያና ኃይል አልነበረውም? ላነሳኋቸው ጥያቄዎች መልሶቹን በእርግጠኝነት አላውቅም!

መከላከያም ጅጅጋ ገብቶ የማረጋጋት ሥራ እንዲጀምር የታዘዘው ሐምሌ 30 ነበር እንጂ መጅመሪያ እንዳስጠነቀቀው — ግድያው፣ ቤተ እምነት ማቃጠሉና ዘረፋው በተካሄደበት ወቅት አልነበረም! ይህም ብዙ ሊያነጋግረንና ሊያሳስበን ይገባል!

በጋምቤላ በኩል ተደፍረን ልጆቻችን ታፍነው ሲወሰዱ፣ በአካባቢው የነበረው ኃይል ከድንፋታ ውጭ ያደረገው ነገር አልነበረም! እስከዛሬም በዚያ ምክንያት ጋምቤላዊ ኢትዮጵያውያን ልጆች ሱዳን ‘ተወርሰው’ የቀሩበትን ሁኔታ መዘንጋት የለብንም!

‘የወርቁ ዘር’ ልጆች ቢሆኑ ኖሮ ምንድነበር የሚደረገው ብለን ልንጠይቅ ይገባናል! አሊያ ኢትዮጵያዊነት ሲራከስ አጨብጫቢዎች ነው የምንሆነው!

ትንሿ ጂቡቲ ሰሞኑን ምንደነው ያደረገችው? አምስት ዜጎች ተገደሉባት ሶማልያ ክልል —በአውቶቡሶች፣ ባቡርና አውሮፕላኖቿን ዜጎቿን አስወጣች!

የነፍስ መለዋወጭ የምትሠራዋ የምትመስል ሃገራችን ግን ዛሬም ዜጎቿ በባለ ሥልጣኖቻችን ጥጋብ ወይንም ቸልተኝነት እንደቅጠል ይረግፋሉ!

የጣልቃ መግባት ሕጋዊነት

የሕጋዊንት ጥያቄን በተመለከተ፡ እኔ እስከሚገባኝ ኢትዮጵያ በእንዲህ ዐይነት ሁኔታ ይህን ያላንዳች ውጣ ውረድ በተግባር ማዋል የሚያስችሉ ሕጎችና አዋጆች አሏት:-

ሀ.  ‘እንዳተረጓጎሙ’ ሕገ መንግሥቱ ራሱ አንቀጽ 51፡ (17)፤ አንቀጽ 77 (10)፤ አንቀጽ 93 ተጠቃሽ ናቸው! በተጨማሪም፡ አንቀጽ 87 መከላከያ ያለበትን ኃላፊነቶች ይዘረዝራል። ለምሣሌም ያህል አንቀጽ 87(2)፣ (3) እና (4) ግዴታውንና ኃላፊነቱን በሚገባ ያስቀምጣሉ — በተለይም አንቀጽ 87 (3)፡ “የመከላከያ ሠራዊት የሀገሪቱን ሉዓላዊነት ከመጠበቅ በተጨማሪ በዚህ ሕገ መንግሥት መሠረት በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚሰጡትን ተግባሮች ያከናውናል።”

ለ. ወታደር ወገንና ሃገር ያለው ሰብዓዊ ፍጡር በመሆኑ፡ ወገኖቹ ሲጨፈጨፉ — በተለይም አሁን ከራሱ የፖለቲካና ኢኮኖሚ ጥቅሞች ውጭ ባለማሰብ የሚታወቀው ሕወሃት አንገቱን በደፋበት ሁኔታ—የሃገሪቱ መከላከያ በዝምታ የሚመለከትበት ሁኔታ እንደማይኖር ጂነራል ጸዐረ መኮንንም ካሳወቁን ሣምንታት ተቆጥረዋል።

አሁን በዚህ ሕዝብ በሚጨፈጭፍበት የጅግጅጋ ሁነታ እንኳ —  እንዳይወድቅ — ሕወሃት ለጄኔራል ሠዓረ ማባበያና ማስፈራሪያ መልዕክት ከመላክ ባሻገር፡  አዲሱን የኢትዮጵያ አመራር ስም እስከማጥፋት ተንፈራግጣለች።

ነሐሴ 5/18 ዳንኤል ብርሃኔ ለጄነራል ጸዐረ መኮንን “የመጨረሻ ዕድል” የትዊተር ማስጠንቀቂያውን በተለይም “You won’t get a second chance!”  ሳነብ ብዙም አልተገረምኩም!

የምጠብቀው፡ መከላከያ ለምን በአስቸኳይ ሕዝቡንና ንብረት ለማትረፍ እንዳልተንቀሳቀሰ የሚሠጠው አርኪ መልስ ይኖረዋል ብዬ ተስፋ በማድረግ ነው!

ለምን የሚለው ጥያቄ አስፈላጊ ነው። ሕወሃቶች በዘረፋና በግድያ መክበርን የማይጠየፉ ግለሰቦች፣ ስብስብና ቡድን ናቸው። ከመሃይሙ አብዲ ዒሌም ጋር ያወዳጃቸው ይኽው ነበር። አብዛኞቹ ሕወሃቶች ጥቅም ላይ ያተኩሩ እንጂ ሃገር፡ስለወገንና እምነት የላቸውም ብዬ እኔ ራሴ ስንትና ስንት ጊዜ የጻፍኩትን ዕውነታ ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ አረጋግጦልኛል። ሁልጊዜም እንዲህ ዐይነቱን ነገር ሳነሳ፣ ለኔ ሕወሃትና የትግራይ ሕዝብ የሰማይና ምድር ያህል ልዩ ናቸው!

አሁን አብዲ ዒሌም ክልትም ብሎ በሕዝብ ኃይል ተገፍትሮ መደበቂያ በሚያፈላልግበት በአሁኑ ወቅት፡ ትግራይ ከለላ ትሠጥሃለች አይደለም ያሉት — ድሮስ ቢሆን የማይረባ መሆኑን መች አጣነው ነው የዘፈኑለት!

‘አብረን እንፈንጥዝ፣ እብረን እንግደል፣ አብረን እንቀበር! ከጄኔራሉ ፌስቡክ የተቀዳ ምስል (https://www.facebook.com/WeiAlfaGabree)

የሶማሌ ክልል ኢትዮጵያዊ  እየተራበና እየተጠማ፡ ድንቁርና ውስጥም ሆኖ፡ የሕወሃት ከፍተኛ የጦር መኮንኖች እንጄነራል (በይፋዊ ስሙ) ጄኔራል ገብሬ አድሃና ዎልደዝጉ (ተዘርዝረው የማያልቁ የሕወሃት የጦር መኮንኖችና ካድሬዎች ሁሉ — ዳንኤል ብርሃኔ ጭምር) ብዙ የጋጡባት ክልል ናት!

ቀደም ሲል ያወዳጃቸውም የጫትና ሌሎች የኮንትሮባንድ ንግዶች ናቸው። ከፍተኛ የሕውሃትን ሲቪልና ወታደራዊ ባለሥልጣኖች ድሮም ያገናኛቸው የቡድንና የግል ጥቅሞች በመሆናቸው፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ በብዙ መሥዋዕትነት የተገኘውን የነጻነት ጅምርና የነገውን ተስፋ መጠበቅ ይኖርበታል!

ኢትዮጵያ ከዓመታዊ ገቢዋ በዓመት እስክ 2% በግጭቶች ምክንያት እንደምታጣ አንድ የእንግሊዝ መንግሥት (DFID) ጥናት በ2017 ዘግቧል።ይህም ወደሚገታበት ሃገሪቷ ፊቷን ማዞር ይኖርባታል! ለወንጀሎች ትክክለኛ ሕግንና ትክክለኛ ቅጣትን አፋተን የምናካሂደው ፖለቲካ ማጠፊያው እያጠረ ችግር ላይ እንዳንወድቅ ጥንቃቄ ያስፈልጋል!

ሕወሃትንና ጀሌዎቹን አባሮ የሶማልያ ክልል ሕዝብ ሰላም ያገኛል ወይ የሚለው ጥያቄ መልስ የሚያገኘው በራሷ በኢትዮጵያ ነው! ያንን ማድረግ ከተቻለ በሶማልያ ክልል በሚኖረው ሰላም ብቻ — ሕዝቡ ታታሪ በመሆኑ— በኢትዮጵያ ዕድገትና ልማት ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ሊያሳድር የሚችል መሆኑን —በተለይም የድንበር ዙሪያ ንግድና በተፈጥሮ ሃብት ልማት— ከላይ የተጠቀሰው ጥናት ያመላክታል።

በመጨረሻም፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ  በጅግጅጋ  ሕዝቡን ለማረጋጋት ሁኔታው በቁጥጥራቸው ሥር መሆኑን በመጀመሪያዎቹ ሰዓታት አለመናገራቸው እጅግ አስፈሪ የአሠራር ዘዴ ነው።

“በተግባር አሳያለሁ” ማለት ከሆነም እሰይ! ነገር ግን “በቂ አልነበረም! አይደለምም” እላለሁ! ግጭቱን በተመለከተ መግለጫም በሚገባ እየተሠራጨ አልነበረም!

በወቅቱ ምን እየሆነና ምን እየታሰበ እንደሆነ ለሕዝቡ ይፋ ሊደረግ በተገባ ነበር። ይህ ማለት ጠቅላይ ሚኒስትሩ በተፈጸመው የወንጀል ድርጊት የሰው ሕይዎት በመጥፋቱ ማዘናቸውን ሐምሌ 30 መግለጻቸውን አላየሁም ማለት አይደለም

አሁን ካለፈው ጭለማው የሕወሃት የዘረፋ ዘመን ጋር የማወዳደር ሳይሆን፡ አሁን ኢትዮጵያ የሁሉም ዜጎች ናትና በብርሃን በትብብር መሥራቱ ይበጀናል።

የፌደራሉ መንግሥት አብዲ ኢሌን ከሥልጣን እንዲያስወግድ የሚፈቅደው የሕግ አዋጅ!

5 Aug

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

በታደሰ ተክሌ 

የኢፌዲሪ መከላከያ ሰራዊት በዛሬው ዕለት በጅጅጋ ከተማ ገብቶ ስለ ወሰደው እርምጃ ህጋችን ምን ይላል? በክልሎች ጉዳይ የፌዴራሉ መንግስት ጣልቃ-ገብነትስ እስከ ምን ድረስ ነው?

በኢትዮ-ሶማሌ ክልል ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ የመጣው የሰብአዊ መብት ጥሰትና መፈናቀል በክልሉ አስተደደር በኩል መፍትሔ ተሰጥቶት እንዲስተካከል በፌዴራል መንግሥት በኩል የተለያዩ ጫናዎችና የሽምግልና መድረኮች ላይ የእርቅ ስምምነቶች ሲደረጉ ቆይተዋል፡፡ ሆኖም ግን የሰብዓዊ መብት ጥሰቱ ሲብስበት እንጂ ሲቀንስ አልታየም፡፡ በዚህ ጊዜ ደግሞ የፌዴራል መንግሥት ነገሮችን በቸልታ እንዳያይ የሚያደርገውና ቀጥተኛ እርምጃ ለመውሰድ የሚያስችለው የህግ ማዕቀፍ አው፡፡ ይኸውም የፌዴራል መንግስት በክልሎች ጉዳይ ጣልቃ የሚገባበትን ሁኔታ የሚደነግገው አዋጅ ቁጥር 359/2003(95) ሲሆን በዚህ አዋጅ መሰረት የፌዴራል መንግሥት በክልሎች ጉዳይ ጣልቃ የመግባት ወሰኑ እስከ ምን ድረስ እንደሆነ በግልፅ ይደነግጋል፡፡

የፌደራል መንግሥት በክልሎች የሚፈፀሙ ህገመንግስታዊም ሆነ ሰብአዊ መብት ጥሰተቶች ሲያጋጥሙ ከሚወስዳቸው እርምጃዎች ውስጥ አንዱ ዛሬ ያየነው የመከላከያ ሰራዊት ጣልቃ ገብነት አንዱ ነው፡፡ “ከዚህ ቀጥሎ ሊወሰዱ የሚችሉ ተግባራትስ በምን አግባብ ወደ ህጋዊነት ሊመጡ ይችላሉ?” የሚለው የዚህ ፅሁፍ ዋናውና አንኳሩ ነጥብ ነው፡፡ “የመከላከያ ሰራዊት ጣልቃ ገብቶ ያረጋጋውን ሰላምና ደህንነት ለማን አስረክቦ ይወጣል?” የሚለውም ከላይ በተጠቀሰው አዋጅ የሚዳኝ ይሆናል፡፡ ለክልሉ ፖሊስ ያስረክብ የሚባል ከሆነ ከከዚህ ቀደሙ የከፋ ቀውስ ሊያጋጥመን ይችላል፡፡ እንዲሁም “ክልሉንስ ማን ያስተዳድረው?” የሚለው ሌላው መታየት ያለበት ነጥብ ነው

Click to magnify

በአዋጁ አንቀፅ 14(2)(ለ) ስር እንደተደነገገው የፌዴራሉ መንግሥት የክልሉን ምክር ቤትና የክልሉን ከፍተኛ የህግ አስፈፃሚ አካል በማገድ ለፌዴራል መንግስቱ ተጠሪ የሆነ ጊዜያዊ አስተዳደር እንዲቋቋም የመወሰን ስልጣን አለው፡፡ ጊዜያዊ አስተዳደሩም ክልሉን በበላይነት ከመምራት ጀምሮ በስልጣን ላይ የነበሩ የአስተዳደር አካላትንና የፀጥታ ክፍል ኃላፊዎችን ለፍርድ እስከማቅረብ የሚደርስ ስልጣን የሚኖረው ይሆናል፡፡ ስለሆነም የዛሬው የመከላከያ ሰራዊት ተልዕኮ ግቡን መምታቱ ሲረጋገጥ በቀጣይ የሚደረገው ተግባር ክልሉን ለጊዜያዊ አስተዳደር የማስረከብ ጉዳይ ይሆናል ማለት ነው፡፡

Click to magnify

እነዚህ የሽግግር ሂደቶች ህጋዊነታቸውን ጠብቀው በመሄድ ለክልሉ ሰላም መደፍረስ ዋነኛ ተዋናይ የሆኑ ግለሰቦችን በቁጥጥር ስር በማዋል የክልሉን ሰላምና መረጋጋት የማስቀጠል ኃላፊነት ለፌዴራል መንግስቱ የተሰጠ ስለሆነ በአንዳንድ ወገኖች እየተነሳ ያለው ትችት ህጋዊ መሰረት የለውም፡፡ የፌዴራል መንግሥት የዛሬውን እርምጃ ለመውሰድ በመዘግየቱ ቢወቀስ እንጂ አብዲ ኢሌን ጠምዝዞ ከስልጣን በማውረዱ ተጠያቂ መሆን አይችልም፡፡ የክልሉ ምክር ቤትም ቢሆን ክልሉን የማስተዳደር አቅሙ ከተሽመደመደ ከህዝብ የተሰጠውን ውክልና እስከመነጠቅ የሚደርስ እርምጃ ሊወሰድብት እንደሚችል በተጠቀሰው አዋጅ ተደንግጏል፡፡

Click to magnify

በጋምቤላ ክልል ከአስራ ሶስት አመታት በፊት ተከስቶ የነበረውን የእርስበርስ ግጭት ለማስቆም በማሰብ የወጣው አዋጅ ዛሬ ለሌላ ተግባር ተመዞ የወጣበትን ሁኔታ እያየን ነው፡፡ ይህ በእንዲህ እያለ በፌዴራል መንግስቱ የሶህዴፓን ወክለው የመንግሥት ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ሚኒስትር ክቡር አቶ አህመድ ሺዴ ክልሉን በጊዜያዊነት ሊመሩ የሚችሉበት ዕድል ሰፊ መሆኑን አንዳንድ ሹክሹክታዎች እየተሰሙ ነው፡፡

Ethiopian Think Thank Group

 

ተዛማጅ:

በሶማሌ ክልል ያለውን ውንብድናና ሁከት አስመልክቶ ከኢፌዴሪ መከላከያ ሚኒስቴር የተሰጠ መግለጫ

ሰመጉ በኦሮሚያና የሶማሌ ክልሎች የፀጥታ አካላት የመብት ጥሰቶችን መፈፀማቸውን በሪፖርቱ ገለፀ

የኦሮሚያና የሶማሌ ክልል ግጭት የማያባራው ለምን ይሆን? ግጭቱን የሚያነሳሱትና የሚያባብሱትን ለምን መንግሥት ተጠያቂ አይደርግም?

Human Rights Watch reports:

Sat image of Jail Ogaden

Video: Torture in Somali Region Prison in Ethiopia

“We are Like the Dead”

Interview: Years of Untold Suffering at Jail Ogaden

Torture and Ethiopia’s Culture of Impunity

Ethiopia: Torture in Somali Region Prison

የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልሉ አቶ አብዲ በአቶ ጌታቸው ላይ ያቀረቡትን ክስ ኢሕአዴግ እንደማያውቀው ገለፀ

13 Jul

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

በቢሲ አማርኛ

”ባለፉት ዓመታት ለክልሉ ህዝብ ልማት የተለያዩ ሥራዎችን ሰርተናል። በሥራዎችችን ውስጥ ደግሞ ስህተት ፈጽመናል። ጊዜው የይቅርታ ነው። ስለዚህ ስለሰራነው ስህተት ይቅርታ እንጠይቃለን። ስህተትን የማይቀበል ሴጣን ብቻ ነው”—አቶ አብዲ

የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ርዕሰ መሰተዳደር የሆኑት አቶ አብዲ ሞሃመድ ከክልላቸው የመገናኘ ብዙሃን ጋር በነበራቸው ቆይታ የተናገሯቸው ነገሮች አነጋጋሪ ሆኗል።

አቶ አብዲ የጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድን የመጀመሪያዎቹን 100 ቀናት አስመልክቶ በሰጡት መግለጫ፤ የጠቅላይ ሚንስትሩ የለውጥ ውሳኔዎች እንደሚደግፉ ገልጸው፤ ”ባለፉት ዓመታት ለክልሉ ህዝብ ልማት የተለያዩ ሥራዎችን ሰርተናል። በሥራዎችችን ውስጥ ደግሞ ስህተት ፈጽመናል። ጊዜው የይቅርታ ነው። ስለዚህ ስለሰራነው ስህተት ይቅርታ እንጠይቃለን። ስህተትን የማይቀበል ሴጣን ብቻ ነው” ሲሉ ተደምጠዋል።

ከአቶ አብዲ መግለጫ ውስጥ የበርካቶችን ትኩረት የሳበው የቀድሞው የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር አቶ ጌታቸው አሰፋን በሚመለከት የሰጡት አስተያየት ነው። ”ጌታቸው ሙሰኛ፣ ሌባ እና ራሰ ወዳድ ነው” ሲሉ አቶ አብዲ ተደምጠዋል።

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

• “ከሞቱት አንለይም” የሶማሌ ክልል እስረኞች

• የደኅንነት መሥሪያ ቤቱ ኃላፊ ከሥልጣናቸው ተነሱ

አቶ አብዲ ”የክልል አስተዳዳሪ ሆኜ ወደ ጌታቸው ቢሮ መግባት የቻልኩት ከ10 ዓመታት በኋላ ነው። አቶ ጌታቸው ለላፉት 27 ዓመታት ለምን ከሚዲያው ተደብቆ ቆየ? የአሜሪካው የስለላ ተቋም ሃላፊ እንኳ ህዝብ ፊት ወጥቶ መግለጫ ይሰጣል። እሱ ተንኮል እየሰራ ካልሆነ በቀር ለምን ተደበቀ?” ብለዋል።

የብሔር ብሔረሰቦች በዓል በኢትዮጵያ ሱማሌ ክልል ጅግጅጋ ላይ ህዳር 29/2006 ዓ.ም በተካሄደው ሥነ-ሥርዓት ላይ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ወደ ጅግጅጋ እንዳይሄዱ የከለከለው አቶ ጌታቸው ነው በማለት አቶ አብዲ ተናግረዋል።

”አዲስ አበባ ላይ ተቀምጦ የክልል መስተዳድሮችን ይሾማል” ያሉት አቶ አብዲ ”አቶ ጌታቸው አሁን ለመጣው ለውጥ እንቅፋት ይሆናል” ሲሉም ተደምጠዋል።

የአቶ አብዲክስ አሁን ለምን?

Abdi Iley (BBC Somali foto)

አቶ አብዲ በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ለተፈጸሙ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች በርካቶች ተጠያቂ ያደርጓቸዋል። ከዚህ በተጨማሪም ለእሳቸው ተጠሪ በሆነው በሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ ለሚፈጸመው ኢሰብዓዊ ድርጊቶች አቶ አብዲ ተጠያቂ መሆን እንዳለባቸው ሂዩማን ራይስት ዎችን ጨምሮ የተለያዩ አካላት ያሳስባሉ።

በቅርቡ ሂውማን ራይትስ ዎች ”ዊ አር ላይክ ዘ ዴድ” (ከሞቱት አንለይም) በሚል ርዕስ ባወጣው ሪፖርት በሶማሌ ክልል የሚገኙ እስረኞች የዘፈቀደ እስራት፣ ድብደባ፣ መደፈርና የሰው ልጅ ማሰብ ከሚችለው በላይ እንግልት እንደሚደርስባቸው አትቷል።

በሪፖርቱ መሰረት ይህንን ሲፈፅሙ የነበሩት የእስር ቤቱ ኃላፊዎችና የፀጥታ ኃይሎች፤ የሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ ናቸውም ብሏል።

አቶ አብዲ በቅርቡ ከብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት ዋና ዳይሬክተርነት እንዲነሱ የተደረጉትን አቶ ጌታቸው አሰፋን በከፍተኛ ደረጃ መውቀስ ለምን አስፈለጋቸው? የሚለው የበርካቶች ጥያቄ ነው።

የሶማሌ ክልል የፖለቲካ ምህዳር እና የአቶ አብዲን አስተዳደር ጠንቅቄ አውቃለው የሚሉት የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋቹ አቶ ሙስጠፋ ኡመር ሁለት ምክንያቶችን በዋናነት ያስቀምጣሉ።

እንደ አቶ ሙስጠፋ ከሆነ አቶ አብዲ ይህን መሰል ወቀሳን መሰንዘር ያስፈለጋቸው፤ “የአዲሱ የፖለቲካ ለውጥ አካል ሆነው ስልጣን ላይ መቆየት ስለሚፈልጉ ነው። አቶ ጌታቸው እና ሌሎች ግለሰቦች ይፈጽሙ የነበሩትን በይፋ ማውጣት ‘ታዓማኒነትን ያተርፍልኛል’ የሚል ስሌትን በመያዝ ያደረጉት ነገር ነው” ይላሉ።

”ከቀናት በፊት የክልሉ ምክር ቤት ተሰብስቦ ባለበት ሰዓት አቶ አብዲ አንድ ጥቁር ቦርሳ ይዘው መጡ። ከዚያም ‘በዚህ ሻንጣ ውስጥ በርካታ ሚስጥሮች አሉኝ። የክልሉ ባለስልጣናት እና የፌደራል መንግሥት ባለስልጣናት ሚስጥር እዚህ ውስጥ አለ። ገንዘብ የከፍልኳቸው ባለስልጣናት አሉ። እኔን ቢነኩ ይህን ሚስጥር አወጣለሁ’ በማለት ሲያስፈራሩ ነበር” በማለት ተናግረዋል።

የአቶ ሙስጠፋ ሌላኛው ምክንያት ”አቶ ጌታቸው አቶ አብዲን ከስልጣናቸው በተደጋጋሚ ለማንሳት ሙከራ አድርጓል። ይህንንም ለመበቀል ያደረገው ሊሆን ይችላል” በማለት ግምታቸውን ያስቀምጣሉ።

አቶ አብዲ በቴሌቪዥኝ በተላለፈው መግለጫቸው ላይ ‘አብዲ ጌታቸው ከተባረረ በኋላ ነው ስለሱ የሚያወረው ሊለኝ የሚችል አመራር የለም። ለሁሉም የኢህአዴግ ማዕከላዊ የኮሚቴ አባላት አቤት ብያለው” ብለዋል።

በጉዳዩ ላይ አስተያየት እንዲሰጡን የኢህአዴግ ጽ/ቤት ኮሚኬሽን ኃላፊ ሆኑትን አቶ ሳዳት ጠይቀን ነበር። ”አቶ አብዲ የሰጡትን መግለጫ ተመልክቻለሁ። አቶ አብዲ በጽሁፍም ሆነ በስብሰባዎች ላይ ይፋ በሆነ መልኩ ያቀረቡት ጥያቄ ስለመኖሩ የምናውቀው ነገር የለም። ለከፍተኛ የመንግሥት ባለስልጣናት ያላቸውን ቅሬታ አንስተው ሊሆን ይችላል። በጽ/ቤት ደረጃ ግን የምናውቀው ነገር የለም” ሲሉ ምላሻቸውን ሰጥተዋል።

የህወሓት ምክትል ሊቀ-መንበርና የኢህዴግድ ጽ/ቤት ሃላፊ የሆኑት ወ/ሮ ፈትለወርቅ ገብረ እግዚአብሔርም ”ስለ ጉዳዩ የማውቀው ነገር የለም። ለእኔም በግሌ የነገረኝ ነገር የለም፤ ሊነግረኝም አይችልም። እንዲህ አይነት ቅሬታም ካለ ህግ እና ሥርዓትን በመከተል ለሚመለከተው የመንግሥት አካል ማቅረብ ነው ያለባቸው። ስለዚህ ጉዳይ የማውቀው ነገር የለም። ይህ አይነት አቤቱታ ለማዕከላዊ ኮሚቴ የሚቀርብ አይደልም። የማውቀው ነገር የለም” ሲሉ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

አቶ ጌታቸው አሰፋ ማናቸው?

አቶ ጌታቸው አሰፋ የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎትን ለበርካታ ዓመታት በዋና ዳይሬክተርነት ይምሩት እንጂ ስለማነነታቸው እና ሥራቸው በይፋ የሚታወቅ ነገር የለም።

ትውልዳቸው መቀሌ ከተማ ስለመሆኑ እና በወጣትነት ዘመናቸው ዊንጌት ስለመማራቸው በስፋት ይነገር እንጂ ይህም ቢሆን እውነትነቱ የተረጋጋጠ አይደለም።

ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ ከቦታቸው እንዲነሱ ከተደረጉ ግለሰቦች መካከል አቶ ጌታቸው አንዱ መሆናቸው ይታወሳል። ከሳምንታት በፊት የጠቅላይ ሚኒስቴር ጽ/ቤት ባውጣው መግለጫ ጄነራል አደም መሃመድ የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር ሆነው አቶ ጌታቸውን ተክተዋል።

Ethiopian Conflict Disrupts School for Tens of Thousands

26 Jun

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

Conflict in Ethiopia’s vast Oromia region has disrupted formal education for tens of thousands of youngsters, authorities there say.

Violent attacks on mostly ethnic Oromo communities have forced 159 schools in five regions to close at least temporarily in the past two years, said the Oromia Educational Bureau’s head, Tola Bariso.

He said about 65,000 students — at least half of whom fled to Oromia from Ethiopia’s neighboring Somali region — have been displaced, along with their families. He did not say how many of those youths were enrolled in other schools.

Fear of violence is keeping some students out of school, and even for those who do attend it compromises the ability to learn, officials and local residents told VOA’s Horn of Africa service.

“I can count many neighbor children who are staying home in fear for their lives,” said Abdule Jima, a 27-year-old local government employee living in the eastern Oromia town of Chinaksen. There, 27 schools have closed, with the acting mayor estimating that 22,000 youngsters have missed classes for at least six months.

“What kind of generation are we going to have?” Jima asked. “You can imagine a kid growing up in a village where every day you hear shots and [see] people fleeing.”

In a joint report issued last week, Ethiopia’s government and the United Nations said “inter-communal violence” along the winding border between Oromia and eastern Somali state region has displaced more than one million people since 2012. Most have fled since last September.

Bariso and other Oromia officials blame much of the violence on the Liyu police, a paramilitary force based in the country’s Somali region. As in the past, the Liyu police administration did not respond to repeated interview requests by VOA.

Sporadic attacks by the Liyu began at least five years ago, escalated in December 2016 and subsided before a renewed wave of attacks began in late May. Some officials and residents said the Liyu police are seeking territorial expansion and economic advantage on behalf of the Somali state government. Its president, Abdi Mohamud Omar, also known as Abdi Illey, started the paramilitary force in 2007 when he was the state’s security chief, according toOPride, a website run by citizen journalists in the Horn of Africa diaspora.

Earlier this month, the rights group Amnesty International called upon Ethiopia’s government to “immediately disband the Liyu Police unit” based on what it alleged “may amount to extrajudicial executions” of at least 14 people in several attacks.

In Moyale, a major market town that straddles the Ethiopia border with Kenya, violence has left at least 20 people dead since March. But the tensions, which go back for years, feed anxieties in school-age children and their families.

“One day, they are in school. The next day, they are out,” Godana Bule said of students such as his 10-year-old son, who goes to Arbale Elementary School in Moyale.

Bule has four other children. “We, as a family, and the children themselves are so scared to go to school,” he said. “We used to take them to school on a motorbike. Now, the [Liyu] force is shooting people on a motorbike almost every day.”

Bule said he had sought help from the federal military command post in Moyale but was turned away. He and other residents said the military usually does not protect civilians from Liyu police, even though the force is operating outside its Somali jurisdiction.

Aschalewu Yohanis, Moyale’s mayor, estimated that more than 4,000 children in his town missed school this year because of violence. He said despite that disadvantage, “even the students who didn’t attend schools properly decided to take the [national university entrance] exam” earlier this month. They’ve reasoned that even if they’re unprepared now, the situation could worsen in the future and they might be even less prepared for testing, he explained. Test results are expected later this summer.

In and around Gumi Eldallo, a town in the southern Oromia region, most youngsters from pastoralist or herding families have big gaps in school attendance, said the town’s mayor, Wario Golicha. He said seven schools have closed in the region as families fled conflict.

Bariso, the Oromia region’s education chief, said conflict also has driven ethnic Oromo teachers out of Somali region — including 437 from the regional capital of Jijiga. “They are assigned to various schools in Oromia,” he said.

Some students, too, have been reassigned. But that creates another challenge: overcrowding. After absorbing displaced students, a single classroom might have as many as 80 students, Bariso said.

The education chief said the regional government is working to reopen schools. But for now, many Oromo families feel vulnerable and inconsistently send youngsters to school.

“I wouldn’t call that an education,” said Bule, “but that is the only option we have.”

/VOA‘s Horn of Africa service

 

President Abdi Mohamud of Somali Region: The Capo of Our Time

22 Nov

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)
by Abdel Haq Noor
 

    The Liyu-Police don’t abide by any rules whatsoever. They kill, rape, imprison, torch and displace entire villages at will and face no consequence for their deeds. This does not mean that the military is immune from doing such heinous crimes. They do. But not in such scary scale; and (b) the military is considered an alien force that came to subjugate the people. Hence, a rallying point for the insurgents to fight them. But the Liyu Police is different. Though the leadership mainly come from one sub clan, they still considered as part of the community. Rising up against them will bring intra and inter community conflict.

Continue reading

%d bloggers like this: