Tag Archives: oromia region

Ethiopians in Finland & Ethio-Finns urge Finland & the int’l community to avert ethnic cleansing in Ethiopia

3 Aug

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

Ethiopians resident in Finland and Ethio-Finns on July 30, 2020 held a rally in Helsinki against an attempt to replay the Rwandan Genocide of 1994 by young Oromo extremists in Ethiopia. Those committing such evil are driven in an Hitlerite manner by their ‘educated’ Oromo brethren, the largest and most destructive collection associated with smaller and little known American universities.

Between June 29 and early July 2020, those individuals from abroad, some of them PhD holders, facilitated the horrifying slaughters of citizens and destructions of a poor nation’s economic assets and production capacities, both public and private. Those assets were supposed to provide jobs to the jobless—in some instances—like themselves. In every sense, their action has proved inhuman and insane. Who else could do that to his folks and their country.

Hoopla! Their pretext this time is the assassination of Ethiopia’s much-adored Oromo singer Hachalu Hundessa! What could have Hachalu said about this madness in his name?

In organizing this Helsinki rally, therefore, the goal of Ethiopians and Ethio-Finns is to appeal to the Finnish Government and the international community to help their Motherland overcome the repeated attempts by Oromo extremists, who out of inhumanity and insanity have been trying to borrow their template for “mass slaughter” in Ethiopia from the 1994 Rwandan Civil War.”

In Rwanda, as a genocide against the Tutsi they used the derogatory word nyenzi (cockroaches) as they hacked their victims. The Oromo killers referred to members of the non-Oromo ethnic groups they had list of the citizens they planned to eliminate and referred to them as ‘neftenga’—historically applied to arms bearing Amharas. In this latest brutal slaughter of citizens has also been extended to Oromos so long as they are Orthodox Christians—the Oromo gangs having ethnicity and religion as the basis for their criminal acts.

Continue reading

Recent violence in Ethiopia’s Oromia region shows hallmark signs of ethnic cleansing, says MRG

24 Jul

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

Minority Rights Group International (MRG) unequivocally condemns the recent violence, harassment, and intimidation against minorities in Ethiopia’s Oromia region, which show disturbing hallmark signs of ethnic cleansing.

Reports to MRG as well as media coverage show that following the tragic murder of Hachalu Hundessa, a renowned Oromo singer and activist, an organised and large group of predominantly young people from the Oromo community killed members of ethnic minorities in the region and burned down hotels, schools, business centres and residential homes belonging to ethnic Amharas and Gurage people, though the properties of Christian Oromos were also damaged.

The Oromo are Ethiopia’s largest ethnic group, making up an estimate 35 per cent of the population, while the Amhara are the second largest ethnic group in the country. Jointly, the two communities account for an estimated 60 per cent of the population. The Oromo have themselves long faced marginalisation and exclusion at the hands of the central government; in this instance, those targeted have largely comprised members of other ethnic groups which constitute minorities in Oromia region. Continue reading

ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ለፓርላማ: “የታገቱ ተማሪዎች ጉዳይ ተጣርቶ ቢገለጽ ጥሩ ነው!”           

29 Jan

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

ከሰኔ 15 ግድያ ጋር በመጠርጠር በአዲስ አበባ የተያዙት ለለውጡ ሲባል እንዲለቀቁ መወሰኑን ገልጿል

ክልሎች ፈቃደኛ ባለመሆናቸው ምክንያት 1,596 ተጠርጣሪዎችን ለሕግ ማቅረብ አልቻልኩም ብሏል

በርካታ ኢትዮጵያውያንን እያነጋገረና እያስጨነቀ የሚገኘውን የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች መታገት አስመልክቶ ማብራሪያ እንዲሰጥ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተጠየቀው የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ፣ የታገቱ ተማሪዎች ጉዳይ ‹‹ተጣርቶ ቢገለጽ ጥሩ ነው፤›› የሚል ምላሽ ሰጠ።

የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ አመራሮች ማክሰኞ ጥር 19 ቀን 2012 ዓ.ም. የስድስት ወራት፣ የሥራ አፈጻጸም ሪፖርታቸውን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባቀረቡበት ወቅት፣ በምዕራብ ወለጋ የሚገኘው የደምቢዶሎ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች መታገትን በተመለከተ ማብራሪያ እንዲሰጡ ከምክር ቤቱ በአባላቱ ጥያቄዎች ቀርበውላቸው ነበር።

ይህንንና ሌሎች ወንጀል ነክ ጉዳዮችን አስመልክቶ የምክር ቤቱ አባላት ላቀረቧቸው ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት በተቋሙ የተደራጁና ድንበር ተሸጋሪ ወንጀሎች ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ፍቃዱ ፀጋ፣ የታገቱት ተማሪዎችን በተመለከተ ምርመራ መጀመሩንና ይህ ጉዳይ ተጣርቶ ዝርዝር ሁኔታው ቢገለጽ የተሻለ እንደሚሆን አመልክተዋል።

ይህንን የዕገታ ድርጊት አስመልክቶ በተለያየ መንገድ ከሚነገረው ውጪ ምርመራ ተደርጎ ከተጣራ በኋላ ቢገለጽ ጥሩ ነው ብለው እንደ ባለሙያ እንደሚያምኑ፣ አቶ ፍቃዱ ለምክር ቤቱ ምላሽ ሰጥተዋል። ‹‹እነ ማን ናቸው የታገቱት? አጋቾቹ ማን ናቸው፣ እንዴትና መቼ ነው የታገቱት? ስንት ናቸው? የሚለው ጉዳይ ተጣርቶ ለሕዝብ ቢገለጽ ነው ጥሩ የሚሆነው፤›› ሲሉም አክለዋል።

Continue reading

Peace in Ethiopia out thru the window, as PM’s Nobel Peace prize enters thru the door. Are these two events intertwined, after all?

1 Nov

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

Less than a month ago, Abiy Ahmed, prime minister of Ethiopia, won the Nobel Peace Prize. In Ethiopia, though, peace is in short supply.  In what is merely the latest in a string of violent incidents, nearly 70 people were killed in the Oromia region last week after a prominent Oromo activist Jawar Mohammed all but accused the prime minister of trying to have him assassinated.

Oromia surrounds Addis Ababa, Ethiopia’s capital. It is one of nine ethnically constituted regions and home to about 35m people. The Oromo make up more than a third of Ethiopia’s estimated 105m people. No one knows the exact number or proportion since counting people is a politically contentious affair, implying as it does the allocation of power and resources. The government cancelled the April census for a third time, citing instability.

The Oromo led the protests against the previous government of the Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front, a four-party coalition that has ruled Ethiopia (in some senses, very successfully) since overthrowing a Marxist dictatorship in 1991.



But, after a quarter of a century in power, EPRDF rule became untenable. Street protests, beginning in around 2015 in Oromia and spreading to Amhara, the second most populous region, eventually toppled the old leadership. That cleared the path for Mr Abiy to become party head and prime minister, the country’s first Oromo leader in more than 2,000 years.

One reason for those protests was the dominance within the ruling EPRDF of the Tigrayans, who had led the guerrilla insurgency in the early 1990s. The Tigrayans make up only 6 percent of Ethiopia’s population but dominated decision-making and power. Under Tigrayan leadership, Ethiopia instituted an economic development plan that transformed it into the nearest thing Africa has to a would-be Asian success story.



The EPRDF also came up with a power-sharing arrangement with the country’s 80 ethnic groups. A new constitution, enacted in 1995, divided the country into nine ethnically-based regions. It also provided for the secession of any region through referendum and the aspiration of any ethnic group to regional status. The Sidama, a southern group of 3.8m people (about 4 per cent of the population), is the latest to push for just that.

When Mr Abiy became leader of this mosaic-of-a-country, he released thousands of political prisoners, lifted bans on political parties (even the ones seeking the state’s violent overthrow) and loosened controls on the media. His push for liberal reform is one reason he won the Nobel. It has come at a cost. “As political space has opened and EPRDF control has weakened all sorts of latent disputes over power, resources, identity and territory have surfaced,” says William Davison of Crisis Group.  The disputes are too numerous to mention. Here are a few: the Amhara, with around 29m people, are at rhetorical war with the Tigrayans over territory. They also resent the Oromo narrative that Amaharans are oppressors who, under Emperor Menelik II in the 19th century, brutally conquered Oromo territory. Tigrayans blame Mr Abiy for purging them from power and are threatening to leave the EPRDF before the elections — which will supposedly be held in May.



In Oromia itself, there has been violence against the Gedeo, a group about 1m strong. The Oromo have clashed with ethnic Somali along the border between their two regions. Mr Jawar and his supporters argue that Mr Abiy, though he is Oromo himself, is seeking to centralise power and trample on the rights of the people whose protests brought him to office.  It is hard to overstate the strength of this “national” feeling. On a trip to Tigray this year, someone asked me if I had been to any other countries. When I naively started reeling off the names of a few, such as France and Kenya, he looked at me as though I were dim. He was referring to other “countries” in Ethiopia, he said.

Read the rest on Financial Times

 

 

 

ለኢትዮጵያ ዘለቄታ ሠላም ጃዋርንና መንጋውን ማንበርከክ ጊዜ የማይሠጠው እርምጃ ነው!

26 Oct

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

 

 

ከዚህ በታች በሠፈረውና ቅዳሜ ዕለት የዐቢይ አሕመድ መንግሥት በገባው ቃል መሠረት፣ የኢትዮጵያ ሕዝብ የመጨረሻ ዕድል ሠጥቶታል!

—-000—-

“የሕግ የበላይነትን ለማረጋገጥና አጥፊዎች በሕግ ፊት ቀርበው ተገቢው[ን]

ቅጣት እንዲያገኙ ያለማወላወል እንሠራለን።”

 

በሚድሮክ ወርቅ ላይ የቀረበው ውንጀላ ሌላ ገፅታ አለው ተባለ! የሕወሃቱ ኢዛናም ሚድሮክ 40ቶን ሳይናይዱን እንዲሠጠው ጠይቆ ነበር!

13 Feb

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

ዋዜማ ራዲዮ- ትውልደ ኢትዮጵያዊውና ሼክ መሀመድ አላሙዲን  ከእስር ከተለቀቁ በሁዋላ ኢትዮጵያ ውስጥ ካላቸው ኢንቨስትመንት እንዳልሆነ ሆኖ የሚያገኙት የሜድሮክ ወርቅ ማዕድን ሀላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበርን ነው። ኢትዮጵያ በዚህ በጀት አመት ስድስት ወራት የተለያዩ ማእድናትን ለውጭ ገበያ አቅርባ ያገኘችው የእቅዷን አምስት በመቶ መሆኑን ይህም ፣ ከ30 ሚሊየን የአሜሪካ ዶላር ብዙም ያልበለጠ ፣ በብዙ መለኪያም አጅግ ዝቅተኛ ነው። ለዚህ ማሽቆልቆል ደግሞ የሚድሮክ ወርቅ ማዕድን የማምረቻ ፍቃድ ባለፈው አመት መታገዱን ተከትሎ የተከሰተ ነው። ሚድሮክ ወርቅ ስራ ላይ በነበረባቸው ወቅቶች በአመት እስከ 200 ሚሊየን የአሜሪካ ዶላር ለኢትዮጵያ ያስገኝ እንደነበር መንግስት ራሱ በተደጋጋሚ ሲናገር ተሰምቷል።

ባለፈው አመት ሜድሮክ ወርቅ ለአስር አመታት ወርቅ እንዲመያርት የሚያስችለው ፍቃድ በማዕድን ነዳጅና የተፈረጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ከታደሰለት በሁዋላ አካባቢን በክሏል ተብሎ በተነሳ ተደጋጋሚ ህዝባዊ ተቃውሞ መንግስት ላይ ተጽእኖ በመድረሱ የወቅቱ የ ማዕድን ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ከግንቦት 1 ቀን 2010 አ.ም ጀምሮ የአካባቢ በካይነት ሁኔታው በገለልተኛ አካል እስኪጠና ድረስ ሜድሮክ ወርቅ ፍቃዱ ታግዶ ምርት እንዲያቆም ይደረጋል። ኩባንያው ስራ ካቆመ ዘጠኝ ወር ሆኖታል።

ሜድርክ ኩባንያ ወርቅ ለማንጠር የሚጠቀምበት ኬሚካል አካባቢን በክሏል ተብሎ ቢዘጋም ኩባንያው ደግሞ የተነሳብኝ ተቃውሞ እና የተወሰደብኝ እርምጃ ፖለቲካዊ ነው ሲል ይከራከራል።

ዋዜማ ከተለያዩ ምንጮች ያሰባሰበችው  ማስረጃ ለሚድሮክ መዘጋት ዋና ሰበቡ የአካባቢ ብክለት ነው የሚለውን ክስ ጥያቄ ውስጥ የሚከት ነው። ለአብነትም በኦሮምያ በሰዎች ላይ ጉዳት ያደረሰ አደገኛ የተባለውን ኬሚካል ሚድሮክ ለትግራይ ክልል እንዲያበድር መንግስት ራሱ አማላጅ ሆኖ ጠይቆታል።

የአሁኑ ማዕድን ሚኒስቴር ሜድሮክ ለወርቅ ማንጠሪያነት የሚጠቀምበትን ሶዲየም ሳናይድ የተሰኘውን ኬሚካል ትግራይ ላለው ወርቅ አምራች ኢዛና ማዕድን ልማት ሀላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር በብድር መልክ እንዲሰጠው መጠየቁን የሚያሳይ ደብዳቤ አግኝተናል። ሜድሮክ ምርት እያመረተ ስላልሆነ ለወርቅ ምርት የሚያስፈልገውን ሶዲየም ሳናይድ የተባለውን የወርቅ ማንጠሪያ ኬሚካል ካለው ክምችት ውስጥ 40 ቶን ሶዲየም ሳናይድ ለኢዛና መአድን በብድር መልክ እንዲሰጠው ነው የተጠየቀው። ኢዛና ማዕድን በሶዲየም ሳናይድ ኬሚካል እጥረት ምክንያት ወርቅ ማምረት አቁሟል። ለዚህ ነው በመአድን ሚኒስቴር በኩል የብድር ምልጃ ከሜድሮክ የተጠየቀለት።

እዚህ ጋር የሚነሳው ዋናው ጥያቄ ግን ሜድሮክ የሚጠቀመው ኬሚካል አካባቢ በከለ ከተባለ እንዴት መአድን ሚኒስቴር ኬሚካሉን ለኢዛና መአድን አምራች እንዲሰጠው ጠየቀለት የሚለው ነው። ይህ ማለት ማዕድን ሚኒስቴር ኬሚካሉ ወርቅን ለማምረት ምንም ችግር እንደሌለበት ያምናል ማለት ነው።

ሜድሮክ ወርቅ ማዕድን ኩባንያ ታድያ ከ ማዕድን ሚኒስቴር ለተጻፈለት ደብዳቤ ሲመልስ “በኬሚካል አካባቢ በክለሀል ብላቹ ፍቃዴን ነጥቃችሁ ፣ ይህም ጉዳይ እየተጠና እንደሆነ እያወቃችሁ የኬሚካል ብድር ጠይቃችሁኛል ፣ ያላችሁትን 40 ቶን ኬሚካል ለማበደር ፍቃደኛ ነኝ ፣ ነገር ግን ንብረቴ እገዳ ስላለበት የማጓጓዙን ሀላፊነት ራሳችሁ ውሰዱ”  ሲል ምላሽን ሰጥቷል።

 እርግጥ ሜድሮክ ጎልድ የማምረት ፍቃዱ የታገደው ሶዲየም ሳናይድን ስለተጠቀመ ሳይሆን ኬሚካሉን የተጠቀመበት መንገድ ጥንቃቄ ስላልተሞላበት ነው የሚል ነገር ሊነሳ ይችላል። ግን እዚህም ጋር ሌላ በባለሙያዎችና አካባቢውን በሚያውቁ የሚነሳ አብይ ጉዳይ አለ።

ጥንቃቄ የጎደለው የኬሚካል አጠቃቀም ከተነሳ ሜድሮክ ወርቅ የሚያመርትበት ኦሮምያ ክልል በአዶ ሻኪሶ ወረዳ ለገደንቢ አካባቢ ሻኪሶ ከተማ አቅራቢያ ሜድሮክ ብቻ ሳይሆን በአስር ሺህ የሚቆጠሩ ዜጎች ወርቅን በዘመናዊም ሆነ ባህላዊ መንገድ ያመርታሉ። እነዚህ አካላት አደጋን የሚያስከትሉ ኬሚካሎችንም ይጠቀማሉ።

ዋዜማ ራዲዮ ያገኘችው መረጃ እንደሚያሳየው እዚህ አካባቢ ያሉ ባህላዊ ወርቅ አምራቾች ወርቅን  ለማንጠር ሜርኩሪን ሳይቀር ይጠቀማሉ። ከሶዲየም ሳናይድ አንጻር ሲታይ ሜርኩሪ በከፍተኛ ደረጃ አካባቢ በካይና አደገኛ ነው ። ሶዲየም ሳናይድ በጥንቃቄ ጥቅም ላይ ውሎ ተረፈው ከሌላ ንጥረ ቁስ ጋር ከተዋሀደ የጎላ ጉዳት እንደማያስከትል ባለሙያዎች ይናገራሉ። ሀገር ውስጥ ሲገባም ብሄራዊ ደህንነት መስሪያ ቤትም ክትትል ያደርግበታል። ሜርኩሪ ግን ጭራሽ ወርቅ እንዳይመረትበት፣  በሜርኩሪ የተመረተ ወርቅ ራሱ በፍጹም ለአለም አቀፍ ገበያ እንዳይቀርብ አለማቀፍ ስምምነት አለ። ይህም የሚናማታ ስምምነት (ኮንቬንሽን) ይባላል። ስምምነቱ በተፈረመባት የጃፓን ከተማ የተሰየመ ነው። ኢትዮጵያ የዚህ ስምምነት ፈራሚ ነች። ነገር ግን ሜርኩሪ በኮንትሮባንድ እየገባ በስፍራው ለወርቅ ምርት እንደሚውል የታወቀ ነው።

ከጥቂት ወራት በፊት የተዘጋው እዛው ሜድሮክ ወርቅ አካባቢ ያለው የአዶላ ወርቅ ማምረቻ ፋብሪካ ወርቅን ለማንጠር ሜርኩሪን ይጠቀም እንደነበር በግልጽ ተናግሯል። ይህም ብቻ ሳይሆን ሜድሮክ ወርቅ በሼክ መሀመድ አላሙዲን ከመገዛቱ  በፊት የለገደንብ ወርቅ ማምረቻ በሚል ስያሜ እያለ ከሀይለ ስላሴ ጀምሮ በፋብሪካው ወርቅ ሲመረት የቆየው በሜርኩሪ ነበር። በዚህም ሳቢያ ስፍራው ለበርካታ አመታት ብክለት ሲያጋጥመው የቆየ ነው። ታድያ እዚህ ጋር የሚነሳው ጥያቄ እነዚህ ውስብስብ ነገሮች ባሉበት ሁኔታና ወርቅ በአደገኛ ሜርኩሪ በሚነጠርበት አካባቢ ሚድሮክ ብቻ በምን መስፈርት ተለይቶ በበካይነት ፍቃዱ ታገደ? ለሚለው ጥያቄ ምላሽ የሰጠ አካል የለም።

በአሁኑ ወቅት ሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ሀላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር በአከባቢ እና በሰው እንዲሁም በእንስሳት ላይ የሚያደርሰውን ተጽእኖ አስመልክቶ ከጤና ሚኒስቴር ከአካባቢ ጥበቃ ከማዕድን ሚኒስቴርና ከቡሌ ሆራ ዩኒቨርሲቲ የተውጣጣ የባለሙያዎች ቡድን ጥናትን እያጠና ነው። ቡድኑ መጀመርያ ላይ የገንዘብ እጥረት አጋጥሞት ስራ መስራት ባለመቻሉ የካናዳ መንግስት ባቀረበው የ15 ሚሊየን ብር ድጋፍ ነው ከስድስት ወር ጀምሮ የተጽእኖ ጥናት ግምገማን ማካሄድ የጀመረው። እስካሁንም ጥናቱ አላለቀም።

በጥናቱ ወቅትም ግን ቡድኑ ችግር እንዳጋጠመው ዋዜማ ራዲዮ አረጋግጣለች። እሱም በሚድሮክ የወርቅ ማምረት ሂደት ምክንያት የአካል ጉዳት ደርሶባቸዋል ተብሎ በመገናኛ ብዙሀንና በመብት ተሟጋቾች ምስላቸው ሲቀርቡ ነበሩ ሰዎች አለመገኘታቸው ነው። ለጥናቱ ውጤታማነት ጉዳት ደርሶባቸዋል ከተባሉ ሰዎች የጸጉርን ጨምሮ የተለያዩ የሰውነት አካላት ቅንጣቶች (DNA)ችግሩ የደረሰባቸው በኬሚካል ለመሆኑ ማረጋገጫ ይጠቅማሉ። ነገር ግን የጥናት ቡድኑ እነዚህን ሰዎች ማግኘት አልቻለም። የሚድሮክ ወርቅ ኬሚካል ሰለባ ናቸው የተባሉ ሰዎች መጀመርያ ላይ የቀድሞ የ ማዕድን ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስትሩ አቶ ሞቱማ መቃሳ ስፍራውን ሲጎበኙ ቀርበውላቸው ነበር። የጥናት ኮሚቴው ሲሄድ ግን እነዛው ሰዎች መጥፋታቸው ነገሩን ውስብስብ አድርጎታል።

የነገሩን ፖለቲካዊ ውስብስብነት የኦሮምያ ክልል ርእሰ መስተዳድር አቶ ለማ መገርሳ እንደተረዱትም መረጃ አለን። በሚድሮክ ወርቅ ላይ ሌሎች የጥቅም ፍላጎት እንዳላቸውም ነገሩን ፖለቲካዊ ገጽታ ማላበሱም የመነጨው ከዚህ እንደሆነ የሚያሳዩ መረጃዎች አሉ።እርግጥ ሚድሮክ የወርቅ ማምረቻውን ከመንግስት የገዛበት መንገድ ብዙ የፍትሀዊነት ጥያቄ የሚነሳበት ነው። ስራውን ሲሰራ ትርፍና ኪሳራው ይፋ የሚሆንበት መንገድም እንዲሁ ድብቅ ነው።

በማዕድን ማምረት ላይ ጥቅም ላይ የሚውሉ አደገኛ ኬሚካሎች አያያዝና አጠቃቀም፣ ከሁሉ አስቀድሞ ደግሞ የኢንቨስትመንት ፈቃድ በሚሰጥበት አሰራር ላይ ፍተሻ ማድረግ አሰፈላጊ ነው። የጥናት ውጤቱ ይፋ ሲሆን፣ ለሚድሮክ የኢንቨስትመንቱ ዕጣ ፈንታ ይለያል። ውዝግቡና ግብግቡ ግን ከአካባቢና ብክለት ተቆርቋሪነት ይልቅ ፖለቲካዊ ጥልፍልፉ እያገነገነ ነው።

 

/Wazema Radio

 

Related:

Ethiopia protests force top gold mining firm MIDROC to shut down …

 

በቡራዩ አረመኔያዊውን ተግባር የፈጸሙት መንግሥት ‘የተደራጁ ኃይሎች’ ናቸው ብሎናል! መንግሥትም በተከታታይ ከመንግሥትነቱ እንዲያንስ በመደረጉ ኢትዮጵያዊነት ስለተጎዳ፣መንግሥትና ሕዝቡ በጊዜ በቃ ሊሉ ይገባል!

19 Sep

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

 

 

 

በማዕድናት ፍለጋና ምርት ዙርያ ሃገራችን ያጋጠማት የአመራሮች በጥቅም መታወር በዜጎች ላይ ያስከተለው ጉዳት ገና ብዙ ሊመርመር ይገባል

13 May

Posted by The Ethiopia Observatory (TEO)

በሪፖርተር የሚድሮክ ወርቅ ቀውስ እንደቀጠለ ነው

“ኩባንያዎቹ በበኩላቸው የማዕድን ሚኒስቴሩ እንዳልበደላቸው ገልጸዋል። ነገር ግን ሚኒስቴሩና የማዕድን ኩባንያዎች እጅና ጓንት ሆነው እንደሚሠሩ፣ ሚኒስቴሩ የቴክኒክ ድጋፍ እንደሚያደርግ፣ አሁን እየተፈጠረ ያለው ችግር ግን የቴክኒክ ሳይሆን የፖለቲካ ችግር በመሆኑ ከሚኒስቴሩ አቅም በላይ መሆኑን፣ የማይታወቅ ችግር እንደሌለ፣ ነገር ግን ከአቅም በላይ ስለሆነ ጉዳዩን ለጠቅላይ ሚኒስትሩ በማቅረብ መፍትሔ ይሰጠን ሲሉ ኩባንያዎቹ ጠይቀዋል። በምክክር ጉባዔው ላይ የሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ ኃላፊዎች እንዳልተገኙ ለማወቅ ተችሏል።”

የሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ በለገደንቢ ወርቅ ማውጫ አካባቢ የሚኖሩ ነዋሪዎች ኩባንያው በአካባቢያችንና ጤናችን ላይ ጉዳት አድርሶብናል በማለት ባነሱት ተቃውሞ ምክንያት የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር የኩባንያውን የማዕድን ምርት ፈቃድ አግዷል።

የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ረቡዕ ግንቦት 1 ቀን 2010 ዓ.ም. በሰጠው መግለጫ፣ ለሚድሮክ ወርቅ በኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ጉጂ ዞን ሻኪሶ ከተማ አቅራቢያ የሚገኘው የወርቅ ማዕድን ማውጫ ለአሥር ዓመታት ሰጥቶት የነበረውን የወርቅ ፈቃድ እንዳገደ አስታውቋል። ፈቃዱ የታገደው በአካባቢው ነዋሪዎች ዘንድ የተለያዩ ጉዳቶችን እያስከተለብን ነው የሚል ቅሬታ በመነሳቱ ምክንያት እንደሆነ ሚኒስቴሩ አስታውቋል። በጉዳዩ ላይ በገለልተኛ አካል ትክክለኛ ጥናት ተካሂዶ በውጤቱ ላይ መግባባት እስከሚደረስበት ድረስ፣ የድርጅቱ የወርቅ ማምረት ሥራ እንዲቆም መደረጉን ሚኒስቴሩ አስታውቋል።

የሚኒስቴሩንና የሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ ኃላፊዎችን ሪፖርተር ለማነጋገር በተደጋጋሚ ያደረገው ጥረት ሊሳካ አልቻለም። ሚድሮክ የለገደንቢ ወርቅ ማውጫን የቀድሞው የፕራይቬታይዜሽን ኤጀንሲ ያወጣውን ጨረታ በ172 ሚሊዮን ዶላር በማሸነፍ እ.ኤ.አ በ1997 እንደተረከበው ይታወሳል።

እ.ኤ.አ. ከ1998 ጀምሮ ሚድሮክ የወርቅና የብር ማዕድናት ሲያመርት ቆይቷል። በዓመት አራት ቶን ወርቅ የማምረት አቅም ያለው ኩባንያው፣ በአብዛኛው ምርቱን ወደ ስዊዘርላንድ እንደሚልክ ይታወቃል።

ሚድሮክ ወርቅ የለገንደንቢ ማዕድን ማውጫ ሲረከብ በክፍት ጉድጓድ ወርቅ ይመረት የነበረ ሲሆን፣ ኩባንያው ከፍተኛ ወጪ በማውጣት የመሬት ውስጥ ማዕድን ማውጫ በመገንባት የወርቅ ምርት መጠኑን ለመጨመር ችሏል። ክፍት ጉድጓድ ውስጥ የሚመረተው ወርቅ እየተሟጠጠ በመምጣቱ ኩባንያው የመሬት ውስጥ ምርት መጀመሩ የማዕድን ማውጫውን ዕድሜ እንዳራዘመውና ለአካባቢውም የተሻለ አማራጭ እንደሆነ ባለሙያዎቹ ይናገራሉ።

ሚድሮክ ወርቅ ለሚዲያ ዝግ ከመሆኑም በላይ ከአካባቢው ማኅበረሰብ ጋር መልካም ግንኙነት የለውም። በአካባቢው ማኅበረሰብ ልማት ሥራም ስሙ በበጎ አይነሳም። የሻኪሶ ከተማ አካባቢ ነዋሪዎች ለረዥም ዓመታት ስለኩባንያው ሲያማርሩ ኖረዋል።

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን ኩባንያው የሚጠቀመው ኬሚካል በአካባቢው ነዋሪዎች፣ በተለይም በሕፃናት ላይ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሰ እንደሆነ በመግለጽ ብሶታቸውን አሰምተዋል። በተለይም አዲስ የሚወለዱ ጨቅላ ሕፃናት ገጠማቸው የተባለው የአካል ችግር ብዙዎችን አስደንግጧል። ለዚህ ሁሉ ምክንያት ተደርጎ የተጠቀሰው ኩባንያ ወርቅ ለማምረት የሚጠቀምበት ሳይናይድ የተሰኘው አደገኛ ኬሚካል እንደሆነ ተገልጿል።

ሚድሮክ ወርቅ ቀደም ሲል የ20 ዓመት የከፍተኛ ማዕድን ምርት ፈቃድ የነበረው ሲሆን፣ የውል ጊዜው በ2010 ዓ.ም. መጀመሪያ ተጠናቋል። ውሉ ከመጠናቀቁ ስድስት ወራት ቀደም ብሎ የምርት ፈቃዱ ለአሥር ዓመት እንዲራዘምለት ለማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር አመልክቷል። ማመልከቻውን የመረመረው ሚኒስቴሩ ኩባንያው እስካሁን የሠራቸውን ሥራዎችና ያቀረበውን የወደፊት የሥራ ዕቅድ ከመረመረ በኋላ  ፈቃዱን ለአሥር ዓመት አራዝሞለታል።

የማዕድን ምርት ፈቃዱ መታደስ የአካባቢው ነዋሪዎችን ቁጣ ቀስቅሷል። ከሁለት ሳምንት ባፊት ለተቃውሞ የወጡ ወጣቶች መንገድ በመዝጋት ተቃውሟቸውን አሰምተዋል።

የቀድሞ የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስትር አቶ ሞቱማ መቃሳ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ የተባለው ብክለት ተከስቶ ከሆነ ወንጀል ነው። ነገር ግን የተባለው የጤና ችግር የተከሰተው በትክክል ከማዕድን ማውጫው በሚወጣ ኬሚካል ነው ወይ የሚለው በጥናት መረጋገጥ እንደሚኖርበት የገለጹት አቶ ሞቱማ፣ ሚኒስቴሩ ከኩባንያው ጋር በመነጋገር የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጥናት እንዲያካሂድ መደረጉን ተናግረዋል። ይሁን እንጂ ሚኒስቴሩም ሆነ ሚድሮክ ወርቅ ዩኒቨርሲቲው ያጠናውን ጥናት ይፋ አላደረጉም።

ሪፖርተር ያነጋገራቸው በሚድሮክ ጎልድ ለገደንቢ ወርቅ ማውጫ ይሠሩ የነበሩ ጂኦጆሎጂስቶችና ኬሚስቶች ሳይናይድ የተሰኘው መርዛማ ኬሚካል ሚድሮክ ወርቅ ብቻ ሳይሆን፣ በሌሎች አገሮችም የሚገኙ የማዕድን ኩባንዎች ወርቅ ለማምረት እንደሚጠቀሙበት አስረድተዋል።

ወርቅ አዘል ድንጋዮች ከተፋጩ በኋላ ወርቁን ከሌሎች ነገሮች ለይቶ ለማውጣት በሳይናይድ እንደሚብላላ ባለሙያዎቹ አስረድተዋል። ችግሩ ሳይናይድ መጠቀሙ ሳይሆን መታየት ያለበት ኬሚካሉ ጉዳት እንዳያደርስ የሚደረገው ጥንቃቄ ነው ያሉት ባለሙያዎቹ፣ ሳይናይዱ ጥቅም ላይ ከዋለ በኋላ በውኃ ታጥቦ ወደ ማጠራቀሚያ ኩሬ እንደሚገባ ገልጸዋል። ሳይናይዱን የሚያጣራ ጣቢያም እንዳለ አክለዋል።

ከረዥም ዓመታት በፊት ከኩሬው ውኃ የጠጡ ከብቶች ወዲያው መሞታቸውን ያስታወሱት ባለሙያዎች፣ ከዚያ በኋላ ኩሬው እንዲታጠር መደረጉን ጠቁመዋል።

አሁን በአካባቢው ነዋሪዎች ላይ ደረሰ የተባለው የጤና ችግር እንዴት ሊከሰት ቻለ የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ፣ በገለልተኛ ወገን ጥንቃቄ የተሞላበት ሥራ መከናወን እንደሚኖርበት ጠቁመዋል። ብቃት ያላቸው ገለልተኛ የሆኑ ባለሙያዎች ወደ ሥፍራው ተጉዘው ናሙናዎች ሰብስበው ጥልቅ ጥናት ማካሄድ ይኖርባቸዋል ብለው፣ ይህ ትልቅ ሥራ ነው ሲሉም አስረድተዋል።

በሚድሮክ ወርቅ የኢንቫይሮመንት ማኔጅመንት ቡድን መሪ የነበሩ ባለሙያ በበኩላቸው፣ ሚድሮክ ጎልድ ኢትዮጵያ ውስጥ ከሚንቀሳቀሱ ከአብዛኞቹ የማዕድን ኩባንያዎች የተሻለ የአካባቢ ፖሊሲ እንዳለው ገልጸዋል። ‹‹ኩባንያው የአካባቢ አስተዳደር ክፍል አለው። ይህ ክፍል የአካባቢ ባለሙያዎችና የራሱ በጀት አለው። የክትትል፣ የቁጥጥርና መልሶ የማቋቋም ክፍሎች ያሉት ሲሆን፣ በየጊዜው የውኃና አየር ናሙናዎች እየወሰደ ምርመራ ያካሂዳል፤›› ያሉት ባለሙያው፣ አሁን ተከሰተ የተባለው የጤና ችግር በአግባቡ ሊጤን ይገባል ብለዋል።

‹‹የችግሩ መንስዔ በሳይንሳዊ መንገድ ተመርምሮ መታወቅ ይኖርበታል። ተገቢ ምርመራ ሳይካሄድ የችግሩ ምንጭ ይኼ ነው ብሎ መደምደም ተገቢ አይደለም፤›› ብለዋል።

በማዕድን ሚኒስቴር የአካባቢና የማኅበረሰብ ልማት ዳይሬክቶሬት ሚድሮክ ወርቅን ጨምሮ በሁሉም ኩባንያዎች ላይ ክትትል የሚያደርግ በመሆኑ ይህ ሁሉ ችግር እንዴት ሊፈጠር ቻለ? ኩባንያው በአካባቢ ተፅዕኖ ላይ የሚያከናውነውን ሥራ የሚገመግም በመሆኑ ፈቃዱ እንዴት ሊታደስ ቻለ? የሚለው ከሚኒስቴሩ ምላሽ ያልተሰጣቸው ጥያቄዎች ናቸው። የሚድሮክ ወርቅ ኃላፊዎችም ስለተፈጠረው ችግር መግለጫ ከመስጠት ተቆጥበዋል።

በተያያዘ ዜና የማዕድን ኩባንያዎች በክልሎች የሕግ ጥሰት እንደሚፈጸምባቸው ገለጹ። ኩባንያዎቹ ብሶታቸውን ያሰሙት ሚያዝያ 29 ቀን 2010 ዓ.ም. የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ባዘጋጀው የምክክር መድረክ ላይ ነበር። በሚኒስትር ዴኤታው አቶ ቴዎድሮስ ገብረ እግዚአብሔር (አሁን የኢትዮጵያ ገቢዎች ጉምሩክ ባለሥልጣን ምክትል ዋና ዳይሬክተር) በተመራው የምክክር መድረክ ላይ በማዕድን ፍለጋና ልማት የተሰማሩ ኩባንያዎች ክልሎች ከሚኒስቴሩ ጋር ተናበው እየሠሩ እንዳልሆነ፣ በወረዳ አስተዳዳሪዎችና በአካባቢ ነዋሪዎች በደል እየተፈጸመባቸው እንደሆነ አስረድተዋል።

በቤንሻንጉል ጉምዝ ክልል በዕምነበረድ ምርት የተሰማሩ ኩባንያዎች ክልሉ በቅርቡ ያወጣውን የመሬት ይዞታ መመርያ ክፉኛ ተቃውመውታል። ከ20 ሔክታር በላይ መሬት የያዙ በዕምነበረድ ፍለጋና ምርት ላይ የተሰማሩ ኩባንያዎች እንዲመልሱ ክልሉ አዟል፡፡ መመርያው የማዕድን ፍለጋና ምርት ፈቃድ ከክልሉና ከፌዴራል መንግሥት የወሰዱ የአገር ውስጥና የውጭ ኩባንያዎችን እንደሚመለከት መዘገባችን ይታወሳል።

የሳማካ ማርብል ኩባንያ ተወካይ የህንድ ኩባንያዎች ወደ ዕምነበረድ ምርት ከገቡ በኋላ የአገሪቱ የዕምነበረድ ምርት መጨመሩን ተናግረዋል፡፡ ‹‹ይህ ሆኖ ሳለ ኩባንያችን ብዙ ሚሊዮን ዶላር ካወጣ በኋላ ከ20 ሔክታር በላይ ያለውን ይዞታህን መልስ መባሉ አግባብ አይደለም። ሕጋዊ ውልን የሚጥስና ኢንቨስትመንትን የሚያሸሽ ውሳኔ ነው፤›› ብለዋል

በኦሮሚያ ክልል የተሰማሩ ኩባንያዎች በበኩላቸው በክልሉ ውስጥ የማዕድን ሥራ መሥራት አስቸጋሪ እየሆነ እንደመጣ ገልጸዋል። ‹‹በቡድን በተደራጁ ወጣቶች ወይም በወረዳ አስተዳዳሪዎች ግልጽ ባልሆነ ምክንያት ሥራችንን እንድናቆም እንገደዳለን፤›› ብለዋል የአንድ የማዕድን ኩባንያ ኃላፊ።

የኢትዮጵያ ማዕድን፣ ነዳጅና ባዩፊውል ልማት ኮርፖሬሽን ኃላፊዎች በጉጂ ዞን ሰባ ቦሩ ወረዳ ቀንጢቻ አካባቢ የሚገኘው የታንታለም ማውጫ ያላግባብ ሥራ እንዲያቆም ከተደረገ አምስት ወራት እንዳለፈው፣ በዚህም ሳቢያ አገሪቱ ከታንታለም ኤክስፖርት ማግኘት የሚገባትን የውጭ ምንዛሪ እንዳጣች የገለጹት የኮርፖሬሽኑ ኃላፊዎች፣ ግለሰቦች ወደ ኮርፖሬሽኑ ይዞታ በመግባት ዘረፋ በመፈጸም ላይ እንደሆኑ በምሬት ገልጸዋል።

በተመሳሳይ ክብረ መንግሥት አቅራቢያ ቧንቧ ውኃ አካባቢ የሚገኘው የኮርፖሬሽኑ የካኦሊን ማዕድን ማምረቻ በአካባቢው ማኅበረሰብና ወረዳ አስተዳዳሪዎች እንዲዘጋ በመደረጉ ድርጅቱ ለከፍተኛ ችግር እንደተጋለጠ ተናግረዋል። ካኦሊን የአዋሽ መልካሳ አሉሙኒየም ሰልፌት ፋብሪካ ለንፁህ የመጠጥ ውኃ ማጣሪያ የሚውል ኬሚካል ለማምረት የሚጠቀምበት ዋነኛ ግብዓት በመሆኑ፣ የጎላ ችግር እንደተፈጠረ ተገልጿል።

አቶ ቴዎድሮስ በበኩላቸው የመንግሥት ባለሥልጣናት አገር በማረጋጋት ሥራ ላይ ተጠምደው የነበረ በመሆኑ፣ ኩባንያዎችን ጠርተው ማወያየት ሳይችሉ እንደቆዩ ገልጸዋል። ከአሁን በኋላ ግን በኩባንያዎቹ የተነሱትን ጥያቄዎች መርምረው ምላሽ እንደሚሰጡ ተናግረዋል። ‹‹በአዲስ አመራር በአዲስ መንፈስ ከክልሎች ጋር እየተመካከርን መፍትሔ እንሰጣለን፤›› ብለዋል አቶ ቴዎድሮስ።

ኩባንያዎቹ በበኩላቸው የማዕድን ሚኒስቴሩ እንዳልበደላቸው ገልጸዋል። ነገር ግን ሚኒስቴሩና የማዕድን ኩባንያዎች እጅና ጓንት ሆነው እንደሚሠሩ፣ ሚኒስቴሩ የቴክኒክ ድጋፍ እንደሚያደርግ፣ አሁን እየተፈጠረ ያለው ችግር ግን የቴክኒክ ሳይሆን የፖለቲካ ችግር በመሆኑ ከሚኒስቴሩ አቅም በላይ መሆኑን፣ የማይታወቅ ችግር እንደሌለ፣ ነገር ግን ከአቅም በላይ ስለሆነ ጉዳዩን ለጠቅላይ ሚኒስትሩ በማቅረብ መፍትሔ ይሰጠን ሲሉ ኩባንያዎቹ ጠይቀዋል። በምክክር ጉባዔው ላይ የሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ ኃላፊዎች እንዳልተገኙ ለማወቅ ተችሏል።

%d bloggers like this: