Tag Archives: ethnic conflict

ዶር ቃልኪዳን ነጋሽ:                       በጌዴኦ ያለው ሰብዓዊ ቀውስና የዐብይ አስተዳደር ቸልተኝነት

5 Apr

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

 

በቡራዩ አረመኔያዊውን ተግባር የፈጸሙት መንግሥት ‘የተደራጁ ኃይሎች’ ናቸው ብሎናል! መንግሥትም በተከታታይ ከመንግሥትነቱ እንዲያንስ በመደረጉ ኢትዮጵያዊነት ስለተጎዳ፣መንግሥትና ሕዝቡ በጊዜ በቃ ሊሉ ይገባል!

19 Sep

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

 

 

ሌ/ጀነራል ፃድቃን ገ/ትንሣይ፤ በወቅታዊ አነጋጋሪ የፖለቲካ ጉዳዮች ላይ

21 Aug

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

by Addis Admas

የህወኃት አንጋፋ ታጋይና የቀድሞ የመከላከያ ሰራዊት ኢታማዦር ሹም ሌ/ጀነራል ፃድቃን ገ/ትንሳይ፤ በኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ አስተያየትና ትንተና በስፋት በመስጠት ይታወቃሉ፡፡

ሌ/ጀነራል ፃድቃን ገ/ትንሳይ (Addis Admas)

በአሁኑ ወቅትም አገራዊ ለውጡን በመደገፍ፣ በተለያዩ መድረኮች ላይ ተስፋና ስጋታቸውን እየገለጹ ይገኛሉ፡፡ ሌ/ጀነራል ፃድቃን ገብረትንሳይ፤ በለውጡ ዙሪያ፣ በትግራይ በሚደረጉ የፖለቲካ እንቅስቃሴዎችና በቀጣዩ ጉባኤ የሚጠበቀውን የህወኃት ሪፎርም በተመለከተ እንዲሁም በሌሎች ወቅታዊ አገራዊ ጉዳዮች ላይ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ጋር ተከታዩን ቃለ ምልልስ አድርገዋል፡፡

የህወኃት ጉባኤ ዋና አጀንዳ፤ የፖለቲካ ሪፎርም አጀንዳ ነው መሆን ያለበት

• ”ህወኃት እና የትግራይ ህዝብ አንድ ነው” ማለት የትግራይን ህዝብ ማሳነስ ነው
• በለውጡ ጥቅማቸው የተነካባቸው፣ በህዝቡ ስጋት ላይ ቤንዚን ያርከፈክፋሉ
• ወጣቱ ህወሓትን ሪፎርም አድርጎ የለውጡ አካል ለማድረግ ይፈልጋል
• የትግራይ ወጣትና የዩኒቨርሲቲ ምሁራን ለውጥ እንሻለን እያሉ ነው

ዶ/ር ዐቢይ አህመድ ጠቅላይ ሚኒስትር ከሆኑ በኋላ በሀገሪቱ የመጡ ፖለቲካዊ ለውጦችን እንዴት ይገመግሟቸዋል?

ዶ/ር ዐቢይ ወደ ስልጣን ከመምጣታቸው በፊት በነበረው ቀውስ፣ ሃገሪቱ ወዴት ነው የምትሄደው የሚል ትልቅ ስጋት ነበር፡፡ በኋላ ግን ብዙ ሰው ባልጠበቀው ሁኔታ፣ ዶ/ር አቢይ ከኢህአዴግ ውስጥ በመውጣት ስጋቱ እልባት ማግኘት ችሏል። በወቅቱ በሀገራችን ላይ አንዣቦ የነበረው ደመና ወዴት እንደሚያመራ ግልፅ ስላልነበረ፣ ዶ/ር ዐቢይ መምጣቱና የስልጣን ሽግግሩም በሰላማዊ መንገድ መከናወኑ ነው ተስፋ የሰጠን፡፡ ከዚያ ቀደም እንግዲህ የኢህአዴግ አስተዳደር፣ ፖለቲካዊ ችግሮችን በኃይልና በአስተዳደራዊ መንገድ ምላሽ ለመስጠት ነበር የሚሞክረው፡፡ በዚህ መንገድ የፖለቲካ ምህዳሩን አጥቦ፣ የሰዎችን መብት ገፍፎ፣ ዲሞክራሲዊ መብቶችን አፍኖ፣ ህገ መንግሥቱን ሳይከተል ሲሰራ የቆየ የመንግስት አስተዳደር ዘይቤ መቀየሩ ትልቅ ነገር ነው፡፡
አሁን ያለንበት ሁኔታም ለኔ አንድ የሽግግር ወቅት ነው፡፡ ድሮ ኢህአዴግ ሲከተለው ከነበረው የአስተዳደር ዘይቤ ወደ ሌላ የአስተዳደር ዘይቤ እየተሸጋገርን ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ አዲሱ የአስተዳደር ዘይቤ ግን በደንብ መልኩን አውጥቶ የገለጠ አይመስለኝም፡፡ ገና ራሱን በመግለጽ ሂደት ላይ ያለ ነው፡፡ ያላለቀለት በሽግግር ላይ ያለ የአስተዳደር ዘይቤ ደግሞ ከስጋቶች ነፃ አይሆንም። ሽግግሩን በደንብ ከተጠቀምንበት ደግሞ መልካም እድሎች ይኖሩታል፡፡


 


የለውጥ ሂደቱ ስጋቶችና መልካም ዕድሎች ምንድን ናቸው?

ስጋቶቹ፤ አንደኛ በርካታ በውጭ ሃገር መሰረታቸውን አድርገው ይንቀሳቀሱ የነበሩ ፓርቲዎች ወደ ሃገር ውስጥ በገፍ ገብተዋል። በእርግጥ የኢትዮጵያ የተቃውሞ እንቅስቃሴ በሃገር ውስጥ እንዲሆን መደረጉ ጠቃሚ ነው። በሌላ በኩል፤ በኢህአዴግ ድርጅቶች መካከል ያለው አለመግባባትም ስጋት ነው። በሀገር ውስጥ ያሉ ተፎካካሪ ኃይሎች እየተጠናከሩ ከሄዱ፣ እስከ 2012 ምርጫ ድረስ አዳዲስ የፖለቲካ አሰላለፎችን ሊፈጥሩ ይችላሉ፡፡ የፖለቲካ ኃይሎች የአሰላለፍ ለውጥ ይኖራል የሚል ግምት አለኝ፡፡ ይሄ የፖለቲካ ኃይሎች አሰላለፍ ለውጥ በአንድ በኩል ዲሞክራሲውን ተቋማዊ ሊያደርገው ይችላል። በደንብ የታሰበባቸው ሁለትና ሦስት ጠንካራ አማራጭ ሃሳቦች ወደ ህዝቡ ቀርበው፣ በነፃ ምርጫ ያሸነፈ ፓርቲ ስልጣን የሚይዝበት፤ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ደግሞ ጠንከር ብለው ወደ ፓርላማ የሚገቡበት፤ ፓርላማው የኢትዮጵያን እውነተኛ የፖለቲካ ገፅታ የሚያንፀባርቅበት፤ የተለያዩ ሃሳቦች የሚንሸራሸሩበት፣ የበሰሉ ሃሳቦች ውይይት የሚካሄድባቸውና በዚያ ውይይት መሰረት ህዝብን ያሳመኑ ውሳኔዎች የሚደረጉበት ይሆናል የሚል ተስፋ አለኝ፡፡ ይህ መልካም ዕድል ሊሆን ይችላል። በሌላ በኩል የዲሞክራሲ ተቋማት የሚባሉት በደንብ ከተጠናከሩ፣ ለምሳሌ የምርጫ ኮሚሽኑ ነፃና ገለልተኛ ሆኖ ከተዋቀረ፣ ነፃና ተአማኒነት ላለው ምርጫ ሰፊ ዝግጅት ከተደረገ፣ ፓርቲዎች አማራጫቸውን በበሰለ መንገድ ለህዝብ ማቅረብ ከቻሉ፣ ሚዲያዎች ነፃና ገለልተኛ ከሆኑ፣ የሀገራችን የዲሞክራሲ ስርአት ጠንካራ እየሆነ፣ ስር እየሰደደ፣ ህብረተሰቡም የተለያዩ የሃገር ግንባታ አማራጮች እየቀረቡለት፣ በቀረቡለት ሃሳቦች ላይ እየተወያየ ነፃ ምርጫ የሚያካሂድበትና የሃገራችን የፖለቲካ ሽግግር በአስተማማኝ መንገድ መሰረት የሚይዝበት ይሆናል የሚል እምነት አለኝ፡፡

በሌላ በኩል ደግሞ አሁን ከመንግስት ቁጥጥር ውጪ የሚመስል የፀጥታ ስጋት አለ፡፡ የዜጎች ከቦታ ቦታ ተዘዋውሮ የመስራትና የመኖር መብታቸው አደጋ ውስጥ ወድቋል፡፡ ሰዎች በማንነታቸው ይገደላሉ፣ በየአካባቢው የታጠቀ ኃይል ህዝቡ ላይ ተፅዕኖ የሚፈጥርበት ሁኔታ እየታየ ነው።  ይሄ የፀጥታ ችግር በቁጥጥር ስር ካልዋለ፣ ሀገር ውስጥ ህግና ስርአት ካልነገሰ፣ የፖለቲካ ተቃውሞና ወንጀል በግልፅ ካልተለየ ለቀጣይ ጉዞው ትልቅ ስጋትና አደጋ ነው፡፡ የፖለቲካ አስተሳሰብን በሰላማዊ መንገድ መግለፅ መብት ነው፤ በተቃራኒው ታጥቆ እየተንቀሳቀሱ ሰውን ማሸበር ደግሞ ወንጀል ነው፡፡ ስለዚህ መንግስት በፖለቲካው ተቃውሞና በወንጀል መሃል ግልፅ መስመር አስምሮ፣ እርምጃ መውሰድ አለበት። በሰላማዊ መንገድ ለሚንቀሳቀሱት ምህዳሩ የበለጠ እንዲሰፋላቸው ማድረግ፣ በአንፃሩ በታጠቀ ኃይል ተፅዕኖ ሰው ማሸበር ለሚፈልጉት ደግሞ በጠንካራ የህግ ማስከበር ስራ መከላከል ካልቻለ፣ነገሮች ከቁጥጥር ውጪ እየሄዱ፣ ሀገሪቱን ለበለጠ አደጋ ሊያጋልጧት ይችላሉ፡፡ እዚህ ላይ ጠንከር ያለና ህዝብንም ያሳተፈ፣ የመንግስት ውሳኔና እርምጃ ያስፈልጋል፡፡ አለበለዚያ መልካም ዕድል የተፈጠረውን ያህል፣ ትልቅ አደጋም ሊያጋጥመን ይችላል የሚል ስጋት አለኝ፡፡

አገሪቱ በአብዛኛው ተቀባይነትን ባገኘ የለውጥ ሂደት ውስጥ መሆኗ በሚነገርበት በአሁኑ ወቅት በየቦታው የሚፈጠሩት  ግጭቶች ምንጫቸው ምንድን ነው  ይላሉ?

እንግዲህ በህዝቡ ውስጥ ቀደም ሲል የተከማቹ ብሶቶች አሉ፡፡ አሁን ትንሽ ከፈት ሲደረግ ብሶቱ በሙሉ ይገነፍላል፡፡ በዚህ መንገድ መውጣቱም የሚጠበቅ ነበር፡፡ ትልቁ ጉዳይ ጉዳቱን መቀነስ እንጂ ሂደቱን ማስቀረት አይቻልም ነበር። የማዕከላዊ መንግሥቱ ደግሞ ሁኔታውን ተረድቶ ብሶቱን ከማባባስና ሂደቱን ወደ አስቸጋሪ ሁኔታ ከመግፋት ይልቅ ሁኔታውን ማርገብ ይገባው ነበር። አንዳንድ በጅምላ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች፣ ብሶትን እየተጠቀሙ፣ በሌላው አካል ላይ ያልሆነ ቁርሾ እየፈጠሩ ያለ ይመስለኛል። በአሁኑ ወቅት ህዝብ ብሶቱን እየገለፀ ነው ማለት ይቻላል፡፡ ጉዳቱን የሚያመጣው የብሶት አገላለፁ ነው፡፡

በሌላ በኩል፤ ቀደም ሲል በትግራይ ህዝብ ላይ ያነጣጠረ ሰፊ ፕሮፓጋንዳ ተሰርቶ ነበር፡፡ የበደሉ፣ የብሶቱ ሁሉ ምንጭ፣ እሱ ነው ተብሎ፣ ውስጥ ለውስጥ በርካታ የፕሮፓጋንዳ ስራ ተሰርቷል። በአንፃሩ፤ ይሄን ፕሮፓጋንዳ የመመከት ስራ አልተሰራም፡፡ ቀደም ሲል የማዕከላዊ መንግሥት ስልጣንን ይቆጣጠራል ተብሎ የነበረው ኃይል ከቦታው ሲወጣ፣ ለዘመናት የነበሩ ጥላቻዎች ፊት ለፊት እየወጡ ነው ያሉት። ወደ አንድ ህዝብ ያተኮረ የጥላቻ ፖለቲካ ደግሞ ለወደፊት በሃገራችን ውስጥ ልንፈጥር የምናስበውን ሀገራዊ አንድነትና ሰላም የሚበርዝ ነው፡፡ አንደኛውን ወገን ተስፋ የሚያስቆርጡ፣ ጠባሳም ጥለው የሚያልፉ ናቸው፡፡ በእርግጥ በዚህ ተስፋ የሚቆርጥ ህዝብ ይኖራል ብዬ አላምንም፤ ነገር ግን ተፅዕኖ አላቸው። ከላይ ያለው አመራር፣ ይህ አካሄድ የሚፈጥረውን አሉታዊ ተፅዕኖ እያወቀ ካልሄደ፤ ህዝቡም ይሄ ነገር ፈር መያዝ አለበት ካላለ ውጤቱ ጥሩ አይሆንም። በህግ መጠየቅ ያለበት አካል ካለ፣ መጠየቅ አለበት። አጥፊዎች ከትግራይ ብቻ ሳይሆን በሁሉም ውስጥ አሉ፤ አጥፊዎቹ ወግ ባለው መንገድ ተጠይቀው፣ ለፍትህ ቢቀርቡ ይሻላል፡፡ አለበለዚያ በአጠቃላይ ይቅር እንባባል የሚል ስሜት ይዞ፣ በተቃራኒው የጥላቻ መንገዱን ወደ አንድ አካባቢ በመግፋት፣ ይቅርታም ሰላምም አይመጣም፡፡ ስለዚህ ማዕከላዊ መንግስቱ፤ በህግ የሚጠየቁ አጥፊዎች ካሉ በወጉ በህግ መጠየቅ እንጂ ጥላቻን ወደ አንድ አካባቢ የሚያሰራጭ አካሄድ ማቆም አለበት፡፡ ከዚህ ጋር ተያይዞ የሚነሳው የመንጋ ፖለቲካ ረገብ ማለት አለበት፡፡ ብዙ ጉዳቶች እያደረሰ ነው፡፡


 



አሁን ትግራይ ውስጥ  ያለውን የለውጥ ስሜትና ፖለቲካዊ ሁኔታ እንዴት ይገልጹታል?

መጀመሪያ ይሄ ለውጥ ሲመጣ እኔ እስከማውቀው ድረስ አብዛኛው የትግራይ ህዝብ፣ ”እንኳንም ይሄ ለውጥ መጣልን” የሚል ቀና አመለካከት ነበረው፡፡ “እኛ ለሀገር አንድነትና ነፃነት ብዙ መስዋዕትነት ከፍለን ብዙም ያገኘነው ጥቅም የለም፣ በትግሉ ምክንያት የደረሰብንን ጠባሳ እስካሁን ተሸክመነው ነው ያለነው፣ አሁን ጥሩ ቀን መጥቶልናል” በሚል በትልቅ ተስፋ ነበር የደገፈው። የትግራይ ህዝብ፤ የተወሰኑ ከውስጡ የወጡ ሰዎች ስልጣን በመያዛቸው  አልተጠቀመም፡፡ ህዝቡም ዘንድ ያለው ስሜት ይሄ ነው፡፡ አሁን ለውጡ ሲመጣ፣ ከሌላው ኢትዮጵያዊ እኩል የምንጠቀምበት ጊዜ መጥቷል የሚል ትልቅ ተስፋ ይዞ፣ ለውጡን በሙሉ ልቡ ሲደግፍ ነበር፡፡ በኋላ ግን በጅምላ የሚፈርጀውና ትግራይ ላይ ያነጣጠረው እንቅስቃሴ ሲመጣ፣ ህዝቡ ለውጡን በስጋትና በጥርጣሬ ለማየት ተገድዷል፡፡ ለስብሰባ በተመላለስኩበት ጊዜ ህዝቡ ዘንድ ያየሁት ስሜት ይህ ነው፡፡ በአንድ በኩል፣ የሀገሪቱ ሁኔታ ወዴት ነው እየሄደ ያለው የሚል ጥያቄ አለው ህዝቡ፡፡ በየሄድንበት እየተሸማቀቅን ልንኖር ነው ወይ? በሀገራችን ተዘዋውረን ሃብት አፍርተን፣ እንደ ማንም ሰው መብታችን ተጠብቆ በስርአት መኖር ልንከለከል ነው ወይ? የሚል ስጋት አለው፡፡ ለዚህ ስጋት ደግሞ ዋናው ምክንያት በየአካባቢው የትግራይ ህዝብ ዒላማ እየተደረገ፣ እንቅስቃሴ የሚካሄድበት የመንጋ ፖለቲካ ነው። ሁለተኛው በተወሰነ ደረጃም ቢሆን ከኤርትራ መንግሥት ጋር የሚደረገው ግንኙነት ህዝቡን ያሳተፈ፣ የትግራይ ህዝብ በሚፈልገው ፍጥነትና አካሄድ የሄደ ስላልመሰለው ሰላሙ መፈጠሩን እየወደደውና እያደነቀ፣ አካሄዱን ግን በስጋት ነው የተመለከተው። እኛን የሚያገልል፣ ባዕድ የሚያደርግ ግንኙነት ሊመጣ ነው ወይ? የሚል ስጋት ህዝቡ ውስጥ እንዳለ፣ በየስብሰባ መድረኮቹና ከህዝብ ጋር በነበረኝ ግንኙነት መረዳት ችያለሁ፡፡ ይህ ተጨባጭ ስጋት ነው፣ መሪዎች የፈጠሩት ስጋት አይደለም፡፡ የሁለቱ ሀገራት ህዝብ በድንበር ይገናኛል፣ ለዘመናት አብሮ ኖሯል፣ በሚገባ ይተዋወቃል፣ ተዋልዷል፣ ተዛምዷል፤ በጦርነቱ ወቅትም በጋራ ከፍተኛ ዋጋ ከፍሏል፡፡ ከዚህ አንፃር የተጀመረው ግንኙነት እኛን ሊያገልል የሚችል ነው የሚል ከፍተኛ ስጋት አለው፡፡

ይሄ ተጨባጭ የሆነ የህዝብ ስጋት ነው፡፡ ግንኙነቱም ምን እንደሆነ አላወቅንም፤ ከጀርባ ያለውን ጉዳይ አላወቅንም፣ ግልፅነት የለውም በሚል ነው ስጋቱ በዚህ መጠን የተፈጠረው። ይሄን ስጋት ማወቅና እንዴት እንቅረፈው ብሎ መንግሥት ማሰብ አለበት፡፡ በሌላ በኩል፤ ህዝቡ ውስጥ ቁጣ ተፈጥሯል፡፡ ቁጣው ምንድን ነው? ከተባለ፣ መሪዎች አጥፍተው ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን ከትግራይ የወጡ መሪዎችን ጥፋት መነሻ በማድረግ፣ የህዝቡን መስዋዕትነት ማራከስ፣ እንደ እላፊ ተጠቃሚ መቆጠር ህዝቡ ውስጥ ቁጣ እየፈጠረ ነው፡፡ የዲሞክራሲ እጦትና የመልካም አስተዳደር ችግር ከየትኛውም የሀገሪቱ ክልል  በትግራይ የባሰ ሆኖ ሳለ፣ እላፊ የስርአቱ ተጠቃሚ ተደርገን በጅምላ መፈረጃችንና የጥላቻ ፖለቲካ ሰለባ መሆናችን ተገቢ አይደለም ከሚል የመነጨ ቁጣ ህዝቡ ውስጥ እንዳለ መረዳት ይቻላል። ለውለታችን ምላሽ ይሄ ነው ወይ የሚል ቁጣ አለ፡፡ ስለዚህ መሃል ሃገር ያሉ ፖለቲከኞች ይሄን ተገንዝበው፣ ለሃገር አንድነትና ለወደፊት ሰላም የሚጠቅም ነገር ቢያደርጉ መልካም ይመስለኛል፡፡

ለውጡን የማይደግፉ አንዳንድ ወገኖች በየቦታው በህዝቡ ውስጥ ስጋት ለመፍጠር እየተንቀሳቀሱ መሆኑ  ይነገራል፡፡ በዚህ ረገድ በትግራይ ያለውን ሁኔታ  ሊነግሩን ይችላሉ?

ከላይ የገለፅኩት ስጋትና ቁጣ እንዳለ ሆኖ፣ አሁን በተፈጠረው ለውጥ ጥቅማቸው የተነካባቸው፣ ስልጣናቸውን ያጡ፤ በሌላ በኩል ደግሞ ሲያስቡት የነበረው የፖለቲካ አካሄዳቸው በድንገት የተቀየረባቸው ኃይሎች አሉ፡፡ እነዚህ ኃይሎች፤ የህዝቡን ስጋትና ቁጣ እነሱ ለሚፈልጉት አላማ ያውሉታል፡፡ በተደራጀ መንገድ ያባብሱታል። ህዝቡ ለውጡ መምጣቱ ጥሩ ነው ሲል ቆይቶ፣ “እንዴ! ይሄ ነገር ሁላችንንም ሊያጠፋን ነው እንዴ? ያጠፉትን መሪዎች ከህዝቡ የማይለይ ነው እንዴ?” የሚል ስጋት እየተፈጠረበት ነው፡፡ ከላይ የጠቀስኳቸው ሃይሎች ደግሞ ይሄን እንደ መልካም አጋጣሚ በመጠቀም፤ “ይሄውልህ ያልንህ አደጋ ሊፈጠር ነው፣ ትግራይን አደጋ ውስጥ ሊከቱ ነው” በማለት ቤንዚን ያርከፈክፋሉ። “ኢትዮጵያ እያልን አንድነቱን ለማጠናከር እንጥራለን እንጂ በዚህች ሃገር ውስጥ እኛ አንፈለግም፤ እንደ አጥፊ ኃይል እንታያለን፤ ስለዚህ የኢትዮጵያ አንድነት የምትለው ነገር ላንተ አይጠቅምም” የሚል የፖለቲካ ፕሮፓጋንዳ ተጀምሯል። ግማሹ ፕሮፓጋንዳ ራስን ከጥፋት ለመከላከል የሚደረግ ነው፡፡

“ህወኃት እና የትግራይ ህዝብ አንድ ናቸው” የሚለው አባባል ብዙ ጊዜ ሲያወዛግብ ይታያል። እርስዎ በዚህ ጉዳይ ላይ ምን ይላሉ? ህወኃት እና ለውጡስ ምንና ምን ናቸው?

በህወሓት እና በትግራይ ህዝብ መሃከል ያለውን ቁርኝት በአግባቡ አለማየት ችግሩን ከመፍታት ይልቅ ሊያድበሰብሰው ይችላል። እርግጥ የህወሓት መሪዎች፤ ህወሓት እና የትግራይ ህዝብ አንድ ነው ይላሉ፡፡ ይሄ ትክክል አይደለም፤ የትግራይን ህዝብ ማሳነስ ነው። ህወሓትን የፈጠረው የትግራይ ህዝብ ነው፡፡ ህወሓት አይደለም የትግራይን ህዝብ የፈጠረው። የትግራይ ህዝብ ከፈለገ ህወሓትን ያጎለብታል፤ ካስፈለገው ደግሞ ይገድለዋል፡፡ ትግራይ ውስጥ ልጆቹን ቤተሰቡን በህወሓት በኩል ትግል ውስጥ ያላስገባ የለም፡፡ ስለዚህ ህወሓት ሲያደርገው የነበረው ትግልና በህዝቡ መሃከል፣ በደምና በአጥንት የተሳሰረ ግንኙነት አለ። ይሄ ግንኙነት የፈጠረው ስነ አዕምሯዊ ጫናም አለ፡፡ ከዚህ ጫና ራስን በአንዴ ማላቀቅ ቀላል አይደለም፡፡

በሌላ በኩል፤ ከማንኛውም ህዝብ በላይ እኮ የዚህን ሥርአት ጭቆና መታገል የጀመረው የትግራይ ወጣት ነው፡፡ በሶሻል ሚዲያ ሥርአቱ እንዲስተካከል ሲጮህ የነበረው የትግራይ ወጣት ነው፡፡ ግን ደግሞ በህወሓት ስር ሆኖ ነው ይሄን ለውጥ ማምጣት የፈለገው። ምክንያቱም ድርጅቱ፣ ቤተሰቦቹ በስሩ ተሰልፈው የተሰዉበት ስለሆነ፣ ድርጅቱን ማሻሻል ይቀላል የሚል እምነት ነበረው። ነገር ግን ወጣቱ በዚህ ትግል መጓዝ የቻለው ጥቂት እርምጃ ብቻ ነው፤ አፈናው ጠንካራ ነበር፡፡ በ2007 እና 2008 አካባቢ ትግራይ ውስጥ ተቃውሞ ይደረግ ነበር፤ ነገር ግን በዚያው ልክ አፈናው ጠንካራ ነበር፡፡ አሁንም እየተደረገ ባለው ትግል፣ ወጣቱ ህወሓትን ሪፎርም አድርጎ የለውጡ አካል ለማድረግ ይፈልጋል፡፡ ለውጡን የማይፈልጉ፣ ጥፋታቸውን በድርጅቱ ውስጥ ደብቀው ዋስትና አግኝተው ማለፍ የሚፈልጉ መሪዎች ደግሞ የወጣቱን ስጋትና ቁጣ ያባብሱታል፡፡ ለምሳሌ ጣና በለስ ለስራ የሄዱ ንፁሃን የትግራይ ልጆች፣ በትግሬነታቸው ብቻ መንግስትና ሃገር ባለበት፣ በጠራራ ፀሐይ አድኑን እያሉ ተቀጥቅጠው ሲገደሉ ስሜት ይነካል፡፡ ጥርጣሬና ቁጣ ይፈጥራል፡፡ ይሄ ደግሞ ከለውጡ በተፃራሪ ቆመው ስጋት ለሚዘሩት ጥሩ ማስረጃ፣ ማረጋገጫ ይሆናቸዋል። አሁን እየሆነ ያለው ይሄ ነው፡፡

ሶማሌ ውስጥ የተደረገው ነገር ትግራይ ውስጥ ሊመጣ እንደሚችል ወጣቱ ይነገረዋል፤ በዚህም ይሰጋል። የትግራይ ህዝብ በትግሉና በመስዋዕትነቱ ያገኘውን መብት ማንም ሰው መጥቶ እንዲድጠው አይፈልግም። ከውስጡ የወጡት አጥፊ ኃይሎችንም ቢሆን ራሱ ሊቀጣቸው ይፈልጋል እንጂ በሌላ ኃይል ተድጠው፣ አንተ የትም አትደርስም የሚል መልዕክት እንዲተላለፍለት አይፈልግም፡፡ “ጥፋት ያጠፉ ካሉ በህገ መንግሥቱ መሰረት ይስተካከል እንጂ ኃይል ያለው ሁሉ በዘፈቀደ ከህግ ውጪ፣ እኛን ወደ ጎን ትቶ ለውጥ አመጣለሁ የሚል ከሆነ፣ የኛን ክብርና ማንነት ከግምት ውስጥ ያስገባ አይደለም” የሚል ነገር ይፈጠራል፡፡ ይህ አደገኛ አካሄድ ነው የሚል ስሜት በቀላሉ እየተፈጠረ ነው፡፡ በግልፅ ለመናገር እኔም ብሆን ቀደም ብሎ የመጣውን ለውጥ እያደነቅሁ፣ ነገር ግን ኋላ ላይ በሚታየው ነገር፣ ወዴት ነው እየሄድን ያለነው? ህግና ስርአትን እያከበርን  ነው? ህዝብ እርስ በርሱ የሚጋጭበት ሁኔታ ሊመጣ ነው ወይ? የሚሉ ስጋቶች አድሮብኛል። ይሄን ሽግግር መልካም እድሎችን በሚያሰፋ መንገድ እየተራመድነው ነው ወይ? የሚል ስጋት እኔም አለኝ፡፡

የህወሓትን የፖለቲካ እንቅስቃሴ እርስዎ እንዴት ይገመግሙታል?

በአሁኑ ወቅት በህወሓት በራሱ ውስጥ የኃይሎች ፍትጊያ አለ፡፡ በአንድ በኩል አነስተኛ ቢሆንም ሪፎርም የሚፈልግ አካል አለ፡፡ አሁን የመጣው ለውጥ መልካም አጋጣሚ ነው፣ ለኛ ይጠቅመናል የሚል አለ። ህዝቡን አደራጅተን መብቱን አስጠብቀን፣ ተግባራዊ የሆነ ጥሩ ስርአት መንግሥቱ እንዲኖረው አድርገን፣ የፖለቲካ ችግሮችን መፍታት አለብን የሚል ወገን አለ። የፖለቲካ ችግሮች እኮ ትግራይ ላይ ይብሳሉ። ፓርቲና መንግስት ያልተለየበት ስርዓት ነው ያለው፡፡ የትግራይ ሥራ አስፈፃሚ፡- ፓርላማውን፣ ህግ አስፈፃሚውን፣ ኮሚሽኖችን በሙሉ ነው የሚቆጣጠረው፡፡ የህወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ነው የሁሉም ነገር ጌታ፡፡ ይሄ በትግራይ ህዝብ ላይ የሚፈጥረው መከራ፣ የፍትህ መጓደል በጣም ከባድ ነው። ከዚህ አንፃር ሪፎርሙ ለትግራይ ህዝብ ከማንም በላይ አስፈላጊ ነው፡፡ ይሄን ለውጥ ለማምጣት ፍላጎት ያላቸው ጥቂት ቢሆኑም በህወሓት ውስጥ አሉ፡፡

በሌላ በኩል ደግሞ እንደነበረው እንዲቀጥል የሚፈልጉ ኃይሎች ደግሞ አሉ፡፡ እንደነበረው ቀጥሎ፣ እነሱ ኃላፊ ሆነው ሁሉም ነገር ተድበስብሶ እንዲቀር የሚፈልጉ አሉ። አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በመሃል ሀገር የሚደረገው ፀረ-ትግራይ እንቅስቃሴ፣ በነበረው ይቀጥል የሚሉትን ኃይሎች የሚያጠናክርና ድጋፍ የሚያስገኝላቸው ነው የሚሆነው፤ ግን በግልፅ በህወሓት ውስጥ ሁለት ኃይሎች ፍትጊያ እያደረጉ ነው፡፡ ሰው ማወቅ ያለበት አሁን የትግሉ ሁኔታ ጫፍ ደርሷል። ኢህአዴግ ጠቅላላ ጉባኤ አደርጋለሁ ብሏል። ህወሓትም ጉባኤውን ለማድረግ እየተዘጋጀ ነው። በዚህ ጉባኤ ዲሞክራሲ እንዲሰፋ፣ ፓርቲና መንግስት እንዲለያይ፣ መንግስት ደግሞ  “ቼክ ኤንድ ባላንስ” በውስጡ እንዲኖረው፣ የህዝቡን መብት የሚያስጠብቁ ነፃ ተቋማት እንዲፈጠሩ፣ የፍትህ ስርዓት ትግራይ ውስጥ እንዲነግስ የሚያደርግ ጉባኤ ነው የሚያስፈልገው፡፡ ውሳኔውን ደግሞ ተግባራዊ የሚያደርጉ ወጣትና አዳዲስ አመራሮች ያስፈልጉናል የሚል ነው የህዝቡ ስሜትና ፍላጎት። ትግራይ ውስጥ የፓርላማ አባል የሚሆነው፣ ወይ የሚሊሻ አባል የነበረ ወይ ታጋይ የነበረ ነው፡፡ ሰው ለአስተዋፅኦው ውለታ የሚከፈልበት እድል ማግኛ ሆኖ ነው የቆየው። ሃሳብ የሚያመነጭ አልነበረም። ስራ አስፈፃሚውን እያወደሰ የሚኖር ነው፡፡ የክልሉ ፓርላማ አባላት የሚሆኑ ሰዎች በኔትወርክ ተሳስረው ነው የሚመጡት። ትግራይ የመልካም አስተዳደር ችግር የነገሰባት ነች። ሰው ለውጡን የሚፈልገው ዶ/ር ዐቢይን ከመደገፍ ብቻ ሳይሆን ለውጡ የግድ ስለሚያስፈልገው ነው፡፡ እናም ለውጥ ለማምጣት የሚጥሩትን ነው የሚደግፈው፡፡ በስብሰባ ለመካፈል ወደ ትግራይ ስመለስ፣ የተተበተበው ኔትወርክ ካልፈረሰ፣ የትግራይን ህዝብ እንደ ምርኮ ይዞ ሊጠቀም የሚፈልገው ኃይል ከጨዋታው ካልወጠ፣ ለትግራይ ብቻ ሳይሆን ለሃገርም አደጋ ይሆናል የሚል እምነት አለኝ፡፡ ከዚህ እምነት ተነስቼ፣ በክልሉ የሚደረገውን ለውጥ እደግፋለሁ። በዚህ መሃል ግን መሃል አገር የሚደረገወ ፖለቲካ፣ ለውጡን የሚደግፍና ለለውጥ ኃይሉ ዋስትና የሚሰጥ መሆን አለበት፡፡ የትግራይ ህዝብ ታግሎ ያመጣውን ህገ መንግስት እንደ ዋስትና ያየዋል፡፡ የህገ መንግስቱ ዋነኛ እምብርት ሰብአዊ መብትና ዲሞክራሲያዊ መብትን ማክበር ነው፡፡ ህወሓት ዋነኛውን ስልጣን ይዞ በነበረ ወቅት እነዚህን መብቶች ረግጦ ነው ሲገዛ የቆየው፡፡ የትግራይ ህዝብም መብቱ ተረግጦ ነው የኖረው፡፡ ስለዚህ ህገ መንግስቱ ሙሉ ለሙሉ እንዲተገበርና እንዲከበር ነው እየጠየቀ ያለው። አንቀፅ 39ን እንደ ዋስትና ነው የሚመለከተው፡፡ ይህ ሲባል በኢትዮጵያዊነት ይደራደራል ማለት አይደለም። ራሱን ከኢትዮጵያዊነት ነው የሚያስተሳስረው። ኢትዮጵያዊነት ከደሙና ከአጥንቱ ጋር የተዋሃደ፣ ታሪኩም ነው፡፡ የመነጠል ፍላጎት ትግራይ ውስጥ የለም፡፡ ነገር ግን አንቀፁ ዋስትና ይሰጣል፣ መብትን ለማስከበር ይረዳል ብሎ ያምናል፡፡ የትግራይ ህዝብ፣ ህገ መንግስቱ ይከበር ሲል ከዚህ አንፃር ነው፡፡

እርስዎ በትግራይ በሚደረጉ ተከታታይ ስብሰባዎች ላይ እየተሳተፉ ነው፡፡ ለውጡን እውን ለማድረግ በማገዝ ረገድ የእርስዎ ዓይነት (በመንግስትም በፓርቲም ውስጥ የሌሉበት) ሰዎች አቅምና ተጽዕኖ ምን ያህል ነው ብለው ያምናሉ?

ድርጅቱን ለ40 ዓመት ሲመሩት የነበሩ ሰዎች አሁን ህዝቡ እንደማይፈልጋቸው ያውቃሉ፡፡ ከእንግዲህ የማዕከላዊ ኮሚቴ ወይም ስራ አስፈፃሚ አባል መሆን እንደማይችሉ ያውቃሉ፡፡ ስለዚህ አሁን የሚደረጉትን ጥረት እነሱን የመሰሉ የእነሱን ሃሳብ በቀላሉ የሚገዙ ወጣቶችን መልምለው አስጠግተዋል፤ የመብራቱን ማንቀሳቀሻ ግን በእጃቸው ይዘው እስትንፋሱን እነሱ እየሰሙ መቆየት ነው የሚፈልጉት፡፡ እኛ እያደረግን ያለው ጥረት ይሄን ለማምከን ነው፡፡ በዚህ ጥረት ግን የክልሉ ሚዲያ ሃሳባችንን እንድናወጣ እድል አልሰጠንም። በቅርቡ ዶ/ር ደብረፂዮን፤ ይከፈትላችኋል ብለውናል፡፡ እሱ ከተሳካ ይሄን የሪፎርም ሃሳብ ለማስረዳት እንጥራለን። የሚዲያ እድል አለማግኘታችን፣ ሃሳባችንን ለማስተጋባት እንዳንችል አድርጎናል፡፡ ሁለተኛው ደግሞ ድርጅቱ ጉባኤ የሚያደርግበት ጊዜ አጭር ነው፡፡ ለ3 ወር ቢራዘም ጥሩ ነበር፡፡ በእነዚህ ወራት ውስጥ ጥሩ መንቀሳቀስ እንችል ነበር፡፡ አሁን ግን ጉባኤው በሁለት ሳምንት ጊዜ ውስጥ ነው የሚካሄደው፡፡ ጉባኤተኛውን ተመራርጠው ጨርሰዋል፤ ስለዚህ ጥረታችን የተገደበ ይሆናል፡፡ ሶስተኛው ችግር፤ እኛ በድርጅቱ መዋቅር ውስጥ የለንበትም፡፡ የመዋቅር አካሉም አይደለንም። በክልሉ ያለው ነባራዊ ሁኔታ ደግሞ ህወሓት 7 መቶ ሺህ ገደማ አባላት አሉት፡፡ አብዛኛው መዋቅር እርስ በእርስ የተሳሰረ ነው፡፡ በኢኮኖሚና ፖለቲካዊ መንገድ በኔትወርክ የተሳሰረ ነው፡፡ እንዲህ በኔትወርክ የተሳሰረና ከላይ የወረደለትን መመሪያ ብቻ እየተከተለ ከሚሄድ አካል ጋር ነው እየተጋፈጥን ያለነው፡፡ ይሄ ቀላል አይደለም፡፡ ለውጡ እውን እንዲሆን ይሄ ኔትወርክ መፈራረስ አለበት፡፡ በዚህ መሃል ግን ተስፋ የሚሰጥ ነገር ደግሞ አለ። በተለይ ወጣቱና የዩኒቨርሲቲ ምሁራን “በቃን! ለውጥ እንሻለን” እያሉ ነው፡፡ ይሄ ፍላጎት መኖሩ ለውጡን አይቀሬ ያደርገዋል። አንድ ማረጋገጥ የምፈልገው፣ በቀጣዩ የህወኃት ጉባኤ፣ ለውጡን የማይደግፈው ቡድን ስልጣን ላይ ከወጣ ሰላም አይኖርም፡፡ ህወሓትም እንደ ድርጅት ለመቀጠል ፈተና ውስጥ ይገባል፡፡ ሙሉ ለሙሉ ህዝቡ እና ህወሓት ይፋታሉ፡፡

እርስዎ በህወሓት ቀጣይ ጉባኤ፣ ምን ዓይነት ሪፎርም ነው የሚጠብቁት?

ትልቁ ነገር መዋቅራዊ ለውጥ ለማድረግ መወሰን ነው። ለምሳሌ መንግሥትና ፓርቲ መነጠል አለበት። ይሄ መነጠል እውን እንደሚደረግ የሚተላለፍ ውሳኔ መስማት እፈልጋለሁ፡፡ በተግባርም መፈፀም አለበት። ሁለተኛ የቁጥጥር ስርአት እንዲፈጠር እፈልጋለሁ፣ ገለልተኛ የፍትህ ስርአት እንዲኖር እሻለሁ፡፡ እስካሁን የፍትህ ቢሮ ኃላፊው ህወሓት ይሆንና እያንዳንዱ ውሳኔ በዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት መሰረት ወደ ታች ይወርድ ነበር፡፡ ፓርላማው ጥቅም አልባ ነው። የፍትህ አካሉ በጠቅላላ ለፓርላማው ተጠሪ መሆን ነበረበት፤ ነገር ግን ውለታ መክፈያ ፓርላማ ተይዞ የፍትህ ስርአቱ ለፓርላማ ተጠሪ ነው ቢባል ለውጥ አያመጣም፡፡ ስለዚህ ፓርላማው ራሱ ውለታ እየተቆጠረ መጥቀሚያ ሳይሆን ሃሳብ ያለው ሰው በውድድር የሚገባበት እንዲሆን ያስፈልጋል። ፓርላማው፤ ጠንካራ ስራ አስፈፃሚውን የሚቆጣጠር እናደርጋለን ብለው በይፋ መወሰን አለባቸው፡፡ ነጻና ገለልተኛ የፀረ ሙስና፣ የሰብአዊ መብት አጠባበቅ ኮሚሽኖች እናቋቁማለን ብለው መወሰን አለባቸው፡፡ በአጠቃላይ የትግራይ የፖለቲካ ሪፎርም አጀንዳ ነው፣ የዚህ ጉባኤ ዋነኛ አጀንዳ መሆን ያለበት። የኢኮኖሚ ጉዳይ በኋላ የሚደርስ ነው የሚሆነው፡፡ የዚህ ጉባኤ ዋና አጀንዳ፤ የፖለቲካ ሪፎርም አጀንዳ ነው መሆን ያለበት፡፡ የሚመረጠው የማዕከላዊ ኮሚቴም፣ ውሳኔ ከተላለፈባቸው አጀንዳዎች ጋር የተስማማ መሆን አለበት። ይህ ከተደረገ ትግራይ ውስጥ ለውጥ ይጀመራል፡፡

ሌላው ህገ መንግስት በስርአት አልበኝነትና በጫጫታ ሳይሆን በስርአቱ እንዲታይ፤ መሻሻል ካለበትም መሰረቱን ሰብአዊ መብትና ዲሞክራሲን እንዲሁም የብሄር ፌደራሊዝምን ታሳቢ አድርጎ፣ በህጉ መሰረት እንዲሻሻል የሚያደርግ ውሳኔ እንዲወስኑ እጠብቃለሁ፡፡ እነዚህን ጉዳዮች ከወሰኑ ትግራይ ውስጥ ትልቅ ሪፎርም ይመጣል። በሃገር አቀፍ ደረጃም ለውጡ ፍሬያማ እንዲሆን ያደርጋል።

ነገር ግን በዚህ አጭር ጊዜ ውስጥ የተዘጋጀው ጉባኤ፣ ይሄን ውሳኔ ይወስናል የሚል ተስፋ ብዙም የለኝም። ምክንያቱም ለውጡን የማይፈልጉ ኃይሎች፣ ቀደም ብለው መስራት ያለባቸውን ስራ ውስጥ ሰርተዋል፡፡ ስብሰባው እንዲራዘምና ሰው እንዲወያይበት ይደረግ ዘንድ የመንግስት አመራሮችን ለምኛለሁ፤ ግን እስካሁን የተሰጠን መልስ ብዙም አይራዘምም የሚል ነው። በነገራችን ላይ እኔ ወደ ፖለቲካው የመግባት ፍላጎት የለኝም፡፡ ፖለቲካው እንዲስተካከል ግን እፈልጋለሁ፡፡ ከዚህ አንፃር እንደ ማንኛውም ዜጋ፣ ሃሳቤን መስጠት እቀጥላለሁ፡፡

Ethiopia Violence A Concern Despite Reform Promises

16 Aug

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

by Human Rights Watch

Government Should Address Killings in Somali and Oromia Regions

Ethiopia’s new Prime Minister Abiy Ahmed has electrified his country with a range of reforms since he took office in April, including the release of hundreds of political prisoners. But recent incidents of ethnically and religiously-charged killings in Ethiopia’s Somali and Oromia regions point to ongoing tensions in the country. Much more government attention to these killings, including investigations and justice, is critical to ensuring all citizens can benefit from Abiy’s bold agenda for change.

In Jijiga, capital of the restive Somali region, a youth group known as Heego, which is loyal to the region’s former president Abdi Illey, and the region’s paramilitary Liyu police carried out attacks earlier this month that left many people dead. The Ethiopian Orthodox church said eight of its churches were burned, and more than 15 people, including 7 priests, were killed. Hundreds of people reportedly took shelter in a church compound after their homes were destroyed. The Ethiopian Human Rights Commission said its Jijiga office was also attacked, with offices burned and staff beaten. Officials said they believe the attackers were trying to stop the Commission’s recent investigation into human rights abuses in the area.

Ethiopian authorities established the Liyu police in 2007 to combat the insurgent Ogaden National Liberation Front (ONLF); the paramilitary force has frequently been implicated in extrajudicial killings, torture, and rape. In response to Abiy’s reforms, some members of the ONLF declared a unilateral ceasefire on August 12.The government has yet to announce concrete plans for substantially reforming or eventually disbanding the Liyu police, despite their involvement in cross-regional attacks. For example, Liyu police reportedly killed 41 people and injured 20, in Oromia’s Eastern Harerege a few days ago.

At least 15 people in other parts of the country – DireDawa cityShashemene, Tape town, and Adama city – were also killed in ethnically-charged mob justice and rioting in August.

The political and ethnic dynamics around these recent killings show that despite reforms and improved rhetoric on human rights from the federal government, insecurity is still a problem – particularly where Liyu police roam unchecked. Bringing perpetrators swiftly to justice is the only way to not only stem the violence, but also signal to Ethiopians that the country is changing for good.

መንግሥት የሕግ የበላይነትን በማስፈን ሕገወጥ ተግባራትን ሊያስቆም ይገባል!

16 Aug

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

አዲስ አበባ ፣ ነሐሴ 9 ፣ 2010 (ኤፍ ቢ ሲ) መንግሥት የህግ የበላይነትን በማስፈን በሀገሪቱ አንዳንድ አካባቢዎች የሚታዩ ሕገወጥ ተግባራትን ሊያስቆም እንደሚገባ አስተያየት ሰጭዎች ተናገሩ።

ያለፉት ሶስትና አራት ወራት ብዙ መልካም ዜና ተሰምቶባቸዋል ኢትዮጵያውያንም ትልቅ ተስፋን ሰንቀው ቆይተዋል።

ይሁን እንጅ በሀገሪቱ አንዳንድ አካባቢዎች የተፈፀሙ ሁከትና ግርግሮች ይህን ተስፋ ማደብዘዝ መጀመራቸውን አስተያየት ሰጭዎች ይናገራሉ።

እነዚህን ሥጋቶች የፈጠሩት ሁከትና ግርግሮች የበርካቶችን ሕይወት አሳጥተዋል፤ በንብረት ላይም ከባድ ውድመት አድርሰዋል።

ጣቢያችን ያነጋገራቸው አስተያየት ሰጭዎችም በቅርቡ በአንዳንድ አካባቢዎች የተፈጸሙት ተግባራት ሰብዓዊነት የጎደላቸው አሳፋሪና ሊደገሙም የማይገቡ መሆናቸውን ተናግረዋል።



ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ችግር በተከሰተባቸው አካባቢዎች ስርዓት አልበኝነት ነግሷል የሚሉት አስተያየት ሰጭዎቹ፥ የሰው ሕይዎት በአሰቃቂ ሁኔታ ማጥፋት፣ ንብረት ማውደም፣ ተሽከርካሪ አስቁሞ መፈተሽና ሌሎች ሕገወጥ ድርጊቶች በመንጋ ይፈፀማሉ ብለዋል።

ይህ ደግሞ ሥርዓት አልበኝት መሆኑን ጠቅሰው፥ ድርጊቱ ለውጡን ያልደገፉ ጥቂት አካላት የሚመሩት መሆኑንም አንስተዋል።

እንደ አስተያየት ሰጭዎቹ ችግር በተከሰተባቸው አካባቢዎች የፀጥታ ሀይሎች በፍጥነት አለመግባትና ከገቡ በኋላም ዝምታን መምረጥ እንዲሁም አጥፊዎችን የመቅጣቱ ነገርም ተቀዛቅዞ ታይቷል።

በአጀብ የሚንቀሳቀሱ ወጣቶችም አጥፊ የሚሏቸውን አካላት በሕግ አግባብ እንዲቀጡ ከማድረግ ይልቅ ራሳቸው የመቅጣት ያልተገባ እንቅስቃሴ ውስጥ መግባታቸውም ተገቢ አይደለም ነው የሚሉት።

በመሆኑም መንግሥት ይህን ፈር የለቀቀ ድርጊት በማጤን የሕግ የበላይነትን ሊያሰፍን እንደሚገባው ጠቅሰው፥ አጥፊዎቹን ወደ መቅጣት ሊሸጋገር እንደሚገባውም አስረድተዋል።

ህብረተሰቡም አጥፊዎቹን በማጋለጥ አሁን የተገኘውን ለውጥ ለማጣጣም ነገሮችን በሰከነ መንገድ ማየት እንደሚገባውም ጠቁመዋል።

የፀጥታ አካላት ሚናቸውን በአግባቡ እና በፍጥነት አለመወጣትም ወጣቶች በሀሰተኛ መረጃ ተነሳስተው ያልተገባ ተግባር እንዲፈጽሙ እና ፍትህ የመስጠት ሥራ ላይ እንዲሰማሩ ማድረጉን ገልፀዋል።

በመሆኑም የፀጥታ እና የፍትህ አካላት በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች እየተስፋፉ የመጡ ሕገወጥ ድርጊቶችን የህግ የበላይነትን በማስፈን ሥርአት እንዲይዙ ማድረግ አለባቸው ነው ያሉት።

Ethiopian Conflict Disrupts School for Tens of Thousands

26 Jun

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

Conflict in Ethiopia’s vast Oromia region has disrupted formal education for tens of thousands of youngsters, authorities there say.

Violent attacks on mostly ethnic Oromo communities have forced 159 schools in five regions to close at least temporarily in the past two years, said the Oromia Educational Bureau’s head, Tola Bariso.

He said about 65,000 students — at least half of whom fled to Oromia from Ethiopia’s neighboring Somali region — have been displaced, along with their families. He did not say how many of those youths were enrolled in other schools.

Fear of violence is keeping some students out of school, and even for those who do attend it compromises the ability to learn, officials and local residents told VOA’s Horn of Africa service.

“I can count many neighbor children who are staying home in fear for their lives,” said Abdule Jima, a 27-year-old local government employee living in the eastern Oromia town of Chinaksen. There, 27 schools have closed, with the acting mayor estimating that 22,000 youngsters have missed classes for at least six months.

“What kind of generation are we going to have?” Jima asked. “You can imagine a kid growing up in a village where every day you hear shots and [see] people fleeing.”

In a joint report issued last week, Ethiopia’s government and the United Nations said “inter-communal violence” along the winding border between Oromia and eastern Somali state region has displaced more than one million people since 2012. Most have fled since last September.

Bariso and other Oromia officials blame much of the violence on the Liyu police, a paramilitary force based in the country’s Somali region. As in the past, the Liyu police administration did not respond to repeated interview requests by VOA.

Sporadic attacks by the Liyu began at least five years ago, escalated in December 2016 and subsided before a renewed wave of attacks began in late May. Some officials and residents said the Liyu police are seeking territorial expansion and economic advantage on behalf of the Somali state government. Its president, Abdi Mohamud Omar, also known as Abdi Illey, started the paramilitary force in 2007 when he was the state’s security chief, according toOPride, a website run by citizen journalists in the Horn of Africa diaspora.

Earlier this month, the rights group Amnesty International called upon Ethiopia’s government to “immediately disband the Liyu Police unit” based on what it alleged “may amount to extrajudicial executions” of at least 14 people in several attacks.

In Moyale, a major market town that straddles the Ethiopia border with Kenya, violence has left at least 20 people dead since March. But the tensions, which go back for years, feed anxieties in school-age children and their families.

“One day, they are in school. The next day, they are out,” Godana Bule said of students such as his 10-year-old son, who goes to Arbale Elementary School in Moyale.

Bule has four other children. “We, as a family, and the children themselves are so scared to go to school,” he said. “We used to take them to school on a motorbike. Now, the [Liyu] force is shooting people on a motorbike almost every day.”

Bule said he had sought help from the federal military command post in Moyale but was turned away. He and other residents said the military usually does not protect civilians from Liyu police, even though the force is operating outside its Somali jurisdiction.

Aschalewu Yohanis, Moyale’s mayor, estimated that more than 4,000 children in his town missed school this year because of violence. He said despite that disadvantage, “even the students who didn’t attend schools properly decided to take the [national university entrance] exam” earlier this month. They’ve reasoned that even if they’re unprepared now, the situation could worsen in the future and they might be even less prepared for testing, he explained. Test results are expected later this summer.

In and around Gumi Eldallo, a town in the southern Oromia region, most youngsters from pastoralist or herding families have big gaps in school attendance, said the town’s mayor, Wario Golicha. He said seven schools have closed in the region as families fled conflict.

Bariso, the Oromia region’s education chief, said conflict also has driven ethnic Oromo teachers out of Somali region — including 437 from the regional capital of Jijiga. “They are assigned to various schools in Oromia,” he said.

Some students, too, have been reassigned. But that creates another challenge: overcrowding. After absorbing displaced students, a single classroom might have as many as 80 students, Bariso said.

The education chief said the regional government is working to reopen schools. But for now, many Oromo families feel vulnerable and inconsistently send youngsters to school.

“I wouldn’t call that an education,” said Bule, “but that is the only option we have.”

/VOA‘s Horn of Africa service

 

አማራ ተፈናቃዮችን አስመልክተው አቶ ለማ መገርሣ የወሰዱት እርምጃና የተናገሩት የተጠናከረ ድጋፍና ልዩ ትኩረት ያሻዋል!

17 Jun

በከፍያለው ገብረመድኅን The Ethiopia Observatory (TEO)

የግብጽና ሞሮኮ፣ የስፔንና ፖርቱጋልን የሶቺ እግር ኳስ ጫወታዎች ካየሁና ከማሸለቤ በፊት— ከሃገሬ ከወጣሁ ካለፉት አሥርታት ሁሌም እንደማደርገው— ሃገር ቤት እንዴት እንደሆኑ ለማወቅ አርብ ሌሊት ዜና ማፈላለግ ጀመርሁ።

በድንገት ‘ሰበር ዜና’ ተብሎ አቶ ለማ መገርሣ፡ ከኦሮሚያ የተፈናቀሉት አማሮችን ኢትዮጵያዊ መብቶች ለማስከበር መንግሥታቸው ስለወሰዳቸው እርምጃዎች — ማለትም በሺዎች የሚቆጠሩ ‘ሕወሃታዊ’ ኦሮሞ ካድሬዎችን አባሮ—አማሮቹ ወደ ተፈናቀሉባት ኦሮሚያ እንዲመለሱ ዝግጅት በማድረግ ላይ መሆናቸውን ስሰማ፣ በሃገራችን የተሻለ ጊዜ ሊመጣ እንደሚችል ጠቋሚ በመሆኑ እጅግ ተደሰትሁ!

ዜናውን የሕወሃቱ ፋናም “ከኦሮሚያ ክልል የተፈናቀሉ የአማራ ክልል ተወላጆችን ወደ ቦታቸው እንመልሳለን – ርዕሰ መስተዳደር አቶ ለማ መገርሳ” በማለት አውጥቶታል።

በመሆኑም፣ ይህን መሠል በጎ፣ መርህ ላይ የተመሠረቱና ጎህ ቀዳጅ ጥረቶቻቸውን በመላ ሕዋሴ ለመደገፍ ለራሴም መመሪያ ሠጠሁ!

በትውልዴ እንደብዙ ኢትዮጵያውያኖች ድብልቅ ብሆንም፣ ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያውያን የሚሆነው መልካም ነገር ሁሉ የሚያስደስተኝ ጉዳታቸው የሚያስከፋኝ ንጹህ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ነኝ! ሃገርን በሚመለከትም እምነቴ መርሆዎቼም በዚሁ ዙርያ የሚያጠነጥኑ ናቸው።

በአንድ ወቅት—ከሁለት ዓመት በፊት ይመስለኛል— ለመጀመሪያ ጊዜ በጽሁፍ እንደገለጽኩት በአባቴ የወለጋ ኦሮሞ በእናቴ አማራ ነኝ ከመንዝ። ወላጆቼም በደንብ ያስተማሩኝና ያስረከቡኝ፣እኔም እሰከዛሬ በእነዚህ 70 ዓመታት ያለወጥኩት ነገር ቢኖር ኢትዮጵያውነቴንና ኢትዮጵያን እንድወድ፣እንዳከብር፣ እንደዜጋም ለኢትዮጵያ መኖርን ነው!

እግዚአብሔር ይመስገንና ይህም ወደ ልጄም የተላለፈ ይመስለኛል!

የአቶ ለማ መገርሣ ንግግሮች ብዙ ጊዜ — እንደ አብዛኞቹ የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ሁሉ—ይጥሙኛል። ነገር ግን አቶ ለማን በልቤ በደንብ ያገኘኋቸው ከላይ እንዳነሳሁት አርብ በሰማኋቸው የተፈናቀሉ አማሮችን አስመልክተው ባደረጉት ንግግራቸው ነው።

ምን ማለቴ ነው?

የአቶ ለማ ንግግር ስህተት አግኝቶ በማረም ስም የፖለቲካ ጥቅሞች ለማሰባብሰብ የታቀደ የፖለቲከኛ መፍትሄና አሰተሳሰብ ጠረን አላሸተትኩበትም!

እንዲያውም ንግግራቸው በመፍትሄው ላይ ብቻ ያተኮረ ሣይሆን፣ የሕወሃት ጉልበተኛ ካድሬዎችና ምልምሎቻቸው ሕዝብ የማፈናቀል ሥራዎች በማንኛውም መለኪያ እኩይ ተግባር መሆናቸው በሚገባ ስላሠመረበት ነገ ለሚኖረን የግልና የጋራ ሕይወታችን ጠንካራ መሠረት ይጥላል የሚል ተስፋ አሳድሮብኛል።

ሃሣባቸው ቅን፣ተቆርቋሪና የዜጎች በሃገራቸው የትኛውም ክልል ውስጥ — ኦሮሚያ ውስጥ — የመኖር መብቶችን ለማስከበር መንግሥታቸው እንደሚሠራ የሚያጠራጥረኝ ምክንያት አላገኘሁበትም!

በወጣትነት ዘመኔ፡ ዓለማችን በዘር ጭምር የተከፋፈለች መሆኗን ሳልገነዘብ ረዥም ዓመታት ፈጅቶብኛል — ማለትም ቀኃሥ ዩኒቨርሲቲ የሁለተኛ ዓመት እስከሆንኩበት ጊዜ ድረስ!

በዚያን ወቅት ከንፍ እስካወጣ ድረስ  የወድኳትን ሁሌም ጎኔ ትቀመጥ የነበረችውን የክረን ተወላጅ ለተብርሃን ሃድጉን (ነፍሷን ይማረውና) በመውደዴ፣በኢርትራዊ አጎቷ (አሳዳጊዋ) ‘ከጋላ’ ጋር መውጣቷን ካላቆመች በማለት አንድ ቀን በጥፊ ሲላት ከንፈሯ ተሠንጥቆ መጥታ ሳየችኝ ምን ያህል አንጀቴን እንዳበገነው ምን ጊዜም አይረኝም!

በዚያኑ ሰሞን ነው ስድስት ኤርትራ ተወላጅ ሴቶች ከዩኒቨርሲቲው ጠፍተው(በደንብ ካስታወስኩ ከቢዝነስ ኮሌጅ፣ አርትስ፣ ፋርማሲ፣ ጂኦሎጂ ወዘተ)  በረሃ የገቡት —የኔን ለቲንም ጨምሮ። እሷ ለኔ የነገረችኝ ነገር የለም!  እንዲያውም ፖለቲካ እስከዚህ አታወራም!

በድርጅታዊ ዲሲፕሊን ምክንያት አፍናው እንኳ ቢሆን፡አብረን በነበርንበት ወርቃማ የፍቅር ወቅት ራሷንና  ሃሣቧን ሙሉ በሙሉ ስላካፈለችኝ፣ አሁን ይህ ቢሆን ያ ቢሆን በሚል ፋንድያ ውስጤ የተወወችውን መልካም ትዝታ ላጨቀየው አልሻም!

ለኔ በቂዬ ነው፣ እናቷ ስለታመሙ በማግሥቱ ባላሰበችው ሁኔታ አሥመራ እንደምትሄድና ያንን ሌሊት አብረን ማደር እንደሚገባን ነግራኝ፡ ከምሽቱ አራት ሰዓት በኋላ ሆቴል አፈላልገን ያደርንበት ያ ሌሊት የመጨረሻችን ሆኖአል።

ብዙም ሣይቆይ፣በኤርትራ የሚንቀሳቀሱ የተከፋፈሉ ድርጅቶች የእርስ በእርስ ግጭት ምክንያት ለቲ መገደሏን ያረዳኝ የጋራ ጓደኛች መለስ ተክሌ ነበር። ትግራዊው መለስ ተክሌ ማለትእሱንም ነፍሱን ይማረውናማዘጋጃ ቤት ላይ ቦምብ በማፈንዳት ደርግ ንጅሎት የረሸነው በኋላም መለስ ዜናዊ ስሙን የተዋስው ግለሰብ ነበር

ያ ፈጣን የምሬትና የትግል ወቅት፣ ኢትዮጵያውያን እጅግ በተፋጠነ ሁኔታ በዘር ስለመከፋፈላችን ለመጀመሪያ ጊዜ አዲስ ትምህርት ውስጤ ማስገባቱ ሳያንስ፣ ለቲ ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ከሕይወቴ እንደወጣች መቅረቷ ነበር ለኔ ትልቁ ኪሣራዪ!

እኔም በወቅቱ ኃዘኔ ባስገደደኝ መሠረት፡ ለተወስነ ጊዜ ትምህርቴን ትቼ በሎንቺና ከአዲስ አበባ-ናዝሬት ከዚያም ሶደሬ ሄጄ በየቀኑ ማልቀስን ለቀናት ሥራዪ አደረግሁት። ከሶደሬ መቼ እንደምመለስ አላውቀውም ነበር— ሕይወት ትርጉሙ ስለተበላሸ — በአጠቃላይ ራሱ መመለሴን ጭምር! 

ምናልባትም በአምላክ ትዕዛዝ ይሆናል፣ አንድ ቀን ተቀምጨ እተክዝ በነረበት ሶደሬ ወንዝ ዳር ጫካው ሸፈን ባደረገው ሰሜን ምሥራቅ በኩል፣ አንድ አናሣ አዞ  ወደ እግሬ በድንገት መጠጋት አሥደንግጦኝ፣ስሜቴ ተለዋውጦ ከመቅጽበት ከሶደሬ ወደ አዲስ አበባ  ወደ ትምህርቴም እንድመለስ አደረገኝ!

ዘርንና የዘር ሐረግን ዐይነቶች ሥጦታዎችን ምክንያት የሚያደርግ ዘረኝነት በታወረ ስሜት ከመመራት አይለይም

ከአሥራ አን ዓመታት በፊት ባለቤቴ ሃገሯን በመወከል ለንደን ስብሰባ ሳለች፣ ድሮ በመካከከኛ ዕድሜ የነበርን ዲፕሎማቶች ሳለን በትዳር በመተሳሰራችን ምክንያት፤የአባቴን ስም በመውሰዷ፣ ስብሰባ ላይ ያገኛት የሕወሃት ተወካይ በደስታ ‘ባልሽ ትግራዊ’ ነው ብሎ ሲጠይቃት፣ደንገጥ ብላ:  “ከተጋባን 16 ዓመታት አልፈዋል። ባለቤቴ እስካዛሬ የነገረኝ ግን ኢትዮጵያዊ መሆኑን ብቻ ነው” ብላው ቤት ስትመለስ እንደምትጠይቀኝ አረጋግጣለት ያጋጠማትን አጉል ሁኔታ ስታጫውተኝ እግዚአብሔር ይመሰገን ማለቴን አስታውሳለሁ!

ለምንድነው ለዚያ ግለሰብ የኔ ትግሬነት ያጓጓው?  የማያውቃትንስ ግለሰብ ባሏ ትግሬ መሆኑን በእርግጠኝነት ለማብሠር የደፈረው ምን ዐይነት ሞራል ድህነት ቢያጠቃው ይሆን ብዬ ተገረምኩ! ለነገሩ የምናስበውን ሁሉ መናገር ወይንም መጠየቅ እንደማንችል እንኳ እንዴት ከቤቱ አልተማረም? ዲፕሎማት ሆኖስ እንዴት አልታየውም በማለት አዘንኩለት!  በአስተዳደግ ኢትዮጵያውያን ‘ለከት’ የሚሉት ነገር ስለሌለው ማለቴ ነው — ባህሪውና አሠራሩ የሚታዘንለት ዐይነት ባይሆንም!

ድሮ ሣይኮሎጂ ስንማር፣”…emotions narrow the field of consciousness” የሚለው ዛሬ የሰማሁት ያህል አዕምሮየ ውስጥ በየዕለቱ እንደ አዲስ ሆኖ መሰማቱ ብቻ ሣይሆን፡ የራሴንም ሃሣብ ( Conscious thought እና unconscious thought) መመርመሪያዬ ሆኖ፣ቆም ብዬ ራሴን በአስፈላጊ ሁኔታዎች ላይና አጋጣሚ ውስጥ እንዳይ ረድቶኛል።

The Jungian Model of the Psyche ተሰኘ የሳይኮሎጂ ጽሁፍ ከምንወያይበት ጋር በተያያዘ የሚከተለውን አሥፍሮ አነበብኩ፡

“To [Carl] Jung, the ego was the center of the field of consciousness, the part of the psyche where our conscious awareness resides, our sense of identity and existence. This part can be seen as a kind of “command HQ”, organizing our thoughts, feelings, senses, and intuition, and regulating access to memory. It is the part that links the inner and outer worlds together, forming how we relate to that which is external to us.”

በቀላሉ ስንተረጉመው፣ መባል የሚገባንና የማይገባንን ለመለየት ማስቻሉ እንደ አንድ ምሣሌ ልንወሰደው እንችላለን። በሌሎች ፊት መባል የሚችሉትንና የማይቻሉትን የምንመዝንበት የአዕምሮ/  የሃሣብ ፋብሪካችን የሥራ ክፍፍል ጭምር ነው። ሁሉም ሰው ከራሱ የሚደብቀውን ሃሣብም የሚፈትለው በ unconscious thought process  ክፍለ አዕምሮው ነው።

በሌላ በኩል ደግሞ፣unconscious thought process ክፍል ውስብስብ ነገሮችን ግለሰቡ በደመነፍስ የሚተነትንበትና ጥልቅ ሥራዎችን የሚያከናውንበት የአዕምሮ/መንፈስ አካል ነው!ባለድርጊቱ የሠራውን ያውቃል፤ ጥሩውንም መጥፎውንም ይለያል። መጥፎው እጅግ መጥፎ ሲሆን ግን ባለድርጊቱ ራሱም ማወቅ ስለማይፈልግ በunconscious thought process  ውስጥ  ይሠውረዋል!

የኦሮሞና ሶማሌ ክልሎች ሚሊዮን ሕዝብ መፈናቀል ሳያንስ— በሰሞኑ ግርግር  በደቡብ ኢትዮጵያ 15 ያህል ሰዎች መገደላቸው አስቆጥቷችው  ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ የድርጊቱን ፈጻሚዎች  “የኢትዮጵያን ደኅንነት የማይሹ ‘የቀን ጅቦች’ ያናፈሱት ግጭት” በማለት የተጠቀሙበት አገላለጽ ትክክለኛ ነው! 

እንዲሁም ከላይ የጠቀስኩት ለባለቤቴ የሕወሃት ተወካይ ያቀረቡት ጥያቄ ጸያፍነቱን ተናጋሪው/ባለጉዳዩ/የሆነ ጥቅም ፈላጊው ይሉኝታ ወይንም ለከት ስለሌላቸው በመሆኑ፣ በዚህ ረገድ ሃገራችን ባለፉት 27 ዓመታት የታዩት ዐይነት ዘረፋዎች ባህልና የሕይወት ጎዳና ከመሆናቸው በፊት ብዙ የማስተካክል ሥራ መሥራት እንደሚያስፈልግ ይሰማኛል።

ሊከናወን የሚገባውም የሥራ ዐይነት የሚከተሉትን ይጨምራል፦

ሀ. ይህንን ግለሰብ ዘረኝነት ኋላ ቀር አስተሳሰብና ለኅብረተሰብም ጠንቅ መሆኑን ማስተማር አስፈላጊነት (አቶ ለማ እንዳደረጉት)፤ እንዲሁም፣

ለ. ለራሱም እንደግለሰብ ይህንን ዐይነት አስተሳሰብ በunconscious thought/mind ፕሮሴስ የመካሄዱን አስፈላጊነት ተገንዝቦ በሕዝብ መካከል ከሚደረግ የሃሣብ ልውውጥ እንዲወገድና እንዲሁም በፓሊሲ አሠራርና አፈጻጸም መግቢያ ቀዳዳ እንዳያገኝ የመድፈን አስፈላጊነት ሊሠመርበት ይገባል።

ይህንን በተመለከተ፣ ከላይ ስለ አቶ ለማ መገርሣ ንግግር ጠቃሚነትና የወደድኩት ክፍል ውስጥ አንዳልኩት — ‘ንግግራቸው በመፍትሄው ላይ ብቻ ያተኮረ ሣይሆን፣ የሕወሃት ጉልበተኛ ካድሬዎችና ምልምሎቻቸው ሕዝብ የማፈናቀል ሥራዎች በማንኛውም መለኪያ እኩይ ተግባሮች መሆናቸው በሚገባ ስላሠመረበት ነገ ለሚኖረን የግልና የጋራ ሕይወታችን ጠንካራ መሠረት ይጥላል የሚል ተስፋ አሳድሮብኛል’ ያልኩት ለዚህ ነው።

እንደተለመደው ዘወትር ኢትዮጵያ ብዙ አደጋ ያንዣብባታል! ነገር ግን ቴዲ አፍሮ ‘ኢትዮጵያ’ በተሰኘው አልበሙ የኢዮጵያ ጠላቶች ብዙ ቢሞክሩም፥ እነርሱው እንደሚቃጠሉ ያስታውስናል!

ይህ በነጋ ቁጥር በሃሣባችን ውስጥ የሜመላለስ ቢሆንም፡ ቤተሰብ ባህሉና እሱነቱ በሕወሃቶች በተናደበት ሁኔታ በራሱ አቶማቲሲቲ ስለሌልው፡ በሃገር ደረጃ ይህንን ለመቋቋም በሕግ ደረጃ፡ በባህል ትምህርት፡ በቲአትር፡ ፊልም ጠንከር ያለ ጥረት ሊደረግ ይገባል!

ኢትዮጵያዊነትን በአኩሪ መልክ እንደገና ስለጀመራችሁ እግዚአብሔር ይስጥልኝ! ትንፋሻችን እስካለች ድረስ፣ ከኢትዮጵያ ጋር እንቆማለን!

Amnesty requests Ethiopia to stop the murderous Liyu Police in its Somali Region!

1 Jun

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

The Ethiopian government must immediately withdraw and disband the Liyu police unit of the Somali regional state, whose members are unlawfully killing people in neighbouring Oromia region, Amnesty International said Thursday.

Members of the unit, set up by the Somali state as a counter-terrorism special force, this week burnt down 48 homes belonging to Oromo families who were living in Somali Region, forcing them to flee to Kiro in the regional state of Oromia.

The Ethiopian authorities must immediately demobilize the Liyu unit and replace them with police that abide by international human rights law. These rogue officers must not be allowed to brutalize people at will.

Joan Nyanyuki, Amnesty International Director for East Africa, the Horn and the Great Lakes says: 

“The Ethiopian authorities must immediately demobilize the Liyu police and replace them with police that abide by international human rights law. These rogue officers must not be allowed to brutalize people at will.”

On 23 and 24 May the unit also attacked four neighborhoods in the Chinaksen district of East Oromia, killing five farmers and burning down around 50 homes. These attacks caused residents to flee their homes looking for safety.

“The authorities must put an end to what appears to be state-sanctioned violence. The first step is to ensure all policing in Oromia is respectful of human rights. The next is to hold those responsible for these attacks to account through thorough, impartial and independent investigation.”

In 2017, incursions into Oromia by the unit led to the deaths of hundreds and the displacement of more than one million, according to a report by Ethiopia’s National Disaster Risk Management Commission and the United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs.

Amnesty International is calling on the Ethiopian authorities to implement the recommendations of the 2004 referendum, which voted for a clear demarcation of the Oromia-Somali border, as a means of addressing the root causes of tensions in the region.

In Amharic from BBC Amharic:

መንግሥት ልዩ ፖሊስን እንዲበትን አምነስቲ ጠየቀ!

በሶማሌና ኦሮሚያ ክልሎች ውስጥ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ይፈፅማል ያለውን የልዩ ኃይል ፖሊስን መንግሥት እንዲበትን የሰብአዊ መብት ተቆርቋሪው አምነስቲ ኢንተርናሽናል ባወጠው መግለጫ ጥሪ አቅርቧል።

አምነስቲ እንዳመለከተው በአጎራባች የኦሮሚያ ክልል ውስጥ በመግባት ግድያን ይፈፅማሉ ያለቸውን የሶማሌ ክልል ልዩ የፖሊስ ኃይልን የኢትዮጵያ መንግሥት በአስቸኳይ እንዲያስወጣና እንዲበትን ጠይቋል።

በሶማሌ ክልል የፀረ-ሽብር ልዩ ኃይል ሆኖ የተቋቋመው የዚህ ቡድን አባላት በዚህ ሳምንት በሶማሌ ክልል ይኖሩ የነበሩ ሰዎችን 48 ቤቶች በማቃጠል ወደ ኦሮሚያ ክልል እንዲሸሹ ማድረጉን ጠቅሷል።

መግለጫው ጨምሮም የኢትዮጵያ መንግሥት ይህን የልዩ ፖሊስ ክፍልን በአስቸኳይ በመበተን ለዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ህጎች ተገዢ በሆነ የፖሊስ ኃይል እንዲተካም ጠይቋል።

የአምነስቲ ኢንተርናሽናል የምሥራቅ አፍሪካ፣ የአፍሪካ ቀንድና የታላላቅ ሃይቆች ዳይሬክተር የሆኑት ጆዋን ኒያኑኪ እንዳሉት “የልዩ ኃይሉ አባላት እንደፈለጉ በህዝብ ላይ ግፍ እንዲፈፅሙ መፈቀድ የለበትም” ብለዋል።

ባለፈው ሳምንት ልዩ ኃይሉ በምሥራቃዊ ኦሮሚያ ጭናቅሰን ወረዳ ውስጥ በሚገኙ አራት መንደሮች ላይ በፈፀመው ጥቃት 5 አርሶ አደሮች ሲገደሉ 50 የሚጠጉ ቤቶች በእሳት ተቃጥለዋል።

በዚህም ሳቢያ ነዋሪዎች ነፍሳቸውን ለማትረፍ መኖሪያቸውን ጥለው መሄዳቸውን የአምነስቲ ሪፖርት አመልክቷል።

“የመንግሥት ባለሥልጣናት ይህ ጥቃት እንዲያበቃ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል” ያሉት ጆዋን ኒያኑኪ “ለዚህ ደግሞ የመጀመሪያው እርምጃ መሆን ያለበት ፖሊስ የሰብአዊ መብቶችን እንዲያከብር ማድረግና በጥቃቱ ተሳታፊ የሆኑትን በነፃና ገለልተኛ ምርመራ በመለየት ተጠያቂ እንዲሆኑ ማድረግ ያስፈልጋል” ብለዋል።

ልዩ የፖሊስ ኃይሉ ባለፈው ዓመት ኦሮሚያ ክልል ውስጥ በተፈፀመ ጥቃት በመቶዎች ለሚቆጠሩ ሰዎች ሞትና ከአንድ ሚሊዮን ለሚልቁ ሰዎች መፈናቀል ምክንያት መሆኑን የብሔራዊ አደጋ ስጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን እና የተባበሩት መንግሥታት የሰብአዊ ጉዳዮች ማስተባበሪያ ያወጣው ሪፖርት ያመለክታል።

አምነስቲ ኢንተርናሽናል በማጠቃለያው በአካባቢው ላለው ውጥረት ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት፤ የኦሮሚያንና የሶማሌ ክልሎችን ድንበር ለይቶ ለማስቀመጥ በ1996 በተካሄደውን ህዝበ-ውሳኔ የተገኘውን ውጤት የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ተግባራዊ እንዲያደርጉ አሳስቧል።

ይህንን ሪፖርት ተከትሎ የኢትዮጵያን መንግሥት ባለሥልጣናትን ምላሽ ለማግኘት ያደረግነው ጥረት አልተሳካም።

 

%d bloggers like this: